{"id":"filozofia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"filozofia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-2)\nDo którego rodzaju prawdy odnosi się Arystoteles w przytoczonym fragmencie Metafizyki\n- prawdy ontologicznej czy prawdy logicznej? Uzasadnij swoją odpowiedź.\nRodzaj prawdy:\nUzasadnienie:\nMFI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\n(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne\nrozwiązania tych problemów i wspierające\nje argumenty.\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający prawidłowo rekonstruuje poznane\nargumenty; [ ] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi.\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych.\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź.\nI. 3. Problematyka epistemologiczna\nw filozofii starożytnej. Zdający:\n1) rekonstruuje i porównuje główne\nstanowiska w sporze o źródła poznania\ni kryteria prawdy, rekonstruuje wspierające\nje argumenty (… arystotelesowskie\npołączenie empiryzmu z racjonalistycznym\nideałem wiedzy, arystotelesowskie\nsformułowanie klasycznej definicji\nprawdy).\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty.\nSchemat punktowania\n2 p. - za prawidłowe wskazanie rodzaju prawdy oraz podanie stosownego uzasadnienia.\n1 p. - za prawidłowe wskazanie rodzaju prawdy.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRodzaj prawdy: prawda logiczna.\nPrzykładowe uzasadnienie: Arystoteles ma na myśli prawdę logiczną, ponieważ to sąd jest\nprawdziwy lub fałszywy, a miarą jego prawdziwości lub fałszywości jest rzecz, o której\nstwierdza (której sąd dotyczy). Jak zaznacza Arystoteles, ten sam sąd o rzeczy, która się nie\nzmienia, jest zawsze prawdziwy albo zawsze fałszywy.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n**Rodzaj prawdy: PRAWDA LOGICZNA.**\n\n**Uzasadnienie:** Arystoteles mowi o tym, kiedy **sad** (opinia, wypowiedz) jest prawdziwy lub falszywy - miara prawdziwosci sadu jest **rzecz**, o ktorej sad stwierdza. To jest wlasnie definicja prawdy logicznej wedlug Bochenskiego.\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu Arystotelesa\n\n> \"Prawda i falsz zaleza od zlozenia i rozdzialu w rzeczach, tak ze byc w prawdzie to uwazac rozdzielone za rozdzielone, a zlaczone za zlaczone; byc w bledzie zas to sadzic inaczej, anizeli maja sie rzeczy.\"\n\n**Co to oznacza:**\n- **Sad/opinia** jest prawdziwy, gdy odpowiada temu jak RZECZY SA ulozone.\n- **Sad** jest falszywy, gdy ujmuje inaczej niz maja sie rzeczy.\n- Miara: RZECZY (ich zlozenie i rozdzial).\n\n> \"Nie dlatego bowiem, iz uwazamy, ze jestes bialy, jestes taki faktycznie, lecz odwrotnie, poniewaz jestes bialy, my stwierdzajac to, mowimy prawde.\"\n\n**Kluczowy fragment:** Arystoteles wyraza, ze RZECZ (fakt, ze ktos jest bialy) jest PRZYCZYNA prawdziwosci twierdzenia, nie odwrotnie. Mysl/sad dostosowuje sie do rzeczywistosci.\n\n→ To jest definicja **prawdy logicznej** Bochenskiego: mysl jest prawdziwa, gdy odpowiada rzeczy.\n\n## Sposob 2 - kontrast z prawda ontologiczna\n\n**Gdyby to byla prawda ontologiczna** - Arystoteles mowilby o tym, ze rzeczy sa \"prawdziwe\", gdy odpowiadaja jakims ideom/planowi. Ale Arystoteles tego NIE czyni.\n\nArystoteles wyraznie mowi: sad/opinia sa prawdziwe lub falszywe - nie rzeczy. I kryterium jest rzecz. To prawda logiczna.\n\n**Dodatkowy argument:** Arystoteles wyraza zasade korespondencji:\n- \"ten sam sad o rzeczy, ktora sie nie zmienia, jest zawsze prawdziwy albo zawsze falszywy.\"\n- Meaning: prawdziwosc sadu zalezy od niezmiennosci rzeczy - jesli rzecz sie nie zmienia, sad jest stale prawdziwy. To typowa korespondencyjna (logiczna) teoria prawdy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - prawidlowe wskazanie rodzaju prawdy (logiczna) ORAZ stosowne uzasadnienie.\n> - **1 pkt** - tylko prawidlowe wskazanie rodzaju prawdy bez uzasadnienia.\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub niepelna.\n> - **Przykladowe uzasadnienie CKE:** Arystoteles ma na mysli prawde logiczna, poniewaz to sad jest prawdziwy lub falszywy, a miara jego prawdziwosci jest rzecz. Jak zaznacza Arystoteles, ten sam sad o rzeczy niezmiennej jest zawsze prawdziwy albo zawsze falszywy.\n\n## Reference filozoficzny\n\n> **Arystoteles, *Metafizyka* IX.10, 1051b** - zasada korespondencji: prawda = zgodnosc sadu z rzeczywistoscia.\n> **Klasyczna (korespondencyjna) teoria prawdy** - Arystoteles jest jej ojcem. Formulacja: \"Mowic o tym, co jest, ze jest, lub o tym, co nie jest, ze nie jest, jest prawda.\"\n> **Bochenski** interpretuje Arystotelesa jako zwolennika prawdy LOGICZNEJ - sad (logos) jest nosnikiem prawdy, rzeczy sa kryterium.\n\n## Typowe pultapki\n\n1. Blad: napisanie \"prawda ontologiczna\" - bo Arystoteles mowi o \"rzeczach\". ALE uwaga - kluczowe jest, CO jest nosnikiem prawdy. U Arystotelesa nosnikiem jest SAD, nie rzecz.\n2. Uzasadnienie musi odwolywac sie do TEKSTU - nie wystarczy \"Arystoteles byl zwolennikiem logiki\". Musisz zacytowac lub parafrazowac fragment.","image":"img/filozofia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 11. (0-2)<br>Do którego rodzaju prawdy odnosi się Arystoteles w przytoczonym fragmencie Metafizyki</p>\n<ul><li>prawdy ontologicznej czy prawdy logicznej? Uzasadnij swoją odpowiedź.</li></ul>\n<p>Rodzaj prawdy:<br>Uzasadnienie:<br>MFI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 11. (0-2)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy<br>(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne<br>rozwiązania tych problemów i wspierające<br>je argumenty.<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający prawidłowo rekonstruuje poznane<br>argumenty; [ ] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi.<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych.<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie,<br>na które tekst stanowi odpowiedź.<br>I. 3. Problematyka epistemologiczna<br>w filozofii starożytnej. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje główne</li></ol>\n<p>stanowiska w sporze o źródła poznania<br>i kryteria prawdy, rekonstruuje wspierające<br>je argumenty (… arystotelesowskie<br>połączenie empiryzmu z racjonalistycznym<br>ideałem wiedzy, arystotelesowskie<br>sformułowanie klasycznej definicji<br>prawdy).<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje zawarte w tekście problemy,</li></ol>\n<p>tezy i argumenty.<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za prawidłowe wskazanie rodzaju prawdy oraz podanie stosownego uzasadnienia.<br>1 p. - za prawidłowe wskazanie rodzaju prawdy.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Rodzaj prawdy: prawda logiczna.<br>Przykładowe uzasadnienie: Arystoteles ma na myśli prawdę logiczną, ponieważ to sąd jest<br>prawdziwy lub fałszywy, a miarą jego prawdziwości lub fałszywości jest rzecz, o której<br>stwierdza (której sąd dotyczy). Jak zaznacza Arystoteles, ten sam sąd o rzeczy, która się nie<br>zmienia, jest zawsze prawdziwy albo zawsze fałszywy.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Rodzaj prawdy: PRAWDA LOGICZNA.</strong></p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Arystoteles mowi o tym, kiedy <strong>sad</strong> (opinia, wypowiedz) jest prawdziwy lub falszywy - miara prawdziwosci sadu jest <strong>rzecz</strong>, o ktorej sad stwierdza. To jest wlasnie definicja prawdy logicznej wedlug Bochenskiego.</p>\n<h4>Sposob 1 - analiza tekstu Arystotelesa</h4>\n<blockquote>&quot;Prawda i falsz zaleza od zlozenia i rozdzialu w rzeczach, tak ze byc w prawdzie to uwazac rozdzielone za rozdzielone, a zlaczone za zlaczone; byc w bledzie zas to sadzic inaczej, anizeli maja sie rzeczy.&quot;</blockquote>\n<p><strong>Co to oznacza:</strong></p>\n<ul><li><strong>Sad/opinia</strong> jest prawdziwy, gdy odpowiada temu jak RZECZY SA ulozone.</li><li><strong>Sad</strong> jest falszywy, gdy ujmuje inaczej niz maja sie rzeczy.</li><li>Miara: RZECZY (ich zlozenie i rozdzial).</li></ul>\n<blockquote>&quot;Nie dlatego bowiem, iz uwazamy, ze jestes bialy, jestes taki faktycznie, lecz odwrotnie, poniewaz jestes bialy, my stwierdzajac to, mowimy prawde.&quot;</blockquote>\n<p><strong>Kluczowy fragment:</strong> Arystoteles wyraza, ze RZECZ (fakt, ze ktos jest bialy) jest PRZYCZYNA prawdziwosci twierdzenia, nie odwrotnie. Mysl/sad dostosowuje sie do rzeczywistosci.</p>\n<p>→ To jest definicja <strong>prawdy logicznej</strong> Bochenskiego: mysl jest prawdziwa, gdy odpowiada rzeczy.</p>\n<h4>Sposob 2 - kontrast z prawda ontologiczna</h4>\n<p><strong>Gdyby to byla prawda ontologiczna</strong> - Arystoteles mowilby o tym, ze rzeczy sa &quot;prawdziwe&quot;, gdy odpowiadaja jakims ideom/planowi. Ale Arystoteles tego NIE czyni.</p>\n<p>Arystoteles wyraznie mowi: sad/opinia sa prawdziwe lub falszywe - nie rzeczy. I kryterium jest rzecz. To prawda logiczna.</p>\n<p><strong>Dodatkowy argument:</strong> Arystoteles wyraza zasade korespondencji:</p>\n<ul><li>&quot;ten sam sad o rzeczy, ktora sie nie zmienia, jest zawsze prawdziwy albo zawsze falszywy.&quot;</li><li>Meaning: prawdziwosc sadu zalezy od niezmiennosci rzeczy - jesli rzecz sie nie zmienia, sad jest stale prawdziwy. To typowa korespondencyjna (logiczna) teoria prawdy.</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - prawidlowe wskazanie rodzaju prawdy (logiczna) ORAZ stosowne uzasadnienie.<br>- <strong>1 pkt</strong> - tylko prawidlowe wskazanie rodzaju prawdy bez uzasadnienia.<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedz bledna lub niepelna.<br>- <strong>Przykladowe uzasadnienie CKE:</strong> Arystoteles ma na mysli prawde logiczna, poniewaz to sad jest prawdziwy lub falszywy, a miara jego prawdziwosci jest rzecz. Jak zaznacza Arystoteles, ten sam sad o rzeczy niezmiennej jest zawsze prawdziwy albo zawsze falszywy.</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote><strong>Arystoteles, <em>Metafizyka</em> IX.10, 1051b</strong> - zasada korespondencji: prawda = zgodnosc sadu z rzeczywistoscia.<br><strong>Klasyczna (korespondencyjna) teoria prawdy</strong> - Arystoteles jest jej ojcem. Formulacja: &quot;Mowic o tym, co jest, ze jest, lub o tym, co nie jest, ze nie jest, jest prawda.&quot;<br><strong>Bochenski</strong> interpretuje Arystotelesa jako zwolennika prawdy LOGICZNEJ - sad (logos) jest nosnikiem prawdy, rzeczy sa kryterium.</blockquote>\n<h4>Typowe pultapki</h4>\n<ol><li>Blad: napisanie &quot;prawda ontologiczna&quot; - bo Arystoteles mowi o &quot;rzeczach&quot;. ALE uwaga - kluczowe jest, CO jest nosnikiem prawdy. U Arystotelesa nosnikiem jest SAD, nie rzecz.</li><li>Uzasadnienie musi odwolywac sie do TEKSTU - nie wystarczy &quot;Arystoteles byl zwolennikiem logiki&quot;. Musisz zacytowac lub parafrazowac fragment.</li></ol>"}]}