{"id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-2)\nNa podstawie tekstu wskaż dwie różne racje, stanowiące podstawę podawania przez René\nDescartesa w wątpliwość prawdziwości twierdzeń opartych na poznaniu zmysłowym.\nRacja pierwsza:\nRacja druga:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-2)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji [ ].\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\n[…] filozoficzne […].\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający […] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi […].\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych. […].\nII. 2. Problematyka ontologiczna w filozofii\nXVII i XVIII w. Zdający:\n4) przeprowadza analizę i interpretację co\nnajmniej jednego z następujących tekstów:\na) R. Descartes, Medytacje o pierwszej\nfilozofii (fragment) […];\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź […].\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty;\n2. odróżnia zawarte w tekście informacje od\nopinii, tezy od hipotez, argumenty od\nkontrargumentów, przesłanki (założenia) od\nwniosków.\nSchemat punktowania\n2 p. - za prawidłowe wskazanie dwóch różnych racji.\n1 p. - za prawidłowe wskazanie jednej racji.\n0 p. - za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nRacja pierwsza: błędy w poznaniu zmysłowym (złudzenia, iluzje).\nRacja druga: niemożliwość odróżnienia jawy od snu.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Racja pierwsza:** Zmysły bywają zwodnicze - popełniają błędy (złudzenia, iluzje zmysłowe).\n\n**Racja druga:** Niemożność odróżnienia jawy od snu - nawet wrażenia z jawy mogą okazać się snem.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego\n\nDescartes formułuje obydwie racje wprost w tekście:\n\n**Racja pierwsza** - błędy zmysłów:\n> \"Przekonywałem się już jednak niekiedy, że zmysły bywają zwodnicze, a ostrożność nakazuje, by nie ufać całkowicie tym, którzy nas choć raz wprowadzili w błąd.\"\n\nLogika: jeśli zmysły *kiedykolwiek* się mylą, nie można im ufać *w żadnym* przypadku (zasada ostrożności).\n\n**Racja druga** - argument ze snu:\n> \"A ilez to razy zdarzało mi się śnić nocą, że jestem tutaj, że jestem ubrany i siedzę przy kominku, chociaż leżałem nagi w łóżku.\"\n> \"[ ] nie ma żadnych pewnych wskazówek, dzięki którym można by ściśle odróżnić jawę od snu\"\n\nLogika: skoro sen bywa nieodróżnialny od jawy, każde wrażenie zmysłowe może być złudzeniem sennym.\n\n## Sposób 2 - struktura argumentacji\n\nDescartes stosuje dwa niezależne argumenty atakujące poznanie zmysłowe:\n\n| Argument | Cel ataku | Siła |\n| Błędy zmysłów | Dane zmysłowe ogólnie | Częściowy - podważa *niektóre* dane |\n| Argument ze snu | Całe doświadczenie zmysłowe | Silniejszy - podważa *wszystkie* dane zmysłowe |\n\nObydwa prowadzą do wniosku: poznanie zmysłowe nie może być podstawą pewnej wiedzy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 2, max 2 pkt:**\n> - **2 pkt** - prawidłowe wskazanie dwóch różnych racji\n> - **1 pkt** - prawidłowe wskazanie jednej racji\n> - **0 pkt** - błędna odpowiedź lub brak\n>\n> **Akceptowane racje:** (1) błędy/złudzenia zmysłowe, (2) niemożność odróżnienia jawy od snu\n\n**Co MUSISZ napisać żeby dostać 2 pkt:** dwie wyraźnie RÓŻNE racje - nie dwa warianty tej samej.\n\n## Reference filozoficzny\n\n> 📖 **Argument ze snu (łac. *argumentum ex somno*):**\n> Klasyczny argument sceptyczny: skoro stan snu i jawy mogą być fenomenologicznie nieodróżnialne, żadne wrażenie zmysłowe nie daje pewności o rzeczywistości zewnętrznej.\n> Descartes przywołuje go jako drugi krok sceptycyzmu metodycznego - silniejszy niż samo powołanie się na błędy zmysłów.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Podawanie tej samej racji dwa razy w różnym sformułowaniu (np. \"zmysły mylą\" + \"mamy złudzenia\") - CKE oczekuje dwóch *różnych* racji.\n2. Pominięcie argumentu ze snu - to kluczowy element *Medytacji*, który znacznie silniej podważa poznanie zmysłowe niż sam fakt błędów zmysłowych.","image":"img/filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2. (0-2)<br>Na podstawie tekstu wskaż dwie różne racje, stanowiące podstawę podawania przez René<br>Descartesa w wątpliwość prawdziwości twierdzeń opartych na poznaniu zmysłowym.<br>Racja pierwsza:<br>Racja druga:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 2. (0-2)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji [ ].<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy<br>[…] filozoficzne […].<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający […] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi […].<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych. […].<br>II. 2. Problematyka ontologiczna w filozofii<br>XVII i XVIII w. Zdający:</p>\n<ol><li>przeprowadza analizę i interpretację co</li></ol>\n<p>najmniej jednego z następujących tekstów:<br>a) R. Descartes, Medytacje o pierwszej<br>filozofii (fragment) […];<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie,<br>na które tekst stanowi odpowiedź […].</p>\n<ol><li>rekonstruuje zawarte w tekście problemy,</li></ol>\n<p>tezy i argumenty;</p>\n<ol><li>odróżnia zawarte w tekście informacje od</li></ol>\n<p>opinii, tezy od hipotez, argumenty od<br>kontrargumentów, przesłanki (założenia) od<br>wniosków.<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za prawidłowe wskazanie dwóch różnych racji.<br>1 p. - za prawidłowe wskazanie jednej racji.<br>0 p. - za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Racja pierwsza: błędy w poznaniu zmysłowym (złudzenia, iluzje).<br>Racja druga: niemożliwość odróżnienia jawy od snu.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Racja pierwsza:</strong> Zmysły bywają zwodnicze - popełniają błędy (złudzenia, iluzje zmysłowe).</p>\n<p><strong>Racja druga:</strong> Niemożność odróżnienia jawy od snu - nawet wrażenia z jawy mogą okazać się snem.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego</h4>\n<p>Descartes formułuje obydwie racje wprost w tekście:</p>\n<p><strong>Racja pierwsza</strong> - błędy zmysłów:</p>\n<blockquote>&quot;Przekonywałem się już jednak niekiedy, że zmysły bywają zwodnicze, a ostrożność nakazuje, by nie ufać całkowicie tym, którzy nas choć raz wprowadzili w błąd.&quot;</blockquote>\n<p>Logika: jeśli zmysły <em>kiedykolwiek</em> się mylą, nie można im ufać <em>w żadnym</em> przypadku (zasada ostrożności).</p>\n<p><strong>Racja druga</strong> - argument ze snu:</p>\n<blockquote>&quot;A ilez to razy zdarzało mi się śnić nocą, że jestem tutaj, że jestem ubrany i siedzę przy kominku, chociaż leżałem nagi w łóżku.&quot;<br>&quot;[ ] nie ma żadnych pewnych wskazówek, dzięki którym można by ściśle odróżnić jawę od snu&quot;</blockquote>\n<p>Logika: skoro sen bywa nieodróżnialny od jawy, każde wrażenie zmysłowe może być złudzeniem sennym.</p>\n<h4>Sposób 2 - struktura argumentacji</h4>\n<p>Descartes stosuje dwa niezależne argumenty atakujące poznanie zmysłowe:</p>\n<p>| Argument | Cel ataku | Siła |<br>| Błędy zmysłów | Dane zmysłowe ogólnie | Częściowy - podważa <em>niektóre</em> dane |<br>| Argument ze snu | Całe doświadczenie zmysłowe | Silniejszy - podważa <em>wszystkie</em> dane zmysłowe |</p>\n<p>Obydwa prowadzą do wniosku: poznanie zmysłowe nie może być podstawą pewnej wiedzy.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - zadanie 2, max 2 pkt:</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - prawidłowe wskazanie dwóch różnych racji<br>- <strong>1 pkt</strong> - prawidłowe wskazanie jednej racji<br>- <strong>0 pkt</strong> - błędna odpowiedź lub brak<br><br><strong>Akceptowane racje:</strong> (1) błędy/złudzenia zmysłowe, (2) niemożność odróżnienia jawy od snu</blockquote>\n<p><strong>Co MUSISZ napisać żeby dostać 2 pkt:</strong> dwie wyraźnie RÓŻNE racje - nie dwa warianty tej samej.</p>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Argument ze snu (łac. <em>argumentum ex somno</em>):</strong><br>Klasyczny argument sceptyczny: skoro stan snu i jawy mogą być fenomenologicznie nieodróżnialne, żadne wrażenie zmysłowe nie daje pewności o rzeczywistości zewnętrznej.<br>Descartes przywołuje go jako drugi krok sceptycyzmu metodycznego - silniejszy niż samo powołanie się na błędy zmysłów.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Podawanie tej samej racji dwa razy w różnym sformułowaniu (np. &quot;zmysły mylą&quot; + &quot;mamy złudzenia&quot;) - CKE oczekuje dwóch <em>różnych</em> racji.</li><li>Pominięcie argumentu ze snu - to kluczowy element <em>Medytacji</em>, który znacznie silniej podważa poznanie zmysłowe niż sam fakt błędów zmysłowych.</li></ol>"}]}