{"id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego - zdaniem René Descartesa - nawet zły demon nie mógłby sprawić,\nże filozofujący podmiot wątpi we własne istnienie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\n(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne\nrozwiązania tych problemów i wspierające\nje argumenty […].\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający [ ] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi.\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych.\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź […].\nII. 2. Problematyka ontologiczna w filozofii\nXVII i XVIII w. Zdający:\n4) przeprowadza analizę i interpretację co\nnajmniej jednego z następujących tekstów:\na) R. Descartes, Medytacje o pierwszej\nfilozofii (fragment);\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty.\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie.\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nAby być zwodzonym przez złego demona, filozofujący podmiot musi istnieć. Podmiot\nfilozofujący nie może więc wątpić we własne istnienie.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nAby być zwodzonym przez złego demona, filozofujący podmiot musi *istnieć*. Sam akt bycia w błędzie - czy szerzej: sam akt myślenia - zakłada istnienie myślącego. Dlatego podmiot nie może wątpić we własne istnienie.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego\n\nDescartes dochodzi do tej konkluzji przez chwyt logiczny:\n\n> \"Czy nie przyjąłem tym samym, że i mnie samego wcale nie ma? Ale jakżeby tak? Bez wątpienia byłem, skoro powziąłem jakieś przekonanie lub chociaż coś pomyślałem.\"\n\nNastępnie sformułowanie kluczowe:\n> \"Więc bez wątpienia ja jestem, skoro on mnie zwodzi. Niech mnie więc zwodzi, ile chce, a i tak nie sprawi, abym był niczym, jeśli tylko będę myślał, że jestem czymś.\"\n\n**Struktura argumentu:**\n1. Zły demon mnie zwodzi (założenie)\n2. By być zwodzonym, muszę istnieć (warunek konieczny)\n3. Zatem: jestem - *cogito ergo sum*\n\n## Sposób 2 - analiza logiczna\n\nArgument Descartesa ma charakter performatywny:\n\n- Wątpienie = akt myślenia\n- Myślenie = dowód istnienia\n- Wniosek: nawet próba wątpienia we własne istnienie *potwierdza* to istnienie\n\n> \"[S]twierdzenie: *jestem, istnieje* jest z konieczności prawdziwe, ilekroć je wypowiadam lub pojmuję w duchu.\"\n\nTo **cogito ergo sum** (pol. *myślę, więc jestem*) - pierwsze twierdzenie pewne po przeprowadzeniu sceptycyzmu metodycznego.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 5, max 1 pkt:**\n> - **1 pkt** - poprawne wyjaśnienie: aby być zwodzonym, trzeba istnieć; zatem podmiot nie może wątpić we własne istnienie\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak\n>\n> **Kluczowe zdanie do napisania:** \"Aby być zwodzonym przez złego demona, filozofujący podmiot musi istnieć.\"\n\n## Reference filozoficzny\n\n> 📖 **Cogito ergo sum (łac.) / Je pense donc je suis (fr.):**\n> Sformułowane przez Descartesa w *Medytacjach* (1641) i wcześniej w *Rozprawie o metodzie* (1637). Pierwsze twierdzenie pewne po zastosowaniu sceptycyzmu metodycznego. Podmiot myślący (*res cogitans*) = jedyna rzecz, której Descartes jest absolutnie pewny po wyczerpaniu wszystkich argumentów sceptycznych.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Rozbudowana odpowiedź bez trafienia w sedno - CKE wymaga jednej kluczowej myśli: istnienie jest warunkiem koniecznym bycia zwodzonym.\n2. Mylenie z dowodem na istnienie Boga - cogito dotyczy tylko podmiotu myślącego, nie Boga.","image":"img/filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 5. (0-1)<br>Wyjaśnij, dlaczego - zdaniem René Descartesa - nawet zły demon nie mógłby sprawić,<br>że filozofujący podmiot wątpi we własne istnienie.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 5. (0-1)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy<br>(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne<br>rozwiązania tych problemów i wspierające<br>je argumenty […].<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający [ ] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi.<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych.<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie,<br>na które tekst stanowi odpowiedź […].<br>II. 2. Problematyka ontologiczna w filozofii<br>XVII i XVIII w. Zdający:</p>\n<ol><li>przeprowadza analizę i interpretację co</li></ol>\n<p>najmniej jednego z następujących tekstów:<br>a) R. Descartes, Medytacje o pierwszej<br>filozofii (fragment);<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje zawarte w tekście problemy,</li></ol>\n<p>tezy i argumenty.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - za poprawne wyjaśnienie.<br>0 p. - za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Aby być zwodzonym przez złego demona, filozofujący podmiot musi istnieć. Podmiot<br>filozofujący nie może więc wątpić we własne istnienie.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>Aby być zwodzonym przez złego demona, filozofujący podmiot musi <em>istnieć</em>. Sam akt bycia w błędzie - czy szerzej: sam akt myślenia - zakłada istnienie myślącego. Dlatego podmiot nie może wątpić we własne istnienie.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego</h4>\n<p>Descartes dochodzi do tej konkluzji przez chwyt logiczny:</p>\n<blockquote>&quot;Czy nie przyjąłem tym samym, że i mnie samego wcale nie ma? Ale jakżeby tak? Bez wątpienia byłem, skoro powziąłem jakieś przekonanie lub chociaż coś pomyślałem.&quot;</blockquote>\n<p>Następnie sformułowanie kluczowe:</p>\n<blockquote>&quot;Więc bez wątpienia ja jestem, skoro on mnie zwodzi. Niech mnie więc zwodzi, ile chce, a i tak nie sprawi, abym był niczym, jeśli tylko będę myślał, że jestem czymś.&quot;</blockquote>\n<p><strong>Struktura argumentu:</strong></p>\n<ol><li>Zły demon mnie zwodzi (założenie)</li><li>By być zwodzonym, muszę istnieć (warunek konieczny)</li><li>Zatem: jestem - <em>cogito ergo sum</em></li></ol>\n<h4>Sposób 2 - analiza logiczna</h4>\n<p>Argument Descartesa ma charakter performatywny:</p>\n<ul><li>Wątpienie = akt myślenia</li><li>Myślenie = dowód istnienia</li><li>Wniosek: nawet próba wątpienia we własne istnienie <em>potwierdza</em> to istnienie</li></ul>\n<blockquote>&quot;[S]twierdzenie: <em>jestem, istnieje</em> jest z konieczności prawdziwe, ilekroć je wypowiadam lub pojmuję w duchu.&quot;</blockquote>\n<p>To <strong>cogito ergo sum</strong> (pol. <em>myślę, więc jestem</em>) - pierwsze twierdzenie pewne po przeprowadzeniu sceptycyzmu metodycznego.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - zadanie 5, max 1 pkt:</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawne wyjaśnienie: aby być zwodzonym, trzeba istnieć; zatem podmiot nie może wątpić we własne istnienie<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź błędna lub brak<br><br><strong>Kluczowe zdanie do napisania:</strong> &quot;Aby być zwodzonym przez złego demona, filozofujący podmiot musi istnieć.&quot;</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Cogito ergo sum (łac.) / Je pense donc je suis (fr.):</strong><br>Sformułowane przez Descartesa w <em>Medytacjach</em> (1641) i wcześniej w <em>Rozprawie o metodzie</em> (1637). Pierwsze twierdzenie pewne po zastosowaniu sceptycyzmu metodycznego. Podmiot myślący (<em>res cogitans</em>) = jedyna rzecz, której Descartes jest absolutnie pewny po wyczerpaniu wszystkich argumentów sceptycznych.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Rozbudowana odpowiedź bez trafienia w sedno - CKE wymaga jednej kluczowej myśli: istnienie jest warunkiem koniecznym bycia zwodzonym.</li><li>Mylenie z dowodem na istnienie Boga - cogito dotyczy tylko podmiotu myślącego, nie Boga.</li></ol>"}]}