{"id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/6a","paper_id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"6a","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"[Tekst 1 - G. Berkeley, Traktat o zasadach poznania ludzkiego - jak w zadaniu 1.]\n\nWyjasnij znaczenie terminu solipsyzm.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Solipsyzm** (łac. *solus* = jedyny, *ipse* = sam) - pogląd filozoficzny zakładający, że istnieje tylko jeden podmiot poznania, mianowicie aktualnie filozofujące \"ja\". Wszystko inne (inni ludzie, świat zewnętrzny) istnieje wyłącznie jako treść mojej świadomości.\n\n## Sposób 1 - wyjaśnienie terminu\n\nSolipsyzm to stanowisko skrajne, wynikające z idealizmu subiektywnego doprowadzonego do ostatecznej konsekwencji:\n\n1. **Punkt wyjścia:** Znam bezpośrednio tylko własne stany psychiczne (idee, wrażenia)\n2. **Radykalny wniosek:** Skoro nie mogę wyjść poza własną świadomość, nie mogę udowodnić istnienia czegokolwiek poza nią\n3. **Teza solipsystyczna:** Istnieje TYLKO mój umysł - reszta to moje wyobrażenia\n\nFormuła: \"Istnieję tylko ja i moje idee.\"\n\n## Sposób 2 - odróżnienie od idealizmu subiektywnego\n\n| Cecha | Idealizm subiektywny (Berkeley) | Solipsyzm |\n| Ile podmiotów? | Wiele umysłów (ludzkich + Bóg) | Tylko jeden (\"ja\") |\n| Inni ludzie? | Istnieją jako duchy/umysły | Nie istnieją niezależnie |\n| Bóg? | Istnieje jako Duch Wieczny | Nie ma podstaw by uznać |\n| Świat zewnętrzny? | Istnieje w umysłach | Tylko w moim umyśle |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 6a, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wyjaśnienie wskazuje na istnienie tylko jednego podmiotu poznania (\"ja\"); akceptowane sformułowania: \"istnieje tylko mój umysł\", \"jedynym bytem jest filozofujące 'ja'\", \"wszystko poza 'ja' jest wytworem mojej świadomości\"\n> - **0 pkt** - błędne wyjaśnienie (np. mylenie z egotyzmen, narcyzmem, lub stwierdzenie że solipsyzm = \"poznajemy tylko siebie\")\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Mylenie solipsyzmu z egocentryzmem psychologicznym - solipsyzm to twierdzenie ONTOLOGICZNE (co istnieje), nie psychologiczne (jak się zachowuję).\n2. Mylenie z subiektywizmem moralnym - solipsyzm dotyczy bytu, nie wartości.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>[Tekst 1 - G. Berkeley, Traktat o zasadach poznania ludzkiego - jak w zadaniu 1.]</p>\n<p>Wyjasnij znaczenie terminu solipsyzm.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Solipsyzm</strong> (łac. <em>solus</em> = jedyny, <em>ipse</em> = sam) - pogląd filozoficzny zakładający, że istnieje tylko jeden podmiot poznania, mianowicie aktualnie filozofujące &quot;ja&quot;. Wszystko inne (inni ludzie, świat zewnętrzny) istnieje wyłącznie jako treść mojej świadomości.</p>\n<h4>Sposób 1 - wyjaśnienie terminu</h4>\n<p>Solipsyzm to stanowisko skrajne, wynikające z idealizmu subiektywnego doprowadzonego do ostatecznej konsekwencji:</p>\n<ol><li><strong>Punkt wyjścia:</strong> Znam bezpośrednio tylko własne stany psychiczne (idee, wrażenia)</li><li><strong>Radykalny wniosek:</strong> Skoro nie mogę wyjść poza własną świadomość, nie mogę udowodnić istnienia czegokolwiek poza nią</li><li><strong>Teza solipsystyczna:</strong> Istnieje TYLKO mój umysł - reszta to moje wyobrażenia</li></ol>\n<p>Formuła: &quot;Istnieję tylko ja i moje idee.&quot;</p>\n<h4>Sposób 2 - odróżnienie od idealizmu subiektywnego</h4>\n<p>| Cecha | Idealizm subiektywny (Berkeley) | Solipsyzm |<br>| Ile podmiotów? | Wiele umysłów (ludzkich + Bóg) | Tylko jeden (&quot;ja&quot;) |<br>| Inni ludzie? | Istnieją jako duchy/umysły | Nie istnieją niezależnie |<br>| Bóg? | Istnieje jako Duch Wieczny | Nie ma podstaw by uznać |<br>| Świat zewnętrzny? | Istnieje w umysłach | Tylko w moim umyśle |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 6a, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - wyjaśnienie wskazuje na istnienie tylko jednego podmiotu poznania (&quot;ja&quot;); akceptowane sformułowania: &quot;istnieje tylko mój umysł&quot;, &quot;jedynym bytem jest filozofujące &#x27;ja&#x27;&quot;, &quot;wszystko poza &#x27;ja&#x27; jest wytworem mojej świadomości&quot;<br>- <strong>0 pkt</strong> - błędne wyjaśnienie (np. mylenie z egotyzmen, narcyzmem, lub stwierdzenie że solipsyzm = &quot;poznajemy tylko siebie&quot;)</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Mylenie solipsyzmu z egocentryzmem psychologicznym - solipsyzm to twierdzenie ONTOLOGICZNE (co istnieje), nie psychologiczne (jak się zachowuję).</li><li>Mylenie z subiektywizmem moralnym - solipsyzm dotyczy bytu, nie wartości.</li></ol>"}]}