{"id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/9a","paper_id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"9a","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zanalizuj nastepujace rozumowanie - zaloz, ze jego przeslanki sa prawdziwe.\n\nPrzeslanka 1.: Napoleon nie byl wielkiego wzrostu.\nPrzeslanka 2.: Tylko wielcy ludzie odgrywali wazna role w dziejach Europy.\nWniosek: Napoleon nie odegral zadnej waznej roli w dziejach Europy.\n\nPodaj nazwe bledu jezykowo-logicznego, ktory wystepuje w tym rozumowaniu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Błąd ekwiwokacji** (łac. *aequivocatio* = wieloznaczność) - zwany też błędem wieloznaczności.\n\n## Sposób 1 - analiza rozumowania\n\nRozumowanie do analizy:\n\n> Przesłanka 1: Napoleon nie był **wielkiego** wzrostu.\n> Przesłanka 2: Tylko **wielcy** ludzie odgrywali ważną rolę w dziejach Europy.\n> Wniosek: Napoleon nie odegrał żadnej ważnej roli w dziejach Europy.\n\nTermin **\"wielki\"** pojawia się w obu przesłankach, ale w **różnych znaczeniach**:\n- W P1: \"wielki\" = wysoki, o dużym wzroście (znaczenie fizyczne)\n- W P2: \"wielki\" = wybitny, znaczący, ważny historycznie (znaczenie metaforyczne/moralne)\n\nRozumowanie wygląda jak sylogizm (*modus Barbara*), ale jest nim tylko formalnie - bo termin środkowy ma dwa różne znaczenia.\n\n## Sposób 2 - schemat błędu\n\nBłąd ekwiwokacji polega na:\n1. Użyciu tego samego słowa w dwóch różnych znaczeniach\n2. W wyniku czego rozumowanie sprawia wrażenie logicznie poprawnego, ale jest wadliwe\n3. Wniosek nie wynika z przesłanek, bo termin łączący nie jest tożsamy\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 9a, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: \"błąd ekwiwokacji\" lub \"błąd wieloznaczności\"\n> - **0 pkt** - inna nazwa lub brak odpowiedzi\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Mylenie z błędem formalnym sylogizmu - rozumowanie jest formalnie poprawne (ma postać sylogizmu kategorycznego), ale wadliwe materialnie przez wieloznaczność.\n2. Odpowiedź \"petitio principii\" lub \"ad hominem\" - to inne błędy logiczne, nie dotyczy tego przypadku.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zanalizuj nastepujace rozumowanie - zaloz, ze jego przeslanki sa prawdziwe.</p>\n<p>Przeslanka 1.: Napoleon nie byl wielkiego wzrostu.<br>Przeslanka 2.: Tylko wielcy ludzie odgrywali wazna role w dziejach Europy.<br>Wniosek: Napoleon nie odegral zadnej waznej roli w dziejach Europy.</p>\n<p>Podaj nazwe bledu jezykowo-logicznego, ktory wystepuje w tym rozumowaniu.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Błąd ekwiwokacji</strong> (łac. <em>aequivocatio</em> = wieloznaczność) - zwany też błędem wieloznaczności.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza rozumowania</h4>\n<p>Rozumowanie do analizy:</p>\n<blockquote>Przesłanka 1: Napoleon nie był <strong>wielkiego</strong> wzrostu.<br>Przesłanka 2: Tylko <strong>wielcy</strong> ludzie odgrywali ważną rolę w dziejach Europy.<br>Wniosek: Napoleon nie odegrał żadnej ważnej roli w dziejach Europy.</blockquote>\n<p>Termin <strong>&quot;wielki&quot;</strong> pojawia się w obu przesłankach, ale w <strong>różnych znaczeniach</strong>:</p>\n<ul><li>W P1: &quot;wielki&quot; = wysoki, o dużym wzroście (znaczenie fizyczne)</li><li>W P2: &quot;wielki&quot; = wybitny, znaczący, ważny historycznie (znaczenie metaforyczne/moralne)</li></ul>\n<p>Rozumowanie wygląda jak sylogizm (<em>modus Barbara</em>), ale jest nim tylko formalnie - bo termin środkowy ma dwa różne znaczenia.</p>\n<h4>Sposób 2 - schemat błędu</h4>\n<p>Błąd ekwiwokacji polega na:</p>\n<ol><li>Użyciu tego samego słowa w dwóch różnych znaczeniach</li><li>W wyniku czego rozumowanie sprawia wrażenie logicznie poprawnego, ale jest wadliwe</li><li>Wniosek nie wynika z przesłanek, bo termin łączący nie jest tożsamy</li></ol>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 9a, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: &quot;błąd ekwiwokacji&quot; lub &quot;błąd wieloznaczności&quot;<br>- <strong>0 pkt</strong> - inna nazwa lub brak odpowiedzi</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Mylenie z błędem formalnym sylogizmu - rozumowanie jest formalnie poprawne (ma postać sylogizmu kategorycznego), ale wadliwe materialnie przez wieloznaczność.</li><li>Odpowiedź &quot;petitio principii&quot; lub &quot;ad hominem&quot; - to inne błędy logiczne, nie dotyczy tego przypadku.</li></ol>"}]}