{"id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-2)\nCzy - zdaniem G. Berkeleya - domy, góry, rzeki, słowem wszelkie przedmioty zmysłowe\nistniałyby, gdyby nie postrzegał ich żaden człowiek? Odpowiedz na pytanie, a następnie\nprzytocz argument, którym posłużył się filozof.\nOdpowiedź:\nArgument:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji. Zdający […]\nodróżnia tezy od założeń i argumentów.\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych [ ]. Zdający rekonstruuje\nproblemy (pytania) zawarte w tekście\nfilozoficznym lub takie, na które tekst\nstanowi odpowiedź; rekonstruuje tezy\ni argumenty zawarte w tekście; w analizie\ntekstu prawidłowo posługuje się pojęciami\nfilozoficznymi.\nII. 1. Problematyka epistemologiczna\nw filozofii XVII i XVIII w. Zdający:\n3) rekonstruuje i porównuje\nepistemologiczne stanowiska empirystów,\nrekonstruuje wspierające je argumenty ([…]\nradykalizacja empiryzmu u G. Berkeleya);\n2. Problematyka ontologiczna w filozofii\nXVII i XVIII w. Zdający:\n1) rekonstruuje i porównuje wybrane\nstanowiska ontologiczne, rekonstruuje\nwspierające je argumenty ( […] spirytualizm\nG. Berkeleya);\n4) przeprowadza analizę i interpretację co\nnajmniej jednego z następujących tekstów:\n[…] c) G. Berkeley, Traktat o zasadach\npoznania (fragment).\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n1. Rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty.\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawną odpowiedź wraz z trafnym argumentem.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie:\nOdpowiedź: Tak\nPrzykładowy argument: Przedmioty zmysłowe istniałyby, gdyby nie postrzegał ich żaden\nczłowiek, ponieważ byłyby nadal postrzegane przez Boga (Ducha wiecznego).","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Odpowiedź: TAK** - zdaniem Berkeleya domy, góry, rzeki istniałyby nawet gdyby nie postrzegał ich żaden człowiek.\n\n**Argument:** Przedmioty zmysłowe byłyby nadal postrzegane przez Boga (Ducha wiecznego, *Spiritus Aeternus*), co zapewnia ciągłość ich istnienia.\n\n## Sposób 1 - analiza źródła\n\nBerkeley w §6 tekstu pisze:\n\n> \"[ ] a gdy te rzeczy nie są aktualnie przeze mnie postrzegane, czyli nie istnieją w moim umyśle lub w umyśle jakiegoś innego ducha stworzonego, to albo muszą być pozbawione wszelkiego istnienia, **albo też muszą istnieć w umyśle jakiegoś Ducha wiecznego** [ ]\"\n\nTo jest KLUCZOWY fragment. Berkeley świadomie unika solipsyzmu:\n- Gdyby rzeczy istniały TYLKO w ludzkich umysłach → przy zamkniętych oczach wszystkiego przestawałoby istnieć\n- Rozwiązanie Berkeley: **Bóg (Duch Wieczny) nieustannie postrzega wszystkie rzeczy** → gwarantuje ich ciągłe istnienie\n\n## Sposób 2 - logika argumentu Berkeleya\n\nBerkeley stoi przed problemem: jak uniknąć absurdu znikającego świata?\n\n1. **Warunek istnienia:** *esse est percipi* - być postrzeganym\n2. **Problem:** Ludzie nie postrzegają wszystkiego przez cały czas\n3. **Rozwiązanie:** Bóg jest wszechobecnym, wiecznym podmiotem postrzegania\n4. **Wniosek:** Rzeczy istnieją zawsze, bo Bóg zawsze je postrzega\n\nTo czyni filozofię Berkeleya teistyczną (gr. *theos* = Bóg) - Bóg jest fundamentem istnienia świata materialnego.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 4, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - odpowiedź TAK ORAZ argument wskazujący na Boga/Ducha wiecznego jako gwaranta istnienia rzeczy\n> - **0 pkt** - odpowiedź NIE, lub TAK bez argumentu, lub błędny argument\n> - **Uwaga krytyczna:** CKE nie przyznaje 1 pkt - albo pełna odpowiedź, albo 0!\n\n## Reference filozoficzny\n\n> 📖 **Berkeley i Bóg:**\n> Berkeley był anglikańskim biskupem. Jego filozofia miała cel teologiczny: wykazać, że istnienie świata zależy od Boga. Zasada *esse est percipi* prowadzi LOGICZNIE do teizmu - bez Boga postrzegającego świat, świat by nie istniał. To był zamierzony wniosek, nie niepożądana konsekwencja.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Odpowiedź NIE - to błąd! Uczeń musi rozumieć rolę Boga w filozofii Berkeleya.\n2. Odpowiedź TAK bez argumentu = 0 pkt (klucz nie daje 1 pkt za samą odpowiedź).\n3. Argument o \"innych ludziach postrzegających\" - niewystarczający, bo jeśli nie byłoby żadnego człowieka, argument pada. Musi być Bóg jako wieczny podmiot postrzegania.","image":"img/filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 4. (0-2)<br>Czy - zdaniem G. Berkeleya - domy, góry, rzeki, słowem wszelkie przedmioty zmysłowe<br>istniałyby, gdyby nie postrzegał ich żaden człowiek? Odpowiedz na pytanie, a następnie<br>przytocz argument, którym posłużył się filozof.<br>Odpowiedź:<br>Argument:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 4. (0-2)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji. Zdający […]<br>odróżnia tezy od założeń i argumentów.<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych [ ]. Zdający rekonstruuje<br>problemy (pytania) zawarte w tekście<br>filozoficznym lub takie, na które tekst<br>stanowi odpowiedź; rekonstruuje tezy<br>i argumenty zawarte w tekście; w analizie<br>tekstu prawidłowo posługuje się pojęciami<br>filozoficznymi.<br>II. 1. Problematyka epistemologiczna<br>w filozofii XVII i XVIII w. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje</li></ol>\n<p>epistemologiczne stanowiska empirystów,<br>rekonstruuje wspierające je argumenty ([…]<br>radykalizacja empiryzmu u G. Berkeleya);</p>\n<ol><li>Problematyka ontologiczna w filozofii</li></ol>\n<p>XVII i XVIII w. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje wybrane</li></ol>\n<p>stanowiska ontologiczne, rekonstruuje<br>wspierające je argumenty ( […] spirytualizm<br>G. Berkeleya);</p>\n<ol><li>przeprowadza analizę i interpretację co</li></ol>\n<p>najmniej jednego z następujących tekstów:<br>[…] c) G. Berkeley, Traktat o zasadach<br>poznania (fragment).<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>Rekonstruuje zawarte w tekście problemy,</li></ol>\n<p>tezy i argumenty.<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za poprawną odpowiedź wraz z trafnym argumentem.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie:<br>Odpowiedź: Tak<br>Przykładowy argument: Przedmioty zmysłowe istniałyby, gdyby nie postrzegał ich żaden<br>człowiek, ponieważ byłyby nadal postrzegane przez Boga (Ducha wiecznego).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Odpowiedź: TAK</strong> - zdaniem Berkeleya domy, góry, rzeki istniałyby nawet gdyby nie postrzegał ich żaden człowiek.</p>\n<p><strong>Argument:</strong> Przedmioty zmysłowe byłyby nadal postrzegane przez Boga (Ducha wiecznego, <em>Spiritus Aeternus</em>), co zapewnia ciągłość ich istnienia.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza źródła</h4>\n<p>Berkeley w §6 tekstu pisze:</p>\n<blockquote>&quot;[ ] a gdy te rzeczy nie są aktualnie przeze mnie postrzegane, czyli nie istnieją w moim umyśle lub w umyśle jakiegoś innego ducha stworzonego, to albo muszą być pozbawione wszelkiego istnienia, <strong>albo też muszą istnieć w umyśle jakiegoś Ducha wiecznego</strong> [ ]&quot;</blockquote>\n<p>To jest KLUCZOWY fragment. Berkeley świadomie unika solipsyzmu:</p>\n<ul><li>Gdyby rzeczy istniały TYLKO w ludzkich umysłach → przy zamkniętych oczach wszystkiego przestawałoby istnieć</li><li>Rozwiązanie Berkeley: <strong>Bóg (Duch Wieczny) nieustannie postrzega wszystkie rzeczy</strong> → gwarantuje ich ciągłe istnienie</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - logika argumentu Berkeleya</h4>\n<p>Berkeley stoi przed problemem: jak uniknąć absurdu znikającego świata?</p>\n<ol><li><strong>Warunek istnienia:</strong> <em>esse est percipi</em> - być postrzeganym</li><li><strong>Problem:</strong> Ludzie nie postrzegają wszystkiego przez cały czas</li><li><strong>Rozwiązanie:</strong> Bóg jest wszechobecnym, wiecznym podmiotem postrzegania</li><li><strong>Wniosek:</strong> Rzeczy istnieją zawsze, bo Bóg zawsze je postrzega</li></ol>\n<p>To czyni filozofię Berkeleya teistyczną (gr. <em>theos</em> = Bóg) - Bóg jest fundamentem istnienia świata materialnego.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 4, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - odpowiedź TAK ORAZ argument wskazujący na Boga/Ducha wiecznego jako gwaranta istnienia rzeczy<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź NIE, lub TAK bez argumentu, lub błędny argument<br>- <strong>Uwaga krytyczna:</strong> CKE nie przyznaje 1 pkt - albo pełna odpowiedź, albo 0!</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Berkeley i Bóg:</strong><br>Berkeley był anglikańskim biskupem. Jego filozofia miała cel teologiczny: wykazać, że istnienie świata zależy od Boga. Zasada <em>esse est percipi</em> prowadzi LOGICZNIE do teizmu - bez Boga postrzegającego świat, świat by nie istniał. To był zamierzony wniosek, nie niepożądana konsekwencja.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Odpowiedź NIE - to błąd! Uczeń musi rozumieć rolę Boga w filozofii Berkeleya.</li><li>Odpowiedź TAK bez argumentu = 0 pkt (klucz nie daje 1 pkt za samą odpowiedź).</li><li>Argument o &quot;innych ludziach postrzegających&quot; - niewystarczający, bo jeśli nie byłoby żadnego człowieka, argument pada. Musi być Bóg jako wieczny podmiot postrzegania.</li></ol>"}]}