{"id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/9b","paper_id":"filozofia-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"9b","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"[Rozumowanie z zadania 9a - przeslanki o Napoleonie i wielkich ludziach.]\n\nWyjasnij, na czym polega ten blad.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nBłąd polega na tym, że termin **\"wielki\"** ma inne znaczenie w przesłance pierwszej niż w przesłance drugiej.\n\n## Sposób 1 - wskazanie konkretnej wieloznaczności\n\n> **Przesłanka 1:** Napoleon nie był **wielkiego** wzrostu.\n> → \"wielki\" = FIZYCZNIE wysoki, o dużej posturze\n\n> **Przesłanka 2:** Tylko **wielcy** ludzie odgrywali ważną rolę w dziejach Europy.\n> → \"wielki\" = HISTORYCZNIE znaczący, wybitny, wpływowy\n\nPonieważ \"wielki\" jest używany w dwóch różnych sensach, termin środkowy sylogizmu nie jest jednoznaczny. Rozumowanie POZORNIE ma poprawną formę logiczną, ale faktycznie łączy dwa niezwiązane ze sobą pojęcia przez przypadkową zbieżność nazwy.\n\n## Sposób 2 - pokazanie absurdu przez analogię\n\nGdyby poprawić błąd przez rozróżnienie terminów:\n- P1: Napoleon nie był fizycznie wysokim człowiekiem.\n- P2: Tylko wybitni/historycznie wielcy ludzie odgrywali ważną rolę w Europie.\n- Wniosek: [brak logicznego związku między P1 a P2] - wniosek nie wynika.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 9b, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wyjaśnienie wskazuje na różne znaczenia słowa \"wielki\" w obu przesłankach\n> - **0 pkt** - opis błędu bez wskazania konkretnej wieloznaczności, lub błędne wyjaśnienie\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Odpowiedź \"rozumowanie jest formalnie niepoprawne\" - bez wskazania konkretnej wieloznaczności to za mało.\n2. Mylenie ekwiwokacji z amfibologią (wieloznaczność zdania, nie słowa).\n3. Samo stwierdzenie \"Napoleon był wielki historycznie\" bez wskazania na błąd logiczny.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>[Rozumowanie z zadania 9a - przeslanki o Napoleonie i wielkich ludziach.]</p>\n<p>Wyjasnij, na czym polega ten blad.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>Błąd polega na tym, że termin <strong>&quot;wielki&quot;</strong> ma inne znaczenie w przesłance pierwszej niż w przesłance drugiej.</p>\n<h4>Sposób 1 - wskazanie konkretnej wieloznaczności</h4>\n<blockquote><strong>Przesłanka 1:</strong> Napoleon nie był <strong>wielkiego</strong> wzrostu.<br>→ &quot;wielki&quot; = FIZYCZNIE wysoki, o dużej posturze</blockquote>\n<blockquote><strong>Przesłanka 2:</strong> Tylko <strong>wielcy</strong> ludzie odgrywali ważną rolę w dziejach Europy.<br>→ &quot;wielki&quot; = HISTORYCZNIE znaczący, wybitny, wpływowy</blockquote>\n<p>Ponieważ &quot;wielki&quot; jest używany w dwóch różnych sensach, termin środkowy sylogizmu nie jest jednoznaczny. Rozumowanie POZORNIE ma poprawną formę logiczną, ale faktycznie łączy dwa niezwiązane ze sobą pojęcia przez przypadkową zbieżność nazwy.</p>\n<h4>Sposób 2 - pokazanie absurdu przez analogię</h4>\n<p>Gdyby poprawić błąd przez rozróżnienie terminów:</p>\n<ul><li>P1: Napoleon nie był fizycznie wysokim człowiekiem.</li><li>P2: Tylko wybitni/historycznie wielcy ludzie odgrywali ważną rolę w Europie.</li><li>Wniosek: [brak logicznego związku między P1 a P2] - wniosek nie wynika.</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 9b, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - wyjaśnienie wskazuje na różne znaczenia słowa &quot;wielki&quot; w obu przesłankach<br>- <strong>0 pkt</strong> - opis błędu bez wskazania konkretnej wieloznaczności, lub błędne wyjaśnienie</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Odpowiedź &quot;rozumowanie jest formalnie niepoprawne&quot; - bez wskazania konkretnej wieloznaczności to za mało.</li><li>Mylenie ekwiwokacji z amfibologią (wieloznaczność zdania, nie słowa).</li><li>Samo stwierdzenie &quot;Napoleon był wielki historycznie&quot; bez wskazania na błąd logiczny.</li></ol>"}]}