{"id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-2)\nPodaj nazwę metody filozoficznej zastosowanej przez René Descartesa w przytoczonym\nfragmencie oraz wyjaśnij, na czym ona polega.\nNazwa metody:\nWyjaśnienie metody:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji [ ].\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy […]\nfilozoficzne […].\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający […] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi […].\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych. […].\nZdający […] w analizie tekstu prawidłowo\nposługuje się pojęciami filozoficznymi […].\nII. 1. Problematyka epistemologiczna\nw filozofii XVII i XVIII w. Zdający:\n2) rekonstruuje i porównuje\nepistemologiczne stanowiska racjonalistów,\nrekonstruuje wspierające je argumenty\n(sceptycyzm metodyczny R. Descartesa\n[…]).\nII. 2. Problematyka ontologiczna w filozofii\nXVII i XVIII w. Zdający:\n4) przeprowadza analizę i interpretację co\nnajmniej jednego z następujących tekstów:\na) R. Descartes, Medytacje o pierwszej\nfilozofii (fragment) […].\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n3. identyfikuje problematykę tekstu\ni reprezentowany w nim kierunek\nfilozoficzny.\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie prawidłowej nazwy metody i wyjaśnienie, na czym ona polega.\n1 p. - za podanie nazwy metody LUB za wyjaśnienie, na czym ona polega (co jest jej istotą).\n0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\nOdpowiedź\nNazwa metody: sceptycyzm metodyczny\nWyjaśnienie metody: metoda ta polega na systematycznym wątpieniu w poszczególne\ntwierdzenia, celem znalezienia twierdzeń pewnych (o takich twierdzeniach mówi się, że oparły\nsię metodycznemu wątpieniu).","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Nazwa metody:** sceptycyzm metodyczny (łac. *scepticismus methodicus*)\n\n**Wyjaśnienie metody:** Polega na systematycznym, celowym wątpieniu we wszystkie dotychczasowe przekonania - po kolei - w celu odnalezienia twierdzeń, które żadne wątpienie obalić nie może.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego\n\nDescartes w przytoczonym fragmencie *Medytacji* opisuje kolejne etapy wątpienia:\n\n> \"Uznałem więc, że powinienem raz w życiu wyzbyć się wszystkich poglądów, które wcześniej zdarzyło mi się przyjąć na wiarę\"\n\nTo deklaracja **wyjściowa** - filozofujący podmiot postanawia zakwestionować całą wiedzę.\n\nNastępnie Descartes podważa po kolei:\n1. **Zmysły** - mogą mylić, więc nie można im w pełni ufać\n2. **Dane naoczne** - argument ze snu: nie wiadomo, czy jest się na jawie\n3. **Matematykę** - argument ze złego demona: potężny zwodziciel mógłby sprawić, że nawet 2+3=5 jest fałszywe\n\nTa systematyczna, stopniowana metoda to właśnie **sceptycyzm metodyczny** - sceptycyzm *narzędziowy*, nie docelowy.\n\n## Sposób 2 - kontekst filozoficzny\n\nNależy odróżnić dwa rodzaje sceptycyzmu:\n\n| Rodzaj | Cel | Przedstawiciel |\n| **Sceptycyzm starożytny** (pyrronizm) | Osiągnięcie spokoju ducha (gr. *ataraksja*) przez zawieszenie sądów | Pyrron, Sekstus Empiryk |\n| **Sceptycyzm metodyczny** | Znalezienie pewnego fundamentu wiedzy - wątpienie jako *metoda*, nie *cel* | Descartes |\n\nDescartes używa wątpienia jako narzędzia, by dojść do pierwszej pewności: **cogito ergo sum** (pol. *myślę, więc jestem*).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 1, max 2 pkt:**\n> - **2 pkt** - prawidłowa nazwa metody ORAZ wyjaśnienie, na czym polega\n> - **1 pkt** - TYLKO nazwa LUB TYLKO wyjaśnienie\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak\n>\n> **Akceptowana nazwa:** \"sceptycyzm metodyczny\"\n> **Istota wyjaśnienia:** systematyczne wątpienie w celu znalezienia twierdzeń pewnych, które oparły się wątpieniu\n\n**Co MUSISZ napisać żeby dostać 2 pkt:** podaj nazwę \"sceptycyzm metodyczny\" ORAZ zaznacz, że celem wątpienia jest znalezienie pewności (nie sam brak wiedzy).\n\n## Reference filozoficzny\n\n> 📖 **Descartes i sceptycyzm metodyczny:**\n> René Descartes (1596-1650) - francuski filozof, matematyk. *Medytacje o filozofii pierwszej* (1641) - kluczowe dzieło epistemologiczne nowożytności.\n> Cogito ergo sum (fr. *je pense, donc je suis*) - pierwsze twierdzenie pewne po zastosowaniu sceptycyzmu metodycznego.\n> Substancje u Descartesa: *res cogitans* (substancja myśląca, umysł) i *res extensa* (substancja rozciągła, ciało) - dualizm kartezjański.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Utożsamianie sceptycyzmu metodycznego ze sceptycyzmem jako poglądem filozoficznym - Descartes NIE jest sceptykiem z wyboru, wątpienie to dla niego środek, nie cel.\n2. Pominięcie słowa \"metodyczny\" - samo \"sceptycyzm\" może nie wystarczyć, CKE oczekuje pełnej nazwy.\n3. Mylenie z solipcyzmem - sceptycyzm metodyczny nie neguje istnienia świata zewnętrznego na stałe, tylko zawiesza sąd tymczasowo.","image":"img/filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1. (0-2)<br>Podaj nazwę metody filozoficznej zastosowanej przez René Descartesa w przytoczonym<br>fragmencie oraz wyjaśnij, na czym ona polega.<br>Nazwa metody:<br>Wyjaśnienie metody:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji [ ].<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy […]<br>filozoficzne […].<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający […] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi […].<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych. […].<br>Zdający […] w analizie tekstu prawidłowo<br>posługuje się pojęciami filozoficznymi […].<br>II. 1. Problematyka epistemologiczna<br>w filozofii XVII i XVIII w. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje</li></ol>\n<p>epistemologiczne stanowiska racjonalistów,<br>rekonstruuje wspierające je argumenty<br>(sceptycyzm metodyczny R. Descartesa<br>[…]).<br>II. 2. Problematyka ontologiczna w filozofii<br>XVII i XVIII w. Zdający:</p>\n<ol><li>przeprowadza analizę i interpretację co</li></ol>\n<p>najmniej jednego z następujących tekstów:<br>a) R. Descartes, Medytacje o pierwszej<br>filozofii (fragment) […].<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>identyfikuje problematykę tekstu</li></ol>\n<p>i reprezentowany w nim kierunek<br>filozoficzny.<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za podanie prawidłowej nazwy metody i wyjaśnienie, na czym ona polega.<br>1 p. - za podanie nazwy metody LUB za wyjaśnienie, na czym ona polega (co jest jej istotą).<br>0 p. - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.<br>Odpowiedź<br>Nazwa metody: sceptycyzm metodyczny<br>Wyjaśnienie metody: metoda ta polega na systematycznym wątpieniu w poszczególne<br>twierdzenia, celem znalezienia twierdzeń pewnych (o takich twierdzeniach mówi się, że oparły<br>się metodycznemu wątpieniu).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Nazwa metody:</strong> sceptycyzm metodyczny (łac. <em>scepticismus methodicus</em>)</p>\n<p><strong>Wyjaśnienie metody:</strong> Polega na systematycznym, celowym wątpieniu we wszystkie dotychczasowe przekonania - po kolei - w celu odnalezienia twierdzeń, które żadne wątpienie obalić nie może.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego</h4>\n<p>Descartes w przytoczonym fragmencie <em>Medytacji</em> opisuje kolejne etapy wątpienia:</p>\n<blockquote>&quot;Uznałem więc, że powinienem raz w życiu wyzbyć się wszystkich poglądów, które wcześniej zdarzyło mi się przyjąć na wiarę&quot;</blockquote>\n<p>To deklaracja <strong>wyjściowa</strong> - filozofujący podmiot postanawia zakwestionować całą wiedzę.</p>\n<p>Następnie Descartes podważa po kolei:</p>\n<ol><li><strong>Zmysły</strong> - mogą mylić, więc nie można im w pełni ufać</li><li><strong>Dane naoczne</strong> - argument ze snu: nie wiadomo, czy jest się na jawie</li><li><strong>Matematykę</strong> - argument ze złego demona: potężny zwodziciel mógłby sprawić, że nawet 2+3=5 jest fałszywe</li></ol>\n<p>Ta systematyczna, stopniowana metoda to właśnie <strong>sceptycyzm metodyczny</strong> - sceptycyzm <em>narzędziowy</em>, nie docelowy.</p>\n<h4>Sposób 2 - kontekst filozoficzny</h4>\n<p>Należy odróżnić dwa rodzaje sceptycyzmu:</p>\n<p>| Rodzaj | Cel | Przedstawiciel |<br>| <strong>Sceptycyzm starożytny</strong> (pyrronizm) | Osiągnięcie spokoju ducha (gr. <em>ataraksja</em>) przez zawieszenie sądów | Pyrron, Sekstus Empiryk |<br>| <strong>Sceptycyzm metodyczny</strong> | Znalezienie pewnego fundamentu wiedzy - wątpienie jako <em>metoda</em>, nie <em>cel</em> | Descartes |</p>\n<p>Descartes używa wątpienia jako narzędzia, by dojść do pierwszej pewności: <strong>cogito ergo sum</strong> (pol. <em>myślę, więc jestem</em>).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - zadanie 1, max 2 pkt:</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - prawidłowa nazwa metody ORAZ wyjaśnienie, na czym polega<br>- <strong>1 pkt</strong> - TYLKO nazwa LUB TYLKO wyjaśnienie<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź błędna lub brak<br><br><strong>Akceptowana nazwa:</strong> &quot;sceptycyzm metodyczny&quot;<br><strong>Istota wyjaśnienia:</strong> systematyczne wątpienie w celu znalezienia twierdzeń pewnych, które oparły się wątpieniu</blockquote>\n<p><strong>Co MUSISZ napisać żeby dostać 2 pkt:</strong> podaj nazwę &quot;sceptycyzm metodyczny&quot; ORAZ zaznacz, że celem wątpienia jest znalezienie pewności (nie sam brak wiedzy).</p>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Descartes i sceptycyzm metodyczny:</strong><br>René Descartes (1596-1650) - francuski filozof, matematyk. <em>Medytacje o filozofii pierwszej</em> (1641) - kluczowe dzieło epistemologiczne nowożytności.<br>Cogito ergo sum (fr. <em>je pense, donc je suis</em>) - pierwsze twierdzenie pewne po zastosowaniu sceptycyzmu metodycznego.<br>Substancje u Descartesa: <em>res cogitans</em> (substancja myśląca, umysł) i <em>res extensa</em> (substancja rozciągła, ciało) - dualizm kartezjański.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Utożsamianie sceptycyzmu metodycznego ze sceptycyzmem jako poglądem filozoficznym - Descartes NIE jest sceptykiem z wyboru, wątpienie to dla niego środek, nie cel.</li><li>Pominięcie słowa &quot;metodyczny&quot; - samo &quot;sceptycyzm&quot; może nie wystarczyć, CKE oczekuje pełnej nazwy.</li><li>Mylenie z solipcyzmem - sceptycyzm metodyczny nie neguje istnienia świata zewnętrznego na stałe, tylko zawiesza sąd tymczasowo.</li></ol>"}]}