{"id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"true_false","subject":"filozofia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-1)\nNa podstawie tekstu G. Berkeleya oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli\nzdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nRozpowszechnione wśród ludzi pojęcie materii jest wewnętrznie\nsprzeczne.\nP\nF\n2.\nUmysły skończone istnieją tylko w umyśle jakiegoś Ducha Wiecznego.\nP\nF\n3.\nIstnieje tylko to, czego doświadczamy w chwili teraźniejszej.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji. Zdający\nrozpoznaje i rozumie problemy (pytania)\nfilozoficzne.\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych […]. Zdający rekonstruuje\nproblemy (pytania) zawarte w tekście\nfilozoficznym lub takie, na które tekst\nstanowi odpowiedź; rekonstruuje tezy\ni argumenty zawarte w tekście; w analizie\ntekstu prawidłowo posługuje się pojęciami\nfilozoficznymi.\nII. 1. Problematyka epistemologiczna\nw filozofii XVII i XVIII w. Zdający:\n3) rekonstruuje i porównuje\nepistemologiczne stanowiska empirystów,\nrekonstruuje wspierające je argumenty ([…]\nradykalizacja empiryzmu u G. Berkeleya\n[…]);\n2. Problematyka ontologiczna w filozofii\nXVII i XVIII w. Zdający:\n1) rekonstruuje i porównuje wybrane\nstanowiska ontologiczne, rekonstruuje\nwspierające je argumenty ([…] spirytualizm\nG. Berkeleya);\n4) przeprowadza analizę i interpretację co\nnajmniej jednego z następujących tekstów:\n[…] c) G. Berkeley, Traktat o zasadach\npoznania (fragment).\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n1. Rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wskazanie wszystkich odpowiedzi.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi\nRozwiązanie\n1P, 2F, 3F","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**1 - P, 2 - F, 3 - F**\n\n## Sposób 1 - analiza każdego stwierdzenia\n\n**Stwierdzenie 1: \"Rozpowszechnione wśród ludzi pojęcie materii jest wewnętrznie sprzeczne.\" → P (PRAWDA)**\n\nBerkeley w §9 pisze dosłownie:\n> \"jest jasne, że już pojęcie tego, co ludzie nazywają materią, czyli substancją cielesną, zawiera w sobie sprzeczność\"\n\nDlaczego sprzeczność? Bo materia miałaby być substancją bez jakości - ani rozciągłość, ani kształt, ani ruch nie mogą istnieć poza umysłem (są ideami). Pojęcie czegoś niepostrzeganego, ale mającego właściwości postrzegalne = sprzeczność.\n\n**Stwierdzenie 2: \"Umysły skończone istnieją tylko w umyśle jakiegoś Ducha Wiecznego.\" → F (FAŁSZ)**\n\nPrzypadek *esse est percipi* dotyczy **rzeczy niemyślących** (przedmiotów zmysłowych). Berkeley wyraźnie odróżnia:\n- **Duchy / umysły** (*spirits*) - w tym ludzkie, skończone - są substancjami **postrzegającymi**, a nie postrzeganymi\n- Ich istnienie nie polega na byciu postrzeganym\n\nUmysły ludzkie (skończone) istnieją jako samodzielne byty duchowe, nie jako idee w Bożym umyśle.\n\n**Stwierdzenie 3: \"Istnieje tylko to, czego doświadczamy w chwili teraźniejszej.\" → F (FAŁSZ)**\n\nBerkeley w §3 wprost stwierdza:\n> \"jeślibym był poza swą pracownią, powiedziałbym, że [stół] istniał - rozumiejąc przez to, że gdybym był w swej pracowni, mógłbym go postrzegać; lub że jakiś inny duch teraz właśnie go postrzega\"\n\nA przede wszystkim: Bóg (Duch Wieczny) nieustannie postrzega wszystko. Rzeczy istnieją ciągle, nie tylko w chwili naszego aktualnego doświadczenia.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wszystkie trzy odpowiedzi poprawne: 1P, 2F, 3F\n> - **0 pkt** - choćby jedna błędna odpowiedź lub brak\n> - Nie ma punktów cząstkowych!\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Stwierdzenie 2 jako P - błąd! Reguła *esse est percipi* NIE dotyczy duchów/umysłów, tylko rzeczy materialnych.\n2. Stwierdzenie 3 jako P - błąd! Berkeley nie głosi tak radykalnego chwilowości; Bóg zapewnia ciągłość istnienia.\n3. Mylenie \"postrzeganie przez Boga\" z \"istnieniem w Bogu\" - to nie jest panteizm.","image":"img/filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 5. (0-1)<br>Na podstawie tekstu G. Berkeleya oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli<br>zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.<br>1.<br>Rozpowszechnione wśród ludzi pojęcie materii jest wewnętrznie<br>sprzeczne.<br>P<br>F<br>2.<br>Umysły skończone istnieją tylko w umyśle jakiegoś Ducha Wiecznego.<br>P<br>F<br>3.<br>Istnieje tylko to, czego doświadczamy w chwili teraźniejszej.<br>P<br>F</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 5. (0-1)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji. Zdający<br>rozpoznaje i rozumie problemy (pytania)<br>filozoficzne.<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych […]. Zdający rekonstruuje<br>problemy (pytania) zawarte w tekście<br>filozoficznym lub takie, na które tekst<br>stanowi odpowiedź; rekonstruuje tezy<br>i argumenty zawarte w tekście; w analizie<br>tekstu prawidłowo posługuje się pojęciami<br>filozoficznymi.<br>II. 1. Problematyka epistemologiczna<br>w filozofii XVII i XVIII w. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje</li></ol>\n<p>epistemologiczne stanowiska empirystów,<br>rekonstruuje wspierające je argumenty ([…]<br>radykalizacja empiryzmu u G. Berkeleya<br>[…]);</p>\n<ol><li>Problematyka ontologiczna w filozofii</li></ol>\n<p>XVII i XVIII w. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje wybrane</li></ol>\n<p>stanowiska ontologiczne, rekonstruuje<br>wspierające je argumenty ([…] spirytualizm<br>G. Berkeleya);</p>\n<ol><li>przeprowadza analizę i interpretację co</li></ol>\n<p>najmniej jednego z następujących tekstów:<br>[…] c) G. Berkeley, Traktat o zasadach<br>poznania (fragment).<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>Rekonstruuje zawarte w tekście problemy,</li></ol>\n<p>tezy i argumenty.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne wskazanie wszystkich odpowiedzi.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi<br>Rozwiązanie<br>1P, 2F, 3F</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>1 - P, 2 - F, 3 - F</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza każdego stwierdzenia</h4>\n<p><strong>Stwierdzenie 1: &quot;Rozpowszechnione wśród ludzi pojęcie materii jest wewnętrznie sprzeczne.&quot; → P (PRAWDA)</strong></p>\n<p>Berkeley w §9 pisze dosłownie:</p>\n<blockquote>&quot;jest jasne, że już pojęcie tego, co ludzie nazywają materią, czyli substancją cielesną, zawiera w sobie sprzeczność&quot;</blockquote>\n<p>Dlaczego sprzeczność? Bo materia miałaby być substancją bez jakości - ani rozciągłość, ani kształt, ani ruch nie mogą istnieć poza umysłem (są ideami). Pojęcie czegoś niepostrzeganego, ale mającego właściwości postrzegalne = sprzeczność.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 2: &quot;Umysły skończone istnieją tylko w umyśle jakiegoś Ducha Wiecznego.&quot; → F (FAŁSZ)</strong></p>\n<p>Przypadek <em>esse est percipi</em> dotyczy <strong>rzeczy niemyślących</strong> (przedmiotów zmysłowych). Berkeley wyraźnie odróżnia:</p>\n<ul><li><strong>Duchy / umysły</strong> (<em>spirits</em>) - w tym ludzkie, skończone - są substancjami <strong>postrzegającymi</strong>, a nie postrzeganymi</li><li>Ich istnienie nie polega na byciu postrzeganym</li></ul>\n<p>Umysły ludzkie (skończone) istnieją jako samodzielne byty duchowe, nie jako idee w Bożym umyśle.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 3: &quot;Istnieje tylko to, czego doświadczamy w chwili teraźniejszej.&quot; → F (FAŁSZ)</strong></p>\n<p>Berkeley w §3 wprost stwierdza:</p>\n<blockquote>&quot;jeślibym był poza swą pracownią, powiedziałbym, że [stół] istniał - rozumiejąc przez to, że gdybym był w swej pracowni, mógłbym go postrzegać; lub że jakiś inny duch teraz właśnie go postrzega&quot;</blockquote>\n<p>A przede wszystkim: Bóg (Duch Wieczny) nieustannie postrzega wszystko. Rzeczy istnieją ciągle, nie tylko w chwili naszego aktualnego doświadczenia.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 5, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - wszystkie trzy odpowiedzi poprawne: 1P, 2F, 3F<br>- <strong>0 pkt</strong> - choćby jedna błędna odpowiedź lub brak<br>- Nie ma punktów cząstkowych!</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Stwierdzenie 2 jako P - błąd! Reguła <em>esse est percipi</em> NIE dotyczy duchów/umysłów, tylko rzeczy materialnych.</li><li>Stwierdzenie 3 jako P - błąd! Berkeley nie głosi tak radykalnego chwilowości; Bóg zapewnia ciągłość istnienia.</li><li>Mylenie &quot;postrzeganie przez Boga&quot; z &quot;istnieniem w Bogu&quot; - to nie jest panteizm.</li></ol>"}]}