{"id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-1)\nRozstrzygnij, czy w świetle argumentu ze złego demona René Descartes ma prawo\nodrzucić twierdzenie „kwadrat jest prostokątem równobocznym”. Uzasadnij swoją\nodpowiedź, odwołując się do tekstu.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-1)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji [ ].\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy […]\nfilozoficzne; rozumie filozoficzne\nrozwiązania tych problemów i wspierające\nje argumenty […].\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający […] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi […].\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych. […].\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź […].\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty;\n2. odróżnia zawarte w tekście informacje od\nopinii, tezy od hipotez, argumenty od\nkontrargumentów, przesłanki (założenia) od\nwniosków.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź wraz z trafnym uzasadnieniem.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nOdpowiedź: Tak, ma prawo odrzucić.\nPrzykładowe uzasadnienie:\nWg Descartesa zły demon ma moc zwodzić filozofujący podmiot w kwestii wszelkich prawd,\nw tym również prawd matematycznych. Tym samym twierdzenie: „kwadrat jest prostokątem\nrównobocznym” nie oparłoby się metodycznemu wątpieniu (zły demon mógłby sprawić, że\ntwierdzenie to byłoby fałszywe lub przynajmniej, że podmiot mógłby je za takie uznać).","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Rozstrzygnięcie:** Tak, ma prawo odrzucić.\n\n**Uzasadnienie:** Według Descartesa zły demon ma moc zwodzić filozofujący podmiot we wszelkich kwestiach, w tym w matematycznych - zatem twierdzenie \"kwadrat jest prostokątem równobocznym\" może zostać zakwestionowane przez jego działanie.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego\n\nDescartes wprost stwierdza, że argument ze złego demona sięga dalej niż argument ze snu:\n\n> \"[C]zy mogę wiedzieć, że Bóg nie sprawia, że mylę się ilekroć, gdy dodaję do siebie dwa i trzy lub gdy liczę boki kwadratu albo gdy wydaję sąd o czymś jeszcze łatwiejszym\"\n\nNastępnie Descartes formułuje hipotezę złego demona:\n> \"Przyjmę więc teraz założenie, że [ ] jakiś zły demon, tylez przebiegły i zwodniczy, ile potężny, użył całej swej zmyślności, azeby mnie wprowadzić w błąd.\"\n\nJeśli zły demon może sprawić, że 2+3≠5, może też sprawić, że kwadrat nie jest prostokątem równobocznym.\n\n## Sposób 2 - porównanie z argumentem ze snu\n\n| Argument | Zasięg | Matematyka |\n| Argument ze snu | Dane zmysłowe | NIE podważa |\n| Argument ze złego demona | WSZELKA wiedza | TAK podważa |\n\nZły demon może nie tylko wywoływać fałszywe wrażenia zmysłowe, ale i *bezpośrednio* zniekształcać procesy rozumowe podmiotu - w tym rozumowanie matematyczne.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 4, max 1 pkt:**\n> - **1 pkt** - rozstrzygnięcie \"tak, ma prawo odrzucić\" ORAZ uzasadnienie odwołujące się do złego demona z tekstu\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna lub niepoprawna\n>\n> **Kluczowe:** uzasadnienie musi łączyć: (a) moc złego demona do zwodzenia w kwestiach matematycznych + (b) wniosek, że twierdzenie o kwadracie mógłby być fałszywy lub uznany za fałszywy.\n\n## Reference filozoficzny\n\n> 📖 **Zły demon (fr. *malin génie*, łac. *genius malignus*):**\n> Hipotetyczny byt u Descartesa, wszechmogący zwodziciel, który mógłby sprawić, że cały nasz obraz świata jest fałszywy - łącznie z matematyką. To *hipotetyczny* scenariusz, nie twierdzenie o realnym istnieniu demona. Stanowi najsilniejszy argument sceptyczny u Descartesa.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Pomylenie argumentu ze snu z argumentem ze złego demona - tylko zły demon podważa matematykę.\n2. Odpowiedź \"nie ma prawa\" - błąd polegający na nieczytaniu tekstu (Descartes wprost pisze o kwestii liczenia boków kwadratu jako zagrożonej przez złego demona).","image":"img/filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 4. (0-1)<br>Rozstrzygnij, czy w świetle argumentu ze złego demona René Descartes ma prawo<br>odrzucić twierdzenie „kwadrat jest prostokątem równobocznym”. Uzasadnij swoją<br>odpowiedź, odwołując się do tekstu.<br>Rozstrzygnięcie:<br>Uzasadnienie:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 4. (0-1)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji [ ].<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy […]<br>filozoficzne; rozumie filozoficzne<br>rozwiązania tych problemów i wspierające<br>je argumenty […].<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający […] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi […].<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych. […].<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie,<br>na które tekst stanowi odpowiedź […].<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje zawarte w tekście problemy,</li></ol>\n<p>tezy i argumenty;</p>\n<ol><li>odróżnia zawarte w tekście informacje od</li></ol>\n<p>opinii, tezy od hipotez, argumenty od<br>kontrargumentów, przesłanki (założenia) od<br>wniosków.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawną odpowiedź wraz z trafnym uzasadnieniem.<br>0 p. - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Odpowiedź: Tak, ma prawo odrzucić.<br>Przykładowe uzasadnienie:<br>Wg Descartesa zły demon ma moc zwodzić filozofujący podmiot w kwestii wszelkich prawd,<br>w tym również prawd matematycznych. Tym samym twierdzenie: „kwadrat jest prostokątem<br>równobocznym” nie oparłoby się metodycznemu wątpieniu (zły demon mógłby sprawić, że<br>twierdzenie to byłoby fałszywe lub przynajmniej, że podmiot mógłby je za takie uznać).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Rozstrzygnięcie:</strong> Tak, ma prawo odrzucić.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Według Descartesa zły demon ma moc zwodzić filozofujący podmiot we wszelkich kwestiach, w tym w matematycznych - zatem twierdzenie &quot;kwadrat jest prostokątem równobocznym&quot; może zostać zakwestionowane przez jego działanie.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego</h4>\n<p>Descartes wprost stwierdza, że argument ze złego demona sięga dalej niż argument ze snu:</p>\n<blockquote>&quot;[C]zy mogę wiedzieć, że Bóg nie sprawia, że mylę się ilekroć, gdy dodaję do siebie dwa i trzy lub gdy liczę boki kwadratu albo gdy wydaję sąd o czymś jeszcze łatwiejszym&quot;</blockquote>\n<p>Następnie Descartes formułuje hipotezę złego demona:</p>\n<blockquote>&quot;Przyjmę więc teraz założenie, że [ ] jakiś zły demon, tylez przebiegły i zwodniczy, ile potężny, użył całej swej zmyślności, azeby mnie wprowadzić w błąd.&quot;</blockquote>\n<p>Jeśli zły demon może sprawić, że 2+3≠5, może też sprawić, że kwadrat nie jest prostokątem równobocznym.</p>\n<h4>Sposób 2 - porównanie z argumentem ze snu</h4>\n<p>| Argument | Zasięg | Matematyka |<br>| Argument ze snu | Dane zmysłowe | NIE podważa |<br>| Argument ze złego demona | WSZELKA wiedza | TAK podważa |</p>\n<p>Zły demon może nie tylko wywoływać fałszywe wrażenia zmysłowe, ale i <em>bezpośrednio</em> zniekształcać procesy rozumowe podmiotu - w tym rozumowanie matematyczne.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - zadanie 4, max 1 pkt:</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - rozstrzygnięcie &quot;tak, ma prawo odrzucić&quot; ORAZ uzasadnienie odwołujące się do złego demona z tekstu<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niepełna lub niepoprawna<br><br><strong>Kluczowe:</strong> uzasadnienie musi łączyć: (a) moc złego demona do zwodzenia w kwestiach matematycznych + (b) wniosek, że twierdzenie o kwadracie mógłby być fałszywy lub uznany za fałszywy.</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Zły demon (fr. <em>malin génie</em>, łac. <em>genius malignus</em>):</strong><br>Hipotetyczny byt u Descartesa, wszechmogący zwodziciel, który mógłby sprawić, że cały nasz obraz świata jest fałszywy - łącznie z matematyką. To <em>hipotetyczny</em> scenariusz, nie twierdzenie o realnym istnieniu demona. Stanowi najsilniejszy argument sceptyczny u Descartesa.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Pomylenie argumentu ze snu z argumentem ze złego demona - tylko zły demon podważa matematykę.</li><li>Odpowiedź &quot;nie ma prawa&quot; - błąd polegający na nieczytaniu tekstu (Descartes wprost pisze o kwestii liczenia boków kwadratu jako zagrożonej przez złego demona).</li></ol>"}]}