{"id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-2)\nUzupełnij poniższą tabelkę - wstaw w odpowiednich miejscach znak X, jeśli dane zdanie\njest zgodne z koncepcją Platona lub z koncepcją Berkeleya.\nUwaga: niektóre zdania mogą być zgodne z koncepcjami obu filozofów lub niezgodne z żadną\nz nich.\nZdania (tezy):\nPlatona koncepcja idei\nBerkeleya koncepcja idei\nIdee istnieją w umysłach\nludzkich.\nIdee istnieją poza umysłami.\nIdee istniały przed narodzinami\nPlatona.\nIdee są rozciągłe.\nIdee są tym, co postrzegamy.\nIdee są prawzorami rzeczy\nmaterialnych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-2)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji. Zdający\nrozpoznaje i rozumie problemy (pytania)\nfilozoficzne.\nII. Tworzenie wypowiedzi. Zdający […]\nporównuje różne rozwiązania tego samego\nI. 2. Problematyka ontologiczna w filozofii\nstarożytnej. Zdający:\n1) rekonstruuje i porównuje różne\nrozwiązania problemu tożsamości\ni zmienności bytu, […] wieczne idee\nPlatona.\nproblemu; […] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi.\nII. 1. Problematyka epistemologiczna\nw filozofii XVII i XVIII w. Zdający:\n3) rekonstruuje i porównuje\nepistemologiczne stanowiska empirystów,\nrekonstruuje wspierające je argumenty ([…]\nradykalizacja empiryzmu u G. Berkeleya\n[…]).\nSchemat punktowania\n2 p. - za poprawne uzupełnienie wszystkich wierszy tabeli.\n1 p. - za poprawne uzupełnienie trzech wierszy tabeli.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nZdania (tezy):\nPlatona koncepcja idei\nBerkeleya koncepcja idei\nIdee istnieją w umysłach\nludzkich.\nX\nIdee istnieją poza umysłami.\nX\nIdee istniały przed narodzinami\nPlatona.\nX\nX\nIdee są rozciągłe.\nIdee są tym, co postrzegamy.\nX\nIdee są prawzorami rzeczy\nmaterialnych.\nX","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Zdania (tezy) | Platona koncepcja idei | Berkeleya koncepcja idei |\n| Idee istnieją w umysłach ludzkich. | - | X |\n| Idee istnieją poza umysłami. | X | - |\n| Idee istniały przed narodzinami Platona. | X | X |\n| Idee są rozciągłe. | - | - |\n| Idee są tym, co postrzegamy. | - | X |\n| Idee są prawzorami rzeczy materialnych. | X | - |\n\n## Sposób 1 - analiza wiersz po wierszu\n\n**Wiersz 1: \"Idee istnieją w umysłach ludzkich\" → Platon: -, Berkeley: X**\n\n- *Platon:* Idee (*eidos*, gr.) istnieją w odrębnym świecie inteligibilnym (*topos noetos*), POZA umysłami. Umysł je poznaje (anamneza), ale nie tworzy.\n- *Berkeley:* Idee to wrażenia zmysłowe w umyśle - *esse est percipi*. Tak, Berkeley's idee są w umysłach.\n\n**Wiersz 2: \"Idee istnieją poza umysłami\" → Platon: X, Berkeley: -**\n\n- *Platon:* Tak - idee to byty transcendentne, istniejące niezależnie od umysłu (świat idei).\n- *Berkeley:* Nie - nic nie istnieje poza umysłem; to sprzeczność.\n\n**Wiersz 3: \"Idee istniały przed narodzinami Platona\" → Platon: X, Berkeley: X**\n\n- *Platon:* Tak - idee są wieczne, niezmienne; istniały przed wszelkimi umysłami skończonymi.\n- *Berkeley:* Tak - idee istniały w umyśle Boga (Duchu Wiecznym) przed narodzinami Platona. Bóg postrzegał wszystko od zawsze.\n\n*(To jedyna teza WSPÓLNA obu filozofom!)*\n\n**Wiersz 4: \"Idee są rozciągłe\" → Platon: -, Berkeley: -**\n\n- *Platon:* Idee są niematerialne, bezcielesne - rozciągłość (*extensio*) to cecha materii, nie idei.\n- *Berkeley:* Rozciągłość to jakość pierwotna, ale Berkeley dowodzi, że jest ona IDEĄ w umyśle - nie jest przeto cechą samych idei jako takich.\n\n**Wiersz 5: \"Idee są tym, co postrzegamy\" → Platon: -, Berkeley: X**\n\n- *Platon:* Idee są PRZEDMIOTAMI INTELEKTU (rozumu), NIE zmysłów. Zmysły poznają tylko cienie (mit jaskini). Idee są niepostrzegalne zmysłowo.\n- *Berkeley:* Tak - idee to właśnie wrażenia zmysłowe; \"różne wrażenia zmysłowe, to znaczy idee wyryte na zmysłach\".\n\n**Wiersz 6: \"Idee są prawzorami rzeczy materialnych\" → Platon: X, Berkeley: -**\n\n- *Platon:* Tak - idee są archetypami (*paradeigmata*); rzeczy materialne są ich odwzorowaniami (*mimesis*).\n- *Berkeley:* Nie - Berkeley odrzuca materię jako pojęcie sprzeczne; nie ma rzeczy materialnych, których idee byłyby pierwowzorami.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 7, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - wszystkie 6 wierszy poprawne\n> - **1 pkt** - 3 lub więcej wierszy poprawnych (ale nie wszystkie 6)\n> - **0 pkt** - mniej niż 3 wiersze poprawne lub brak odpowiedzi\n\n## Reference filozoficzny\n\n> 📖 **Dwa znaczenia słowa \"idea\":**\n> - *Platon* (IV w. p.n.e.): *idea/eidos* = wieczny, transcendentny wzorzec bytu, dostępny tylko rozumowi (*nous*)\n> - *Berkeley* (XVIII w.): *idea* = wrażenie zmysłowe lub wyobrażenie w umyśle; używa słowa \"idea\" w zupełnie innym sensie!\n> Terminologiczna zbieżność jest myląca - to dwa całkowicie odmienne koncepcje.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Wiersz 3 traktowany jako X dla Platona i - dla Berkeleya - błąd! Berkeley też akceptuje wieczność idei przez Boga.\n2. Wiersz 5 jako X dla Platona - błąd! U Platona idee są dostępne ROZUMOWI, nie zmysłom.\n3. Wiersz 4 jako X dla Berkeleya - błąd! Berkeley co prawda mówi o jakościach pierwotnych (rozciągłość), ale same idee jako treści umysłu NIE są rozciągłe.","image":"img/filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 7. (0-2)<br>Uzupełnij poniższą tabelkę - wstaw w odpowiednich miejscach znak X, jeśli dane zdanie<br>jest zgodne z koncepcją Platona lub z koncepcją Berkeleya.<br>Uwaga: niektóre zdania mogą być zgodne z koncepcjami obu filozofów lub niezgodne z żadną<br>z nich.<br>Zdania (tezy):<br>Platona koncepcja idei<br>Berkeleya koncepcja idei<br>Idee istnieją w umysłach<br>ludzkich.<br>Idee istnieją poza umysłami.<br>Idee istniały przed narodzinami<br>Platona.<br>Idee są rozciągłe.<br>Idee są tym, co postrzegamy.<br>Idee są prawzorami rzeczy<br>materialnych.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 7. (0-2)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji. Zdający<br>rozpoznaje i rozumie problemy (pytania)<br>filozoficzne.<br>II. Tworzenie wypowiedzi. Zdający […]<br>porównuje różne rozwiązania tego samego<br>I. 2. Problematyka ontologiczna w filozofii<br>starożytnej. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje różne</li></ol>\n<p>rozwiązania problemu tożsamości<br>i zmienności bytu, […] wieczne idee<br>Platona.<br>problemu; […] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi.<br>II. 1. Problematyka epistemologiczna<br>w filozofii XVII i XVIII w. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje</li></ol>\n<p>epistemologiczne stanowiska empirystów,<br>rekonstruuje wspierające je argumenty ([…]<br>radykalizacja empiryzmu u G. Berkeleya<br>[…]).<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za poprawne uzupełnienie wszystkich wierszy tabeli.<br>1 p. - za poprawne uzupełnienie trzech wierszy tabeli.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Zdania (tezy):<br>Platona koncepcja idei<br>Berkeleya koncepcja idei<br>Idee istnieją w umysłach<br>ludzkich.<br>X<br>Idee istnieją poza umysłami.<br>X<br>Idee istniały przed narodzinami<br>Platona.<br>X<br>X<br>Idee są rozciągłe.<br>Idee są tym, co postrzegamy.<br>X<br>Idee są prawzorami rzeczy<br>materialnych.<br>X</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Zdania (tezy) | Platona koncepcja idei | Berkeleya koncepcja idei |<br>| Idee istnieją w umysłach ludzkich. | - | X |<br>| Idee istnieją poza umysłami. | X | - |<br>| Idee istniały przed narodzinami Platona. | X | X |<br>| Idee są rozciągłe. | - | - |<br>| Idee są tym, co postrzegamy. | - | X |<br>| Idee są prawzorami rzeczy materialnych. | X | - |</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza wiersz po wierszu</h4>\n<p><strong>Wiersz 1: &quot;Idee istnieją w umysłach ludzkich&quot; → Platon: -, Berkeley: X</strong></p>\n<ul><li><em>Platon:</em> Idee (<em>eidos</em>, gr.) istnieją w odrębnym świecie inteligibilnym (<em>topos noetos</em>), POZA umysłami. Umysł je poznaje (anamneza), ale nie tworzy.</li><li><em>Berkeley:</em> Idee to wrażenia zmysłowe w umyśle - <em>esse est percipi</em>. Tak, Berkeley&#x27;s idee są w umysłach.</li></ul>\n<p><strong>Wiersz 2: &quot;Idee istnieją poza umysłami&quot; → Platon: X, Berkeley: -</strong></p>\n<ul><li><em>Platon:</em> Tak - idee to byty transcendentne, istniejące niezależnie od umysłu (świat idei).</li><li><em>Berkeley:</em> Nie - nic nie istnieje poza umysłem; to sprzeczność.</li></ul>\n<p><strong>Wiersz 3: &quot;Idee istniały przed narodzinami Platona&quot; → Platon: X, Berkeley: X</strong></p>\n<ul><li><em>Platon:</em> Tak - idee są wieczne, niezmienne; istniały przed wszelkimi umysłami skończonymi.</li><li><em>Berkeley:</em> Tak - idee istniały w umyśle Boga (Duchu Wiecznym) przed narodzinami Platona. Bóg postrzegał wszystko od zawsze.</li></ul>\n<p><em>(To jedyna teza WSPÓLNA obu filozofom!)</em></p>\n<p><strong>Wiersz 4: &quot;Idee są rozciągłe&quot; → Platon: -, Berkeley: -</strong></p>\n<ul><li><em>Platon:</em> Idee są niematerialne, bezcielesne - rozciągłość (<em>extensio</em>) to cecha materii, nie idei.</li><li><em>Berkeley:</em> Rozciągłość to jakość pierwotna, ale Berkeley dowodzi, że jest ona IDEĄ w umyśle - nie jest przeto cechą samych idei jako takich.</li></ul>\n<p><strong>Wiersz 5: &quot;Idee są tym, co postrzegamy&quot; → Platon: -, Berkeley: X</strong></p>\n<ul><li><em>Platon:</em> Idee są PRZEDMIOTAMI INTELEKTU (rozumu), NIE zmysłów. Zmysły poznają tylko cienie (mit jaskini). Idee są niepostrzegalne zmysłowo.</li><li><em>Berkeley:</em> Tak - idee to właśnie wrażenia zmysłowe; &quot;różne wrażenia zmysłowe, to znaczy idee wyryte na zmysłach&quot;.</li></ul>\n<p><strong>Wiersz 6: &quot;Idee są prawzorami rzeczy materialnych&quot; → Platon: X, Berkeley: -</strong></p>\n<ul><li><em>Platon:</em> Tak - idee są archetypami (<em>paradeigmata</em>); rzeczy materialne są ich odwzorowaniami (<em>mimesis</em>).</li><li><em>Berkeley:</em> Nie - Berkeley odrzuca materię jako pojęcie sprzeczne; nie ma rzeczy materialnych, których idee byłyby pierwowzorami.</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 7, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - wszystkie 6 wierszy poprawne<br>- <strong>1 pkt</strong> - 3 lub więcej wierszy poprawnych (ale nie wszystkie 6)<br>- <strong>0 pkt</strong> - mniej niż 3 wiersze poprawne lub brak odpowiedzi</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Dwa znaczenia słowa &quot;idea&quot;:</strong><br>- <em>Platon</em> (IV w. p.n.e.): <em>idea/eidos</em> = wieczny, transcendentny wzorzec bytu, dostępny tylko rozumowi (<em>nous</em>)<br>- <em>Berkeley</em> (XVIII w.): <em>idea</em> = wrażenie zmysłowe lub wyobrażenie w umyśle; używa słowa &quot;idea&quot; w zupełnie innym sensie!<br>Terminologiczna zbieżność jest myląca - to dwa całkowicie odmienne koncepcje.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Wiersz 3 traktowany jako X dla Platona i - dla Berkeleya - błąd! Berkeley też akceptuje wieczność idei przez Boga.</li><li>Wiersz 5 jako X dla Platona - błąd! U Platona idee są dostępne ROZUMOWI, nie zmysłom.</li><li>Wiersz 4 jako X dla Berkeleya - błąd! Berkeley co prawda mówi o jakościach pierwotnych (rozciągłość), ale same idee jako treści umysłu NIE są rozciągłe.</li></ol>"}]}