{"id":"filozofia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"filozofia-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":2,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-2)\nNa podstawie własnej wiedzy oceń zgodność podanych stwierdzeń z poglądami\nImmanuela Kanta. Zaznacz T (tak), jeśli stwierdzenie jest zgodne, albo N (nie) - jeśli nie\njest zgodne.\n1.\nOcena moralna działania zależy od jego konsekwencji.\nT\nN\n2.\nJest możliwe poznanie poszerzające wiedzę bez udziału doświadczenia.\nT\nN\n3.\nO prawdziwej wartości moralnej działania decyduje jego zgodność\nz przykazaniami Bożymi.\nT\nN\n4.\nCzas jest jedną z form naoczności podmiotu poznającego.\nT\nN","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-2)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\n(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne\nrozwiązania tych problemów i wspierające\nje argumenty.\nII. Filozofia nowożytna\n1. Problematyka epistemologiczna\nw filozofii XVII i XVIII w.\nZdający:\n4) przedstawia epistemologię I. Kanta jako\nrozwiązanie sporu empiryzmu\nz racjonalizmem (objaśnia pojęcia zjawiska\ni rzeczy samej w sobie, form naoczności\nprzestrzeni i czasu, kategorii intelektu -\nprzyczyny i substancji).\nII. 4. Problematyka etyczna w filozofii\nnowożytnej.\nZdający:\n1) rekonstruuje i porównuje koncepcje\nmoralnej oceny czynów, rekonstruuje\nwspierające je argumenty (etyka D. Hume’a,\nkantowska etyka obowiązku, utylitaryzm\nJ.S. Milla).\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie wszystkich prawidłowych odpowiedzi.\n1 p. - za poprawne uzupełnienie trzech wierszy w tabeli.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1 - nie\n2 - tak\n3 - nie\n4 - tak","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n| Stwierdzenie | Odpowiedz |\n| 1. Ocena moralna dzialania zalezy od jego konsekwencji. | **N (nie)** |\n| 2. Jest mozliwe poznanie poszerzajace wiedze bez udzialu doswiadczenia. | **T (tak)** |\n| 3. O prawdziwej wartosci moralnej dzialania decyduje jego zgodnosc z przykazaniami Bozymi. | **N (nie)** |\n| 4. Czas jest jedna z form naocznosci podmiotu poznajacego. | **T (tak)** |\n\n## Sposob 1 - analiza kazdego stwierdzenia\n\n**Stwierdzenie 1. (N) - Ocena moralna zalezy od konsekwencji.**\nTo jest poglad **konsekwencjalistyczny** (np. utylitaryzm Milla). Kant **odrzuca** taka etykę. Wedlug Kanta, wartosc moralna dzialania zalezy wylacznie od **maksymy** (zasady) i **motywu** (czy dzialamy z obowiazku), a NIE od skutkow. Nawet dzialanie o dobrych skutkach moze byc moralnie neutralne lub zle, jesli bylo motywowane sklonnoscia lub korzyscia.\n\n**Stwierdzenie 2. (T) - Mozliwe poznanie bez doswiadczenia.**\nKant jest **krytykiem czystego rozumu** - tytul jego glownego dziela wskazuje kierunek. Kant wyroznial:\n- Poznanie **a posteriori** - zalezy od doswiadczenia (empiryczne).\n- Poznanie **a priori** - mozliwe bez udzialu doswiadczenia (np. matematyka, logika, czyste formy naocznosci - czas i przestrzen, kategorie intelektu).\n\nKant uwaza, ze sa sady **syntetyczne a priori** - poszerzaja wiedze (syntetyczne) bez doswiadczenia (a priori). Np. \"Kazda zmiana ma przyczyne\" - sad syntetyczny a priori.\n\n**Stwierdzenie 3. (N) - Wartosc moralna zalezy od przykazan Bozych.**\nTo jest poglad **heteronomii moralnej** (etyki religijnej, boskiego nakazu). Kant **kategorycznie odrzuca** heteronomie moralnosci. Kant glosil **autonomie woli** - czlowiek jest swoim wlasnym prawodawca moralnym; prawo moralne pochodzi z **czystego rozumu praktycznego**, nie z zewnatrz (Bog, tradycja, uczucie). Etyka Kanta jest w pelni **swiecka i rozumna**.\n\n**Stwierdzenie 4. (T) - Czas jest jedna z form naocznosci.**\nTak - to kluczowy element Kantowskiej **Krytyki czystego rozumu**. Kant wyroznial dwie **czyste formy naocznosci zmyslowej**:\n- **Przestrzen** - forma naocznosci zewnetrznej.\n- **Czas** - forma naocznosci wewnetrznej.\nSa to subiektywne warunki (formy aprioryczne) dzieki ktorym jestesmy zdolni postrzegac zjawiska. NIE sa wlasnosciami rzeczy samych w sobie.\n\n## Sposob 2 - tabela pojec Kanta\n\n| Pojecie | Znaczenie u Kanta |\n| Etyka deontologiczna | Moralnosc z obowiazku, nie ze skutkow |\n| Sady syntetyczne a priori | Rozszerzaja wiedze bez doswiadczenia |\n| Autonomia woli | Czlowiek sam sobie nadaje prawo moralne |\n| Czas i przestrzen | Aprioryczne formy naocznosci (nie wlasnosci rzeczy) |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - wszystkie 4 odpowiedzi poprawne (N, T, N, T).\n> - **1 pkt** - dokladnie 3 odpowiedzi poprawne.\n> - **0 pkt** - 2 lub mniej poprawnych.\n\n## Reference filozoficzny\n\n> **Immanuel Kant - glowne dziela:**\n> - *Krytyka czystego rozumu* (1781/1787) - teoria poznania: formy naocznosci (czas, przestrzen), kategorie intelektu, sady syntetyczne a priori.\n> - *Krytyka praktycznego rozumu* (1788) - etyka: imperatyw kategoryczny, autonomia woli.\n> - *Uzasadnienie metafizyki moralnosci* (1785) - etyka: dobra wola, obowiazek, imperatyw kategoryczny.\n> **Rewolucja kopernikanska Kanta:** podmiot (umysl) nie dostosowuje sie do przedmiotow, lecz przedmioty do struktury umyslu.\n\n## Typowe pultapki\n\n1. Blad w pkt 1: uczniowie moga pomylic Kanta z utylitarystami. Pamietaj - Kant = obowiazek, NIE skutki.\n2. Blad w pkt 3: Kant byl wierzacym (luteranin), ale jego etykę jest SWIECKA - nie odwoluje sie do Boga jako zrodla moralnosci.\n3. Blad w pkt 4: uczniowie moga miec niepewnosc czy \"czas\" to naocznosc wewnetrzna (tak!) czy zewnetrzna - zewnetrzna to PRZESTRZEN. Czas = wewnetrzna.","image":"img/filozofia-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 7. (0-2)<br>Na podstawie własnej wiedzy oceń zgodność podanych stwierdzeń z poglądami<br>Immanuela Kanta. Zaznacz T (tak), jeśli stwierdzenie jest zgodne, albo N (nie) - jeśli nie<br>jest zgodne.<br>1.<br>Ocena moralna działania zależy od jego konsekwencji.<br>T<br>N<br>2.<br>Jest możliwe poznanie poszerzające wiedzę bez udziału doświadczenia.<br>T<br>N<br>3.<br>O prawdziwej wartości moralnej działania decyduje jego zgodność<br>z przykazaniami Bożymi.<br>T<br>N<br>4.<br>Czas jest jedną z form naoczności podmiotu poznającego.<br>T<br>N</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 7. (0-2)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy<br>(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne<br>rozwiązania tych problemów i wspierające<br>je argumenty.<br>II. Filozofia nowożytna</p>\n<ol><li>Problematyka epistemologiczna</li></ol>\n<p>w filozofii XVII i XVIII w.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia epistemologię I. Kanta jako</li></ol>\n<p>rozwiązanie sporu empiryzmu<br>z racjonalizmem (objaśnia pojęcia zjawiska<br>i rzeczy samej w sobie, form naoczności<br>przestrzeni i czasu, kategorii intelektu -<br>przyczyny i substancji).<br>II. 4. Problematyka etyczna w filozofii<br>nowożytnej.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje koncepcje</li></ol>\n<p>moralnej oceny czynów, rekonstruuje<br>wspierające je argumenty (etyka D. Hume’a,<br>kantowska etyka obowiązku, utylitaryzm<br>J.S. Milla).<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za podanie wszystkich prawidłowych odpowiedzi.<br>1 p. - za poprawne uzupełnienie trzech wierszy w tabeli.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>1 - nie<br>2 - tak<br>3 - nie<br>4 - tak</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p>| Stwierdzenie | Odpowiedz |<br>| 1. Ocena moralna dzialania zalezy od jego konsekwencji. | <strong>N (nie)</strong> |<br>| 2. Jest mozliwe poznanie poszerzajace wiedze bez udzialu doswiadczenia. | <strong>T (tak)</strong> |<br>| 3. O prawdziwej wartosci moralnej dzialania decyduje jego zgodnosc z przykazaniami Bozymi. | <strong>N (nie)</strong> |<br>| 4. Czas jest jedna z form naocznosci podmiotu poznajacego. | <strong>T (tak)</strong> |</p>\n<h4>Sposob 1 - analiza kazdego stwierdzenia</h4>\n<p><strong>Stwierdzenie 1. (N) - Ocena moralna zalezy od konsekwencji.</strong><br>To jest poglad <strong>konsekwencjalistyczny</strong> (np. utylitaryzm Milla). Kant <strong>odrzuca</strong> taka etykę. Wedlug Kanta, wartosc moralna dzialania zalezy wylacznie od <strong>maksymy</strong> (zasady) i <strong>motywu</strong> (czy dzialamy z obowiazku), a NIE od skutkow. Nawet dzialanie o dobrych skutkach moze byc moralnie neutralne lub zle, jesli bylo motywowane sklonnoscia lub korzyscia.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 2. (T) - Mozliwe poznanie bez doswiadczenia.</strong><br>Kant jest <strong>krytykiem czystego rozumu</strong> - tytul jego glownego dziela wskazuje kierunek. Kant wyroznial:</p>\n<ul><li>Poznanie <strong>a posteriori</strong> - zalezy od doswiadczenia (empiryczne).</li><li>Poznanie <strong>a priori</strong> - mozliwe bez udzialu doswiadczenia (np. matematyka, logika, czyste formy naocznosci - czas i przestrzen, kategorie intelektu).</li></ul>\n<p>Kant uwaza, ze sa sady <strong>syntetyczne a priori</strong> - poszerzaja wiedze (syntetyczne) bez doswiadczenia (a priori). Np. &quot;Kazda zmiana ma przyczyne&quot; - sad syntetyczny a priori.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 3. (N) - Wartosc moralna zalezy od przykazan Bozych.</strong><br>To jest poglad <strong>heteronomii moralnej</strong> (etyki religijnej, boskiego nakazu). Kant <strong>kategorycznie odrzuca</strong> heteronomie moralnosci. Kant glosil <strong>autonomie woli</strong> - czlowiek jest swoim wlasnym prawodawca moralnym; prawo moralne pochodzi z <strong>czystego rozumu praktycznego</strong>, nie z zewnatrz (Bog, tradycja, uczucie). Etyka Kanta jest w pelni <strong>swiecka i rozumna</strong>.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 4. (T) - Czas jest jedna z form naocznosci.</strong><br>Tak - to kluczowy element Kantowskiej <strong>Krytyki czystego rozumu</strong>. Kant wyroznial dwie <strong>czyste formy naocznosci zmyslowej</strong>:</p>\n<ul><li><strong>Przestrzen</strong> - forma naocznosci zewnetrznej.</li><li><strong>Czas</strong> - forma naocznosci wewnetrznej.</li></ul>\n<p>Sa to subiektywne warunki (formy aprioryczne) dzieki ktorym jestesmy zdolni postrzegac zjawiska. NIE sa wlasnosciami rzeczy samych w sobie.</p>\n<h4>Sposob 2 - tabela pojec Kanta</h4>\n<p>| Pojecie | Znaczenie u Kanta |<br>| Etyka deontologiczna | Moralnosc z obowiazku, nie ze skutkow |<br>| Sady syntetyczne a priori | Rozszerzaja wiedze bez doswiadczenia |<br>| Autonomia woli | Czlowiek sam sobie nadaje prawo moralne |<br>| Czas i przestrzen | Aprioryczne formy naocznosci (nie wlasnosci rzeczy) |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - wszystkie 4 odpowiedzi poprawne (N, T, N, T).<br>- <strong>1 pkt</strong> - dokladnie 3 odpowiedzi poprawne.<br>- <strong>0 pkt</strong> - 2 lub mniej poprawnych.</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote><strong>Immanuel Kant - glowne dziela:</strong><br>- <em>Krytyka czystego rozumu</em> (1781/1787) - teoria poznania: formy naocznosci (czas, przestrzen), kategorie intelektu, sady syntetyczne a priori.<br>- <em>Krytyka praktycznego rozumu</em> (1788) - etyka: imperatyw kategoryczny, autonomia woli.<br>- <em>Uzasadnienie metafizyki moralnosci</em> (1785) - etyka: dobra wola, obowiazek, imperatyw kategoryczny.<br><strong>Rewolucja kopernikanska Kanta:</strong> podmiot (umysl) nie dostosowuje sie do przedmiotow, lecz przedmioty do struktury umyslu.</blockquote>\n<h4>Typowe pultapki</h4>\n<ol><li>Blad w pkt 1: uczniowie moga pomylic Kanta z utylitarystami. Pamietaj - Kant = obowiazek, NIE skutki.</li><li>Blad w pkt 3: Kant byl wierzacym (luteranin), ale jego etykę jest SWIECKA - nie odwoluje sie do Boga jako zrodla moralnosci.</li><li>Blad w pkt 4: uczniowie moga miec niepewnosc czy &quot;czas&quot; to naocznosc wewnetrzna (tak!) czy zewnetrzna - zewnetrzna to PRZESTRZEN. Czas = wewnetrzna.</li></ol>"}]}