{"id":"filozofia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"filozofia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-2)\na) Na podstawie tekstu Józefa Marii Bocheńskiego dokończ poniższe zdania.\nPrawda ontologiczna jest zgodnością\nPrawda logiczna jest zgodnością\nb) Określ, co jest prawdziwe, a co - fałszywe w przypadku prawdy ontologicznej, a co -\nw przypadku prawdy logicznej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\na)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\n(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne\nrozwiązania tych problemów i wspierające je\nargumenty.\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający prawidłowo rekonstruuje poznane\nargumenty; [ ] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi.\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych.\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie, na\nktóre tekst stanowi odpowiedź.\nIII. Filozofia współczesna\n1. Problematyka epistemologiczna\ni problematyka z zakresu filozofii nauki\nw myśli XX w. Zdający:\n3. rekonstruuje i porównuje różne\nkoncepcje prawdy, rekonstruuje\nwspierające je argumenty (koncepcja\nrealistyczna, epistemiczna,\npragmatyczna);\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n1. rekonstruuje zawarte w tekście\nproblemy, tezy i argumenty.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłowe dokończenie obu zdań.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPrawda ontologiczna jest zgodnością rzeczy z myślą (ideą).\nPrawda logiczna jest zgodnością myśli (sądu, zdania, idei) z rzeczą.\nb)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\n(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne\nrozwiązania tych problemów i wspierające\nje argumenty.\nIII. Filozofia współczesna\n1. Problematyka epistemologiczna\ni problematyka z zakresu filozofii nauki\nw myśli XX w. Zdający:\n3. rekonstruuje i porównuje różne\nkoncepcje prawdy, rekonstruuje wspierające\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający prawidłowo rekonstruuje poznane\nargumenty; [ ] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi.\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych.\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź.\nje argumenty (koncepcja realistyczna,\nepistemiczna, pragmatyczna);\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty.\nSchemat punktowania\n1 p. - za prawidłową odpowiedź na obydwa pytania.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nW przypadku prawdy ontologicznej, prawdziwa jest rzecz - prawdę lub fałsz orzeka się\no rzeczy.\nW przypadku prawdy logicznej, prawdziwa jest myśl (sąd, zdanie, idea) - prawdę lub fałsz\norzeka się o myśli (sądzie, zdaniu, idei).","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**Prawda ontologiczna** jest zgodnoscia **rzeczy z mysla (idea)**.\n\n**Prawda logiczna** jest zgodnoscia **mysli (sadu, zdania) z rzecza**.\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu Bochenskiego\n\nBochenski rozroznial dwa \"kierunki\" zgodnosci:\n\n> \"Po pierwsze tak, ze jakas rzecz odpowiada jakiejs idei [ ] Ten rodzaj prawdziwosci [ ] filozofowie zwykli byli czasami nazywac 'ontologicznym'.\"\n\n> \"I odwrotnie: mysl, sad, zdanie [ ] nazywa sie prawdziwymi wtedy, gdy odpowiadaja danej rzeczy. [ ] Ten drugi rodzaj prawdy nazywaja filozofowie 'prawda logiczna'.\"\n\n**Schemat Bochenskiego:**\n- Prawda **ontologiczna**: RZECZ → odpowiada → MYSLI/IDEI.\n- Prawda **logiczna**: MYSL/SAD → odpowiada → RZECZY.\n\n**Przyklad Bochenskiego:** \"Fryderyk jest prawdziwym przyjacielem\" - Fryderyk (czlowiek, rzecz) odpowiada idei prawdziwego przyjaciela → to prawda ontologiczna.\n\n## Sposob 2 - schemat graficzny\n\nPrawda ONTOLOGICZNA: RZECZ ------odpowiada-------> IDEA / MYSL\nPrawda LOGICZNA: MYSL ------odpowiada-------> RZECZ\n\nPamietajmy: *onto-* (gr. *on* = byt) - prawda o rzeczy/bycie.\n*Logo-* (*logos* = mysl/slowo) - prawda o mysli/sadzie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - prawidlowe dokonczenie OBU zdan.\n> - **0 pkt** - odpowiedz niepelna lub bledna.\n> - **Rozwiazanie CKE:**\n> Prawda ontologiczna jest zgodnoscia **rzeczy z mysla (idea)**.\n> Prawda logiczna jest zgodnoscia **mysli (sadu, zdania, idei) z rzecza**.\n\n## Reference filozoficzny\n\n> **Jozef Maria Bochenski (1902-1995)** - polski filozofia, dominikanin, logik, autor *Ku filozoficznemu mysleniu* (1986).\n> **Prawda ontologiczna** (*veritas ontologica*) - tradycja scholastyczna; rzecz jest \"prawdziwa\", gdy odpowiada bozemu planowi stworzenia lub idei.\n> **Prawda logiczna** (*veritas logica*) - sad/zdanie jest prawdziwe, gdy odpowiada rzeczywistosci; to klasyczna, korespondencyjna teoria prawdy.\n\n## Typowe pultapki\n\n1. Blad: odwrocenie kierunkow - napisanie, ze prawda ontologiczna to zgodnosc mysli z rzecza (to prawda LOGICZNA).\n2. Zadanie wymaga dokonczenia OBU zdan - za jedno 0 pkt.\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedz\n\nW przypadku **prawdy ontologicznej** - prawdziwa lub falszywa jest **RZECZ** (orzeka sie prawde lub falsz o rzeczy).\n\nW przypadku **prawdy logicznej** - prawdziwa lub falszywa jest **MYSL (sad, zdanie)** - orzeka sie prawde lub falsz o mysli.\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu Bochenskiego\n\nBochenski wyraza to wyraznie:\n\n> \"Wtedy rzecz odpowiada idei. Ten rodzaj prawdziwosci i prawdy filozofowie zwykli byli czasami nazywac 'ontologicznym' [ ]\"\n\n→ W prawdzie ontologicznej **RZECZ** jest nosnikiem prawdziwosci.\n\n> \"mysl, sad, zdanie i tak dalej nazywa sie prawdziwymi wtedy, gdy odpowiadaja danej rzeczy. Ten drugi rodzaj prawdziwosci ma cechy, po ktorej latwo ja poznac: w tym drugim znaczeniu prawdziwe sa jedynie mysli, sady, zdania - ale nie rzeczy istniejace w swiecie.\"\n\n→ W prawdzie logicznej **MYSL/SAD/ZDANIE** jest nosnikiem prawdziwosci; rzeczy NIE SA prawdziwe ani falszywe w sensie logicznym.\n\n## Sposob 2 - tabela podsumowujaca\n\n| Rodzaj prawdy | Nosnik prawdziwosci | Kryterium |\n| Ontologiczna | **Rzecz** | Zgodnosc rzeczy z mysla/idea |\n| Logiczna | **Mysl / sad / zdanie** | Zgodnosc mysli z rzecza |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - prawidlowa odpowiedz na OBA pytania.\n> - **0 pkt** - odpowiedz niepelna lub bledna.\n> - **Rozwiazanie CKE:**\n> W przypadku prawdy ontologicznej: prawdziwa jest RZECZ.\n> W przypadku prawdy logicznej: prawdziwa jest MYSL (sad, zdanie, idea).\n\n## Typowe pultapki\n\n1. Blad: pomylenie kierunku - \"w prawdzie logicznej prawdziwa jest rzecz\" (NIE - to jest prawda ontologiczna).\n2. Kluczowe sformulowanie Bochenskiego: prawda logiczna dotyczy wylacznie mysli/sadow/zdan - \"nie rzeczy istniejace w swiecie\".","image":"img/filozofia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 10. (0-2)<br>a) Na podstawie tekstu Józefa Marii Bocheńskiego dokończ poniższe zdania.<br>Prawda ontologiczna jest zgodnością<br>Prawda logiczna jest zgodnością<br>b) Określ, co jest prawdziwe, a co - fałszywe w przypadku prawdy ontologicznej, a co -<br>w przypadku prawdy logicznej.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 10. (0-2)<br>a)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy<br>(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne<br>rozwiązania tych problemów i wspierające je<br>argumenty.<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający prawidłowo rekonstruuje poznane<br>argumenty; [ ] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi.<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych.<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie, na<br>które tekst stanowi odpowiedź.<br>III. Filozofia współczesna</p>\n<ol><li>Problematyka epistemologiczna</li></ol>\n<p>i problematyka z zakresu filozofii nauki<br>w myśli XX w. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje różne</li></ol>\n<p>koncepcje prawdy, rekonstruuje<br>wspierające je argumenty (koncepcja<br>realistyczna, epistemiczna,<br>pragmatyczna);<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje zawarte w tekście</li></ol>\n<p>problemy, tezy i argumenty.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za prawidłowe dokończenie obu zdań.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Prawda ontologiczna jest zgodnością rzeczy z myślą (ideą).<br>Prawda logiczna jest zgodnością myśli (sądu, zdania, idei) z rzeczą.<br>b)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy<br>(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne<br>rozwiązania tych problemów i wspierające<br>je argumenty.<br>III. Filozofia współczesna</p>\n<ol><li>Problematyka epistemologiczna</li></ol>\n<p>i problematyka z zakresu filozofii nauki<br>w myśli XX w. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje różne</li></ol>\n<p>koncepcje prawdy, rekonstruuje wspierające<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający prawidłowo rekonstruuje poznane<br>argumenty; [ ] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi.<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych.<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie,<br>na które tekst stanowi odpowiedź.<br>je argumenty (koncepcja realistyczna,<br>epistemiczna, pragmatyczna);<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje zawarte w tekście problemy,</li></ol>\n<p>tezy i argumenty.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za prawidłową odpowiedź na obydwa pytania.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>W przypadku prawdy ontologicznej, prawdziwa jest rzecz - prawdę lub fałsz orzeka się<br>o rzeczy.<br>W przypadku prawdy logicznej, prawdziwa jest myśl (sąd, zdanie, idea) - prawdę lub fałsz<br>orzeka się o myśli (sądzie, zdaniu, idei).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>10.1.</strong> ## Poprawna odpowiedz</p>\n<p><strong>Prawda ontologiczna</strong> jest zgodnoscia <strong>rzeczy z mysla (idea)</strong>.</p>\n<p><strong>Prawda logiczna</strong> jest zgodnoscia <strong>mysli (sadu, zdania) z rzecza</strong>.</p>\n<h4>Sposob 1 - analiza tekstu Bochenskiego</h4>\n<p>Bochenski rozroznial dwa &quot;kierunki&quot; zgodnosci:</p>\n<blockquote>&quot;Po pierwsze tak, ze jakas rzecz odpowiada jakiejs idei [ ] Ten rodzaj prawdziwosci [ ] filozofowie zwykli byli czasami nazywac &#x27;ontologicznym&#x27;.&quot;</blockquote>\n<blockquote>&quot;I odwrotnie: mysl, sad, zdanie [ ] nazywa sie prawdziwymi wtedy, gdy odpowiadaja danej rzeczy. [ ] Ten drugi rodzaj prawdy nazywaja filozofowie &#x27;prawda logiczna&#x27;.&quot;</blockquote>\n<p><strong>Schemat Bochenskiego:</strong></p>\n<ul><li>Prawda <strong>ontologiczna</strong>: RZECZ → odpowiada → MYSLI/IDEI.</li><li>Prawda <strong>logiczna</strong>: MYSL/SAD → odpowiada → RZECZY.</li></ul>\n<p><strong>Przyklad Bochenskiego:</strong> &quot;Fryderyk jest prawdziwym przyjacielem&quot; - Fryderyk (czlowiek, rzecz) odpowiada idei prawdziwego przyjaciela → to prawda ontologiczna.</p>\n<h4>Sposob 2 - schemat graficzny</h4>\n<p>Prawda ONTOLOGICZNA: RZECZ ------odpowiada-------&gt; IDEA / MYSL<br>Prawda LOGICZNA: MYSL ------odpowiada-------&gt; RZECZ</p>\n<p>Pamietajmy: <em>onto-</em> (gr. <em>on</em> = byt) - prawda o rzeczy/bycie.<br><em>Logo-</em> (<em>logos</em> = mysl/slowo) - prawda o mysli/sadzie.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - prawidlowe dokonczenie OBU zdan.<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedz niepelna lub bledna.<br>- <strong>Rozwiazanie CKE:</strong><br>Prawda ontologiczna jest zgodnoscia <strong>rzeczy z mysla (idea)</strong>.<br>Prawda logiczna jest zgodnoscia <strong>mysli (sadu, zdania, idei) z rzecza</strong>.</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote><strong>Jozef Maria Bochenski (1902-1995)</strong> - polski filozofia, dominikanin, logik, autor <em>Ku filozoficznemu mysleniu</em> (1986).<br><strong>Prawda ontologiczna</strong> (<em>veritas ontologica</em>) - tradycja scholastyczna; rzecz jest &quot;prawdziwa&quot;, gdy odpowiada bozemu planowi stworzenia lub idei.<br><strong>Prawda logiczna</strong> (<em>veritas logica</em>) - sad/zdanie jest prawdziwe, gdy odpowiada rzeczywistosci; to klasyczna, korespondencyjna teoria prawdy.</blockquote>\n<h4>Typowe pultapki</h4>\n<ol><li>Blad: odwrocenie kierunkow - napisanie, ze prawda ontologiczna to zgodnosc mysli z rzecza (to prawda LOGICZNA).</li><li>Zadanie wymaga dokonczenia OBU zdan - za jedno 0 pkt.</li></ol>\n<p><strong>10.2.</strong> ## Poprawna odpowiedz</p>\n<p>W przypadku <strong>prawdy ontologicznej</strong> - prawdziwa lub falszywa jest <strong>RZECZ</strong> (orzeka sie prawde lub falsz o rzeczy).</p>\n<p>W przypadku <strong>prawdy logicznej</strong> - prawdziwa lub falszywa jest <strong>MYSL (sad, zdanie)</strong> - orzeka sie prawde lub falsz o mysli.</p>\n<h4>Sposob 1 - analiza tekstu Bochenskiego</h4>\n<p>Bochenski wyraza to wyraznie:</p>\n<blockquote>&quot;Wtedy rzecz odpowiada idei. Ten rodzaj prawdziwosci i prawdy filozofowie zwykli byli czasami nazywac &#x27;ontologicznym&#x27; [ ]&quot;</blockquote>\n<p>→ W prawdzie ontologicznej <strong>RZECZ</strong> jest nosnikiem prawdziwosci.</p>\n<blockquote>&quot;mysl, sad, zdanie i tak dalej nazywa sie prawdziwymi wtedy, gdy odpowiadaja danej rzeczy. Ten drugi rodzaj prawdziwosci ma cechy, po ktorej latwo ja poznac: w tym drugim znaczeniu prawdziwe sa jedynie mysli, sady, zdania - ale nie rzeczy istniejace w swiecie.&quot;</blockquote>\n<p>→ W prawdzie logicznej <strong>MYSL/SAD/ZDANIE</strong> jest nosnikiem prawdziwosci; rzeczy NIE SA prawdziwe ani falszywe w sensie logicznym.</p>\n<h4>Sposob 2 - tabela podsumowujaca</h4>\n<p>| Rodzaj prawdy | Nosnik prawdziwosci | Kryterium |<br>| Ontologiczna | <strong>Rzecz</strong> | Zgodnosc rzeczy z mysla/idea |<br>| Logiczna | <strong>Mysl / sad / zdanie</strong> | Zgodnosc mysli z rzecza |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - prawidlowa odpowiedz na OBA pytania.<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedz niepelna lub bledna.<br>- <strong>Rozwiazanie CKE:</strong><br>W przypadku prawdy ontologicznej: prawdziwa jest RZECZ.<br>W przypadku prawdy logicznej: prawdziwa jest MYSL (sad, zdanie, idea).</blockquote>\n<h4>Typowe pultapki</h4>\n<ol><li>Blad: pomylenie kierunku - &quot;w prawdzie logicznej prawdziwa jest rzecz&quot; (NIE - to jest prawda ontologiczna).</li><li>Kluczowe sformulowanie Bochenskiego: prawda logiczna dotyczy wylacznie mysli/sadow/zdan - &quot;nie rzeczy istniejace w swiecie&quot;.</li></ol>"}]}