{"id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-2)\nPorównaj\nstanowisko\nepistemologiczne\nRené\nDescartesa\nze\nstanowiskiem\nepistemologicznym reprezentowanym przez Sekstusa Empiryka. Wskaż podobieństwo\ni różnicę.\nPodobieństwo:\nRóżnica:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-2)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\n(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne\nrozwiązania tych problemów i wspierające\nje argumenty […].\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający [ ] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi […].\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych.\nI. 3. Problematyka epistemologiczna\nw filozofii starożytnej. Zdający:\n2) rekonstruuje argumenty starożytnych\nsceptyków przeciwko możliwości poznania\nprawdy (zwłaszcza ze względności\npostrzeżeń i regresu w dowodzeniu)\ni kontrargumenty ich przeciwników.\nII. 1. Problematyka epistemologiczna\nw filozofii XVII i XVIII w. Zdający:\n2) rekonstruuje i porównuje\nepistemologiczne stanowiska racjonalistów,\nrekonstruuje wspierające je argumenty\nZdający […] rekonstruuje problemy\n(pytania) zawarte w tekście filozoficznym\nlub takie, na które tekst stanowi odpowiedź\n[…].\n(sceptycyzm metodyczny R. Descartesa\n[…]).\nSchemat punktowania\n2 p. - za prawidłowe wskazanie podobieństwa oraz różnicy.\n1 p. - za prawidłowe wskazanie podobieństwa lub za prawidłowe wskazanie różnicy.\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nPodobieństwo:\nw obu rodzajach sceptycyzmu zaleca się w punkcie wyjścia zawieszenie sądów opartych na\ndoświadczeniu zmysłowym ze względu na istnienie złudzeń zmysłowych.\nRóżnica:\nOstateczny cel sceptycyzmu starożytnego był praktyczny (szczęście), natomiast cel\nsceptycyzmu metodycznego jest teoretyczny (uzyskanie wiedzy).","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Podobieństwo:** Zarówno sceptycyzm Descartesa, jak i sceptycyzm Sekstusa Empiryka zalecają w punkcie wyjścia zawieszenie sądów opartych na poznaniu zmysłowym z powodu złudzeń zmysłowych.\n\n**Różnica:** Cel sceptycyzmu starożytnego (Sekstus Empiryk) był **praktyczny** - osiągnięcie szczęścia (gr. *ataraksja*, spokój ducha) przez zawieszenie sądów. Cel sceptycyzmu metodycznego Descartesa był **teoretyczny** - znalezienie pewnego fundamentu wiedzy (epistemiczna pewność).\n\n## Sposób 1 - analiza stanowisk\n\n**Descartes (sceptycyzm metodyczny):**\n- Cel: znalezienie twierdzeń pewnych, które oparły się wątpieniu\n- Wątpienie = narzędzie, nie postawa stała\n- Wynik: *cogito ergo sum* - pierwsze pewne twierdzenie\n- Podejście: epistemologiczne\n\n**Sekstus Empiryk (sceptycyzm starożytny / pyrronizm):**\n- Cel: szczęście przez zawieszenie sądów (gr. *epokhé*)\n- Wątpienie = trwała postawa życiowa\n- Wynik: spokój ducha (*ataraksja*) - brak niepokoju z powodu braku pewności\n- Podejście: etyczno-praktyczne\n\n**Wspólny element:** obaj wychodzą od kryzysu zaufania do zmysłów - złudzenia zmysłowe jako punkt wyjścia.\n\n## Sposób 2 - tabela porównawcza\n\n| Aspekt | Descartes | Sekstus Empiryk |\n| Rodzaj sceptycyzmu | Metodyczny | Radykalny (pyrronizm) |\n| Cel wątpienia | Znalezienie pewności | Osiągnięcie spokoju ducha |\n| Charakter zawieszenia sądów | Tymczasowy | Trwały |\n| Postawa wobec wiedzy | Zbudować nową, pewną wiedzę | Żyć bez wiedzy pewnej |\n| Motywacja | Epistemiczna | Etyczna / praktyczna |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 7, max 2 pkt:**\n> - **2 pkt** - prawidłowe wskazanie podobieństwa ORAZ różnicy\n> - **1 pkt** - prawidłowe wskazanie TYLKO podobieństwa LUB TYLKO różnicy\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna lub brak\n>\n> **Kluczowe w podobieństwie:** zawieszenie sądów zmysłowych z powodu złudzeń zmysłowych\n> **Kluczowe w różnicy:** cel praktyczny (szczęście) vs cel teoretyczny (wiedza pewna)\n\n## Reference filozoficzny\n\n> 📖 **Sekstus Empiryk (ok. II-III w. n.e.):**\n> Grecki lekarz i filozof, przedstawiciel późnego pyrronizmu. Dzieło: *Zarysy pyrronizmu* (*Pyrrhoneioi hypotyposeis*). Kontynuator myśli Pyrrona z Elidy (ok. 360-270 p.n.e.) - twórcy sceptycyzmu starożytnego.\n> *Epokhé* (gr.) - zawieszenie sądów; *ataraksja* (gr.) - spokój ducha, cel etyczny sceptyków starożytnych.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Brak różnicy celów - to główna różnica między oboma sceptycyzmami, bardzo często pomijana.\n2. Mylenie pyrronizmu (zawieszenie sądów jako trwała postawa) z akademickim sceptycyzmem (twierdzenie, że wiedza jest niemożliwa).","image":"img/filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 7. (0-2)<br>Porównaj<br>stanowisko<br>epistemologiczne<br>René<br>Descartesa<br>ze<br>stanowiskiem<br>epistemologicznym reprezentowanym przez Sekstusa Empiryka. Wskaż podobieństwo<br>i różnicę.<br>Podobieństwo:<br>Różnica:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 7. (0-2)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy<br>(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne<br>rozwiązania tych problemów i wspierające<br>je argumenty […].<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający [ ] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi […].<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych.<br>I. 3. Problematyka epistemologiczna<br>w filozofii starożytnej. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje argumenty starożytnych</li></ol>\n<p>sceptyków przeciwko możliwości poznania<br>prawdy (zwłaszcza ze względności<br>postrzeżeń i regresu w dowodzeniu)<br>i kontrargumenty ich przeciwników.<br>II. 1. Problematyka epistemologiczna<br>w filozofii XVII i XVIII w. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje</li></ol>\n<p>epistemologiczne stanowiska racjonalistów,<br>rekonstruuje wspierające je argumenty<br>Zdający […] rekonstruuje problemy<br>(pytania) zawarte w tekście filozoficznym<br>lub takie, na które tekst stanowi odpowiedź<br>[…].<br>(sceptycyzm metodyczny R. Descartesa<br>[…]).<br>Schemat punktowania<br>2 p. - za prawidłowe wskazanie podobieństwa oraz różnicy.<br>1 p. - za prawidłowe wskazanie podobieństwa lub za prawidłowe wskazanie różnicy.<br>0 p. - za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Podobieństwo:<br>w obu rodzajach sceptycyzmu zaleca się w punkcie wyjścia zawieszenie sądów opartych na<br>doświadczeniu zmysłowym ze względu na istnienie złudzeń zmysłowych.<br>Różnica:<br>Ostateczny cel sceptycyzmu starożytnego był praktyczny (szczęście), natomiast cel<br>sceptycyzmu metodycznego jest teoretyczny (uzyskanie wiedzy).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Podobieństwo:</strong> Zarówno sceptycyzm Descartesa, jak i sceptycyzm Sekstusa Empiryka zalecają w punkcie wyjścia zawieszenie sądów opartych na poznaniu zmysłowym z powodu złudzeń zmysłowych.</p>\n<p><strong>Różnica:</strong> Cel sceptycyzmu starożytnego (Sekstus Empiryk) był <strong>praktyczny</strong> - osiągnięcie szczęścia (gr. <em>ataraksja</em>, spokój ducha) przez zawieszenie sądów. Cel sceptycyzmu metodycznego Descartesa był <strong>teoretyczny</strong> - znalezienie pewnego fundamentu wiedzy (epistemiczna pewność).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza stanowisk</h4>\n<p><strong>Descartes (sceptycyzm metodyczny):</strong></p>\n<ul><li>Cel: znalezienie twierdzeń pewnych, które oparły się wątpieniu</li><li>Wątpienie = narzędzie, nie postawa stała</li><li>Wynik: <em>cogito ergo sum</em> - pierwsze pewne twierdzenie</li><li>Podejście: epistemologiczne</li></ul>\n<p><strong>Sekstus Empiryk (sceptycyzm starożytny / pyrronizm):</strong></p>\n<ul><li>Cel: szczęście przez zawieszenie sądów (gr. <em>epokhé</em>)</li><li>Wątpienie = trwała postawa życiowa</li><li>Wynik: spokój ducha (<em>ataraksja</em>) - brak niepokoju z powodu braku pewności</li><li>Podejście: etyczno-praktyczne</li></ul>\n<p><strong>Wspólny element:</strong> obaj wychodzą od kryzysu zaufania do zmysłów - złudzenia zmysłowe jako punkt wyjścia.</p>\n<h4>Sposób 2 - tabela porównawcza</h4>\n<p>| Aspekt | Descartes | Sekstus Empiryk |<br>| Rodzaj sceptycyzmu | Metodyczny | Radykalny (pyrronizm) |<br>| Cel wątpienia | Znalezienie pewności | Osiągnięcie spokoju ducha |<br>| Charakter zawieszenia sądów | Tymczasowy | Trwały |<br>| Postawa wobec wiedzy | Zbudować nową, pewną wiedzę | Żyć bez wiedzy pewnej |<br>| Motywacja | Epistemiczna | Etyczna / praktyczna |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - zadanie 7, max 2 pkt:</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - prawidłowe wskazanie podobieństwa ORAZ różnicy<br>- <strong>1 pkt</strong> - prawidłowe wskazanie TYLKO podobieństwa LUB TYLKO różnicy<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niepoprawna lub brak<br><br><strong>Kluczowe w podobieństwie:</strong> zawieszenie sądów zmysłowych z powodu złudzeń zmysłowych<br><strong>Kluczowe w różnicy:</strong> cel praktyczny (szczęście) vs cel teoretyczny (wiedza pewna)</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Sekstus Empiryk (ok. II-III w. n.e.):</strong><br>Grecki lekarz i filozof, przedstawiciel późnego pyrronizmu. Dzieło: <em>Zarysy pyrronizmu</em> (<em>Pyrrhoneioi hypotyposeis</em>). Kontynuator myśli Pyrrona z Elidy (ok. 360-270 p.n.e.) - twórcy sceptycyzmu starożytnego.<br><em>Epokhé</em> (gr.) - zawieszenie sądów; <em>ataraksja</em> (gr.) - spokój ducha, cel etyczny sceptyków starożytnych.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Brak różnicy celów - to główna różnica między oboma sceptycyzmami, bardzo często pomijana.</li><li>Mylenie pyrronizmu (zawieszenie sądów jako trwała postawa) z akademickim sceptycyzmem (twierdzenie, że wiedza jest niemożliwa).</li></ol>"}]}