{"id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-2)\nPodaj nazwę i wyjaśnienie stanowiska w kwestii relacji Boga do świata, które zostało\nwyrażone w pierwszym zdaniu przywołanego tekstu Barucha Spinozy.\nNazwa:\nWyjaśnienie:\nMFI_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\n(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne\nrozwiązania tych problemów i wspierające\nje argumenty […].\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający formułuje podstawowe pytania\n(problemy) oraz tezy filozoficzne, […]\nprawidłowo posługuje się pojęciami\nfilozoficznymi […].\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych.\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź [ ].\nII. 2. Problematyka ontologiczna w filozofii\nXVII i XVIII w. Zdający:\n1) rekonstruuje i porównuje wybrane\nstanowiska ontologiczne, rekonstruuje\nwspierające je argumenty (dualizm\nr. Descartesa, monizm B. Spinozy […]).\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n3. identyfikuje problematykę tekstu\ni reprezentowany w nim kierunek\nfilozoficzny.\nSchemat punktowania\n2 p. - za podanie właściwej nazwy oraz za wyjaśnienie stanowiska Spinozy.\n1 p. - za podanie właściwej nazwy.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nOdpowiedź: Panteizm.\nPrzykładowe uzasadnienie: Panteizm jest stanowiskiem w kwestii natury Boga, które głosi, że\nBóg jest identyczny z całym światem.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Nazwa:** Panteizm (gr. *pan* = wszystko + *theos* = Bóg)\n\n**Wyjaśnienie:** Panteizm jest stanowiskiem metafizycznym w kwestii natury Boga, głoszącym, że Bóg jest identyczny z całym światem (przyrodą). Bóg nie jest bytem odrębnym od świata (jak w teizmie), lecz *jest* światem - a świat *jest* Bogiem. Nie ma nic poza Bogiem, bo wszystko jest w Bogu i z Boga wynika.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego\n\nSpinoza formułuje tezę panteistyczną w pierwszym zdaniu:\n> \"Wszystko, powiadam, jest w Bogu, i wszystko, co się dzieje, dzieje się wyłącznie na mocy praw nieskończonej natury Boga i wynika z konieczności jego istoty.\"\n\nTo klasyczna formuła panteizmu:\n1. \"Wszystko jest w Bogu\" → świat zawiera się w Bogu (nie jest od Niego oddzielony)\n2. \"[D]zieje się wyłącznie na mocy praw nieskończonej natury Boga\" → wszelkie przyczyny = prawa Boga\n3. \"[W]ynika z konieczności jego istoty\" → istnienie świata jest konieczne, nie przypadkowe\n\nBóg Spinozy = *Deus sive Natura* (Bóg czyli Natura) - identyczność Boga i przyrody.\n\n## Sposób 2 - porównanie z innymi stanowiskami\n\n| Stanowisko | Relacja Boga do świata | Przedstawiciel |\n| **Teizm** | Bóg odrębny od świata, stworzył go i nim rządzi | Chrześcijaństwo, judaizm, islam |\n| **Deizm** | Bóg stworzył świat, ale się weń nie wtrąca | Voltaire, Newton (w pewnym sensie) |\n| **Panteizm** | Bóg = świat, świat = Bóg | **Spinoza**, Giordano Bruno |\n| **Panenteizm** | Świat jest w Bogu, ale Bóg przekracza świat | Whitehead |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 16, max 2 pkt:**\n> - **2 pkt** - właściwa nazwa (panteizm) ORAZ wyjaśnienie stanowiska (Bóg identyczny z całym światem)\n> - **1 pkt** - TYLKO właściwa nazwa\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak\n>\n> **Akceptowana nazwa:** \"panteizm\"\n> **Kluczowe w wyjaśnieniu:** Bóg jest identyczny z całym światem (nie: \"Bóg jest wszędzie\", \"Bóg jest w przyrodzie\" - to panenteizm, nie panteizm).\n\n## Reference filozoficzny\n\n> 📖 **Panteizm (gr. *pan theos*):**\n> Stanowisko głoszące tożsamość Boga i świata. Spinoza: *Deus sive Natura* (Bóg czyli Natura). Jedna substancja o nieskończonych atrybutach. Spinoza nie mówi \"Bóg jest w przyrodzie\" (panenteizm), lecz \"Bóg = Natura\" (panteizm).\n> Giordano Bruno (1548-1600) - wcześniejszy panteista, spalony na stosie przez Inkwizycję.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Mylenie panteizmu z panenteizmem - w panenteizmie Bóg *zawiera* świat w sobie, ale Go przekracza; w panteizmie Bóg = świat w całości.\n2. Mylenie z ateizmem - panteizm NIE jest ateizmem; Spinoza mówi, że Bóg istnieje, tyle że jest identyczny z Naturą.","image":"img/filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 16. (0-2)<br>Podaj nazwę i wyjaśnienie stanowiska w kwestii relacji Boga do świata, które zostało<br>wyrażone w pierwszym zdaniu przywołanego tekstu Barucha Spinozy.<br>Nazwa:<br>Wyjaśnienie:<br>MFI_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 16. (0-2)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy<br>(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne<br>rozwiązania tych problemów i wspierające<br>je argumenty […].<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający formułuje podstawowe pytania<br>(problemy) oraz tezy filozoficzne, […]<br>prawidłowo posługuje się pojęciami<br>filozoficznymi […].<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych.<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie,<br>na które tekst stanowi odpowiedź [ ].<br>II. 2. Problematyka ontologiczna w filozofii<br>XVII i XVIII w. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje wybrane</li></ol>\n<p>stanowiska ontologiczne, rekonstruuje<br>wspierające je argumenty (dualizm<br>r. Descartesa, monizm B. Spinozy […]).<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>identyfikuje problematykę tekstu</li></ol>\n<p>i reprezentowany w nim kierunek<br>filozoficzny.<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za podanie właściwej nazwy oraz za wyjaśnienie stanowiska Spinozy.<br>1 p. - za podanie właściwej nazwy.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Odpowiedź: Panteizm.<br>Przykładowe uzasadnienie: Panteizm jest stanowiskiem w kwestii natury Boga, które głosi, że<br>Bóg jest identyczny z całym światem.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Nazwa:</strong> Panteizm (gr. <em>pan</em> = wszystko + <em>theos</em> = Bóg)</p>\n<p><strong>Wyjaśnienie:</strong> Panteizm jest stanowiskiem metafizycznym w kwestii natury Boga, głoszącym, że Bóg jest identyczny z całym światem (przyrodą). Bóg nie jest bytem odrębnym od świata (jak w teizmie), lecz <em>jest</em> światem - a świat <em>jest</em> Bogiem. Nie ma nic poza Bogiem, bo wszystko jest w Bogu i z Boga wynika.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego</h4>\n<p>Spinoza formułuje tezę panteistyczną w pierwszym zdaniu:</p>\n<blockquote>&quot;Wszystko, powiadam, jest w Bogu, i wszystko, co się dzieje, dzieje się wyłącznie na mocy praw nieskończonej natury Boga i wynika z konieczności jego istoty.&quot;</blockquote>\n<p>To klasyczna formuła panteizmu:</p>\n<ol><li>&quot;Wszystko jest w Bogu&quot; → świat zawiera się w Bogu (nie jest od Niego oddzielony)</li><li>&quot;[D]zieje się wyłącznie na mocy praw nieskończonej natury Boga&quot; → wszelkie przyczyny = prawa Boga</li><li>&quot;[W]ynika z konieczności jego istoty&quot; → istnienie świata jest konieczne, nie przypadkowe</li></ol>\n<p>Bóg Spinozy = <em>Deus sive Natura</em> (Bóg czyli Natura) - identyczność Boga i przyrody.</p>\n<h4>Sposób 2 - porównanie z innymi stanowiskami</h4>\n<p>| Stanowisko | Relacja Boga do świata | Przedstawiciel |<br>| <strong>Teizm</strong> | Bóg odrębny od świata, stworzył go i nim rządzi | Chrześcijaństwo, judaizm, islam |<br>| <strong>Deizm</strong> | Bóg stworzył świat, ale się weń nie wtrąca | Voltaire, Newton (w pewnym sensie) |<br>| <strong>Panteizm</strong> | Bóg = świat, świat = Bóg | <strong>Spinoza</strong>, Giordano Bruno |<br>| <strong>Panenteizm</strong> | Świat jest w Bogu, ale Bóg przekracza świat | Whitehead |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - zadanie 16, max 2 pkt:</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - właściwa nazwa (panteizm) ORAZ wyjaśnienie stanowiska (Bóg identyczny z całym światem)<br>- <strong>1 pkt</strong> - TYLKO właściwa nazwa<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź błędna lub brak<br><br><strong>Akceptowana nazwa:</strong> &quot;panteizm&quot;<br><strong>Kluczowe w wyjaśnieniu:</strong> Bóg jest identyczny z całym światem (nie: &quot;Bóg jest wszędzie&quot;, &quot;Bóg jest w przyrodzie&quot; - to panenteizm, nie panteizm).</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Panteizm (gr. <em>pan theos</em>):</strong><br>Stanowisko głoszące tożsamość Boga i świata. Spinoza: <em>Deus sive Natura</em> (Bóg czyli Natura). Jedna substancja o nieskończonych atrybutach. Spinoza nie mówi &quot;Bóg jest w przyrodzie&quot; (panenteizm), lecz &quot;Bóg = Natura&quot; (panteizm).<br>Giordano Bruno (1548-1600) - wcześniejszy panteista, spalony na stosie przez Inkwizycję.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Mylenie panteizmu z panenteizmem - w panenteizmie Bóg <em>zawiera</em> świat w sobie, ale Go przekracza; w panteizmie Bóg = świat w całości.</li><li>Mylenie z ateizmem - panteizm NIE jest ateizmem; Spinoza mówi, że Bóg istnieje, tyle że jest identyczny z Naturą.</li></ol>"}]}