{"id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":1,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-1)\nStanowisko Berkeleya w kwestii jakości pierwotnych i wtórnych jest modyfikacją\nstanowiska J. Locke’a. Spośród następujących tez przyporządkuj dokładnie jedną\nLocke’owi oraz dokładnie jedną Berkeleyowi.\nTeza\nFilozof\n1. Zarówno jakości pierwotne, jak i jakości wtórne są\nniezależne od ludzkiego umysłu poznającego.\nA. John Locke\n2. Wyłącznie jakości pierwotne, w odróżnieniu od\njakości wtórnych, są niezależne od ludzkiego umysłu\npoznającego.\nB. George Berkeley\n3. Zarówno jakości pierwotne, jak i jakości wtórne są\nzależne od ludzkiego umysłu poznającego.\nA. -\nB . -\nMFI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji. Zdający\nrozpoznaje i rozumie problemy (pytania)\nfilozoficzne.\nII. 1. Problematyka epistemologiczna\nw filozofii XVII i XVIII w. Zdający: […] 3)\nrekonstruuje i porównuje epistemologiczne\nstanowiska empirystów, rekonstruuje\nwspierające je argumenty (J. Locke’a\nkoncepcja tabula rasa, radykalizacja\nempiryzmu u G. Berkeleya [ ]).\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne przyporządkowanie obu tez odpowiednim filozofom.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA2, B3","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**A. John Locke → teza 2** (Wyłącznie jakości pierwotne, w odróżnieniu od jakości wtórnych, są niezależne od ludzkiego umysłu poznającego.)\n\n**B. George Berkeley → teza 3** (Zarówno jakości pierwotne, jak i jakości wtórne są zależne od ludzkiego umysłu poznającego.)\n\n## Sposób 1 - analiza stanowisk\n\n**John Locke (1632-1704) - teza 2:**\n\nLocke rozróżniał:\n- **Jakości pierwotne** (*primary qualities*): rozciągłość, kształt, ruch, liczba, twardość - te NAPRAWDĘ przynależą do ciał niezależnie od postrzegającego umysłu. Są obiektywne.\n- **Jakości wtórne** (*secondary qualities*): barwa, dźwięk, smak, zapach - to jedynie moce ciał do wywoływania wrażeń w umyśle. Są subiektywne.\n\n→ Locke: jakości pierwotne = obiektywne (niezależne od umysłu), wtórne = subiektywne\n\n**George Berkeley - teza 3:**\n\nBerkeley przyjmuje punkt wyjścia Locke'a, ale wyciąga radykalniejszy wniosek:\n> \"rozciągłość, kształt i ruch są tylko ideami istniejącymi w umyśle\" (§9)\n\nBerkeley: skoro jakości wtórne są subiektywne (jak zgadza się Locke), to dlaczego jakości pierwotne miałyby być inne? Argument: idea może być podobna tylko do idei - więc rzekome \"obiektywne\" jakości pierwotne też są ideami w umyśle.\n\n→ Berkeley: OBIE kategorie jakości są zależne od umysłu\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnej opcji\n\n**Teza 1** (\"Zarówno jakości pierwotne, jak i jakości wtórne są niezależne od umysłu\") - to stanowisko **naiwnego realizmu** lub materializmu (np. Hobbes), nie Locke'a ani Berkeleya.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 8, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - poprawne przyporządkowanie OBU: A→2 i B→3\n> - **0 pkt** - choćby jedno przyporządkowanie błędne lub brak odpowiedzi\n\n## Reference filozoficzny\n\n> 📖 **Jakości pierwotne vs. wtórne - historia sporu:**\n> - Galileusz: rozróżnienie pierwotny/wtórny jako pierwsze\n> - John Locke: pierwotne = obiektywne, wtórne = subiektywne\n> - George Berkeley: polemika z Lockiem - **obie** subiektywne (w umyśle)\n> - David Hume: idzie dalej - nawet przyczynowość to nawyk umysłu\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Odwrotne przyporządkowanie (A→3 i B→2) - najczęstszy błąd.\n2. Mylenie Locke'a z Berkeleyem - pamiętaj: Locke BRONIŁ obiektywności jakości pierwotnych, Berkeley je ZANEGOWAŁ.\n3. Wybór tezy 1 dla Locke'a - Locke NIE twierdził, że obie jakości są niezależne od umysłu.","image":"img/filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8. (0-1)<br>Stanowisko Berkeleya w kwestii jakości pierwotnych i wtórnych jest modyfikacją<br>stanowiska J. Locke’a. Spośród następujących tez przyporządkuj dokładnie jedną<br>Locke’owi oraz dokładnie jedną Berkeleyowi.<br>Teza<br>Filozof</p>\n<ol><li>Zarówno jakości pierwotne, jak i jakości wtórne są</li></ol>\n<p>niezależne od ludzkiego umysłu poznającego.<br>A. John Locke</p>\n<ol><li>Wyłącznie jakości pierwotne, w odróżnieniu od</li></ol>\n<p>jakości wtórnych, są niezależne od ludzkiego umysłu<br>poznającego.<br>B. George Berkeley</p>\n<ol><li>Zarówno jakości pierwotne, jak i jakości wtórne są</li></ol>\n<p>zależne od ludzkiego umysłu poznającego.<br>A. -<br>B . -<br>MFI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8. (0-1)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji. Zdający<br>rozpoznaje i rozumie problemy (pytania)<br>filozoficzne.<br>II. 1. Problematyka epistemologiczna<br>w filozofii XVII i XVIII w. Zdający: […] 3)<br>rekonstruuje i porównuje epistemologiczne<br>stanowiska empirystów, rekonstruuje<br>wspierające je argumenty (J. Locke’a<br>koncepcja tabula rasa, radykalizacja<br>empiryzmu u G. Berkeleya [ ]).<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne przyporządkowanie obu tez odpowiednim filozofom.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>A2, B3</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>A. John Locke → teza 2</strong> (Wyłącznie jakości pierwotne, w odróżnieniu od jakości wtórnych, są niezależne od ludzkiego umysłu poznającego.)</p>\n<p><strong>B. George Berkeley → teza 3</strong> (Zarówno jakości pierwotne, jak i jakości wtórne są zależne od ludzkiego umysłu poznającego.)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza stanowisk</h4>\n<p><strong>John Locke (1632-1704) - teza 2:</strong></p>\n<p>Locke rozróżniał:</p>\n<ul><li><strong>Jakości pierwotne</strong> (<em>primary qualities</em>): rozciągłość, kształt, ruch, liczba, twardość - te NAPRAWDĘ przynależą do ciał niezależnie od postrzegającego umysłu. Są obiektywne.</li><li><strong>Jakości wtórne</strong> (<em>secondary qualities</em>): barwa, dźwięk, smak, zapach - to jedynie moce ciał do wywoływania wrażeń w umyśle. Są subiektywne.</li></ul>\n<p>→ Locke: jakości pierwotne = obiektywne (niezależne od umysłu), wtórne = subiektywne</p>\n<p><strong>George Berkeley - teza 3:</strong></p>\n<p>Berkeley przyjmuje punkt wyjścia Locke&#x27;a, ale wyciąga radykalniejszy wniosek:</p>\n<blockquote>&quot;rozciągłość, kształt i ruch są tylko ideami istniejącymi w umyśle&quot; (§9)</blockquote>\n<p>Berkeley: skoro jakości wtórne są subiektywne (jak zgadza się Locke), to dlaczego jakości pierwotne miałyby być inne? Argument: idea może być podobna tylko do idei - więc rzekome &quot;obiektywne&quot; jakości pierwotne też są ideami w umyśle.</p>\n<p>→ Berkeley: OBIE kategorie jakości są zależne od umysłu</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnej opcji</h4>\n<p><strong>Teza 1</strong> (&quot;Zarówno jakości pierwotne, jak i jakości wtórne są niezależne od umysłu&quot;) - to stanowisko <strong>naiwnego realizmu</strong> lub materializmu (np. Hobbes), nie Locke&#x27;a ani Berkeleya.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 8, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawne przyporządkowanie OBU: A→2 i B→3<br>- <strong>0 pkt</strong> - choćby jedno przyporządkowanie błędne lub brak odpowiedzi</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Jakości pierwotne vs. wtórne - historia sporu:</strong><br>- Galileusz: rozróżnienie pierwotny/wtórny jako pierwsze<br>- John Locke: pierwotne = obiektywne, wtórne = subiektywne<br>- George Berkeley: polemika z Lockiem - <strong>obie</strong> subiektywne (w umyśle)<br>- David Hume: idzie dalej - nawet przyczynowość to nawyk umysłu</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Odwrotne przyporządkowanie (A→3 i B→2) - najczęstszy błąd.</li><li>Mylenie Locke&#x27;a z Berkeleyem - pamiętaj: Locke BRONIŁ obiektywności jakości pierwotnych, Berkeley je ZANEGOWAŁ.</li><li>Wybór tezy 1 dla Locke&#x27;a - Locke NIE twierdził, że obie jakości są niezależne od umysłu.</li></ol>"}]}