{"id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-1)\nCzy w przytoczonym fragmencie tekstu Baruch Spinoza twierdzi, że Bóg musi być bytem\nniefizycznym? Uzasadnij swoją odpowiedź, odwołując się do odpowiedniego fragmentu\ntekstu.\nOdpowiedź:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-1)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\n(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne\nrozwiązania tych problemów i wspierające\nje argumenty […].\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający formułuje podstawowe pytania\n(problemy) oraz tezy filozoficzne, […]\nprawidłowo posługuje się pojęciami\nfilozoficznymi […].\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych.\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź [ ].\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty;\n2. odróżnia zawarte w tekście informacje od\nopinii, tezy od hipotez, argumenty od\nkontrargumentów, przesłanki (założenia) od\nwniosków.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź wraz z trafnym uzasadnieniem.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nOdpowiedź: Nie twierdzi.\nPrzykładowe uzasadnienie:\nW pierwszym zdaniu przytoczonego tekstu źródłowego Spinoza twierdzi, że wszystko zawiera\nsię w Bogu i wynika z konieczności z jego istoty. Zatem również materialnie pojęta przyroda\nistnieje w Bogu. Nie można więc twierdzić, że Bóg jest (musi być) bytem niefizycznym.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Odpowiedź:** Nie twierdzi.\n\n**Uzasadnienie:** Spinoza pisze: \"Wszystko [ ] jest w Bogu, i wszystko, co się dzieje, dzieje się wyłącznie na mocy praw nieskończonej natury Boga i wynika z konieczności jego istoty.\" Skoro wszystko, łącznie z rozciągłością materialną, zawiera się w Bogu i wynika z jego istoty - Bóg NIE jest bytem wyłącznie niefizycznym. Bóg obejmuje w sobie również świat materialny.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego\n\nKluczowy fragment:\n> \"Wszystko, powiadam, jest w Bogu, i wszystko, co się dzieje, dzieje się wyłącznie na mocy praw nieskończonej natury Boga i wynika z konieczności jego istoty.\"\n\nLogika panteistyczna:\n- \"Wszystko jest w Bogu\" = przyroda materialna jest częścią Boga\n- Skoro materia (substancja rozciągła) jest w Bogu, Bóg nie jest wyłącznie bytem niefizycznym\n- Bóg = substancja o nieskończonej liczbie atrybutów, w tym *rozciągłości* (*extensio*) i *myślenia* (*cogitatio*)\n\nSpinoza dodaje wyraźnie w tekście:\n> \"[S]ubstancja rozciągła jest boskiej natury\"\n\n(Uwaga: w tekście jest to sformułowanie, że \"nie da się powiedzieć\" jako negacja - ale kontekst całości *Etyki* pozwala wnioskować, że Spinoza odrzuca pogląd, iż substancja rozciągła jest poza Bogiem.)\n\n## Sposób 2 - kontext filozoficzny\n\nSpinoza w *Etyce* (1677) stawia tezę fundamentalną:\n- Istnieje tylko **jedna substancja** - Bóg, czyli Natura (łac. *Deus sive Natura*)\n- Ta substancja ma nieskończenie wiele *atrybutów*\n- Człowiek poznaje dwa: *myślenie* (gr. *cogitatio*) i *rozciągłość* (gr. *extensio*)\n- Materia = atrybuty Boga - nie jest poza Bogiem, jest *w Bogu*\n\nTaki Bóg nie może być *wyłącznie* niefizyczny - jest zarówno fizyczny, jak i duchowy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 15, max 1 pkt:**\n> - **1 pkt** - odpowiedź \"nie twierdzi\" ORAZ uzasadnienie odwołujące się do pierwszego zdania tekstu (wszystko jest w Bogu → materia też jest w Bogu → Bóg nie jest wyłącznie niefizyczny)\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna lub brak\n\n## Reference filozoficzny\n\n> 📖 **Baruch Spinoza (1632-1677):**\n> Holenderski filozof żydowskiego pochodzenia. Główne dzieło: *Etyka w porządku geometrycznym dowiedziona* (*Ethica ordine geometrico demonstrata*, 1677 - opublikowana pośmiertnie). Monistyczna metafizyka: tylko jedna substancja (*Deus sive Natura*). Atrybuty: *cogitatio* i *extensio*. Determini fundamentalny: wszystko wynika z konieczności z natury Boga.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Odpowiedź \"tak, twierdzi\" - błąd wynikający z intuicji \"Bóg = duchowy\". Spinoza radykalnie odchodzi od tej intuicji.\n2. Brak cytatu z tekstu - CKE wymaga odwołania do \"pierwszego zdania\" tekstu źródłowego.","image":"img/filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 15. (0-1)<br>Czy w przytoczonym fragmencie tekstu Baruch Spinoza twierdzi, że Bóg musi być bytem<br>niefizycznym? Uzasadnij swoją odpowiedź, odwołując się do odpowiedniego fragmentu<br>tekstu.<br>Odpowiedź:<br>Uzasadnienie:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 15. (0-1)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy<br>(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne<br>rozwiązania tych problemów i wspierające<br>je argumenty […].<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający formułuje podstawowe pytania<br>(problemy) oraz tezy filozoficzne, […]<br>prawidłowo posługuje się pojęciami<br>filozoficznymi […].<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych.<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie,<br>na które tekst stanowi odpowiedź [ ].<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje zawarte w tekście problemy,</li></ol>\n<p>tezy i argumenty;</p>\n<ol><li>odróżnia zawarte w tekście informacje od</li></ol>\n<p>opinii, tezy od hipotez, argumenty od<br>kontrargumentów, przesłanki (założenia) od<br>wniosków.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź wraz z trafnym uzasadnieniem.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Odpowiedź: Nie twierdzi.<br>Przykładowe uzasadnienie:<br>W pierwszym zdaniu przytoczonego tekstu źródłowego Spinoza twierdzi, że wszystko zawiera<br>się w Bogu i wynika z konieczności z jego istoty. Zatem również materialnie pojęta przyroda<br>istnieje w Bogu. Nie można więc twierdzić, że Bóg jest (musi być) bytem niefizycznym.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Odpowiedź:</strong> Nie twierdzi.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Spinoza pisze: &quot;Wszystko [ ] jest w Bogu, i wszystko, co się dzieje, dzieje się wyłącznie na mocy praw nieskończonej natury Boga i wynika z konieczności jego istoty.&quot; Skoro wszystko, łącznie z rozciągłością materialną, zawiera się w Bogu i wynika z jego istoty - Bóg NIE jest bytem wyłącznie niefizycznym. Bóg obejmuje w sobie również świat materialny.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego</h4>\n<p>Kluczowy fragment:</p>\n<blockquote>&quot;Wszystko, powiadam, jest w Bogu, i wszystko, co się dzieje, dzieje się wyłącznie na mocy praw nieskończonej natury Boga i wynika z konieczności jego istoty.&quot;</blockquote>\n<p>Logika panteistyczna:</p>\n<ul><li>&quot;Wszystko jest w Bogu&quot; = przyroda materialna jest częścią Boga</li><li>Skoro materia (substancja rozciągła) jest w Bogu, Bóg nie jest wyłącznie bytem niefizycznym</li><li>Bóg = substancja o nieskończonej liczbie atrybutów, w tym <em>rozciągłości</em> (<em>extensio</em>) i <em>myślenia</em> (<em>cogitatio</em>)</li></ul>\n<p>Spinoza dodaje wyraźnie w tekście:</p>\n<blockquote>&quot;[S]ubstancja rozciągła jest boskiej natury&quot;</blockquote>\n<p>(Uwaga: w tekście jest to sformułowanie, że &quot;nie da się powiedzieć&quot; jako negacja - ale kontekst całości <em>Etyki</em> pozwala wnioskować, że Spinoza odrzuca pogląd, iż substancja rozciągła jest poza Bogiem.)</p>\n<h4>Sposób 2 - kontext filozoficzny</h4>\n<p>Spinoza w <em>Etyce</em> (1677) stawia tezę fundamentalną:</p>\n<ul><li>Istnieje tylko <strong>jedna substancja</strong> - Bóg, czyli Natura (łac. <em>Deus sive Natura</em>)</li><li>Ta substancja ma nieskończenie wiele <em>atrybutów</em></li><li>Człowiek poznaje dwa: <em>myślenie</em> (gr. <em>cogitatio</em>) i <em>rozciągłość</em> (gr. <em>extensio</em>)</li><li>Materia = atrybuty Boga - nie jest poza Bogiem, jest <em>w Bogu</em></li></ul>\n<p>Taki Bóg nie może być <em>wyłącznie</em> niefizyczny - jest zarówno fizyczny, jak i duchowy.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - zadanie 15, max 1 pkt:</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź &quot;nie twierdzi&quot; ORAZ uzasadnienie odwołujące się do pierwszego zdania tekstu (wszystko jest w Bogu → materia też jest w Bogu → Bóg nie jest wyłącznie niefizyczny)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niepoprawna lub brak</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Baruch Spinoza (1632-1677):</strong><br>Holenderski filozof żydowskiego pochodzenia. Główne dzieło: <em>Etyka w porządku geometrycznym dowiedziona</em> (<em>Ethica ordine geometrico demonstrata</em>, 1677 - opublikowana pośmiertnie). Monistyczna metafizyka: tylko jedna substancja (<em>Deus sive Natura</em>). Atrybuty: <em>cogitatio</em> i <em>extensio</em>. Determini fundamentalny: wszystko wynika z konieczności z natury Boga.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Odpowiedź &quot;tak, twierdzi&quot; - błąd wynikający z intuicji &quot;Bóg = duchowy&quot;. Spinoza radykalnie odchodzi od tej intuicji.</li><li>Brak cytatu z tekstu - CKE wymaga odwołania do &quot;pierwszego zdania&quot; tekstu źródłowego.</li></ol>"}]}