{"id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":3,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-3)\nNa podstawie wiedzy własnej wyjaśnij istotę problemu psychofizycznego. Porównaj\nrozwiązanie tego problemu u René Descartesa i Juliena Offraya de La Mettrie’a - wskaż\npodobieństwo i różnicę.\nIstota problemu psychofizycznego:\nPorównanie rozwiązań:\nPodobieństwo:\nMFI_1R\nRóżnica:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-3)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\n(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne\nrozwiązania tych problemów i wspierające\nje argumenty.\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający [ ] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi.\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych.\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź.\nII.2. Problematyka ontologiczna w filozofii\nXVII i XVIII w. Zdający:\n2) prezentuje problem stosunku ciała i\numysłu, rekonstruuje i porównuje jego różne\nrozwiązania, rekonstruuje wspierające je\nargumenty (dualizm psychofizyczny R.\nDescartesa, teoria podwójnego aspektu B.\nSpinozy, D. Hume’a krytyka idei jaźni,\nnaturalizm J. La Mettrie’ego).\nSchemat punktowania\n3 p. - za poprawne wyjaśnienie istoty problemu psychofizycznego oraz za poprawne wskazanie\npodobieństwa i różnicy rozwiązania problemu psychofizycznego przez R. Descartesa\ni J. de La Mettrie’ego, w tym:\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie istoty problemu psychofizycznego.\n1 p. - za poprawne wskazanie podobieństw\n1 p. - za poprawne wskazanie różnicy\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi\nRozwiązanie\nIstota problemu psychofizycznego: problem psychofizyczny dotyczy relacji między umysłem\n(psychiką) a ciałem (fizycznością), a szczególnie możliwości ich wzajemnego oddziaływania\nprzyczynowego.\nPorównanie rozwiązań:\nPodobieństwo: Descartes i La Mettrie zgadzają się, że umysł i ciało pozostają we wzajemnej\nrelacji przyczynowej.\nRóżnica: Descartesa i La Mettrie'ego różni pogląd na naturę umysłu. Descartes uważa, że umysł\njest substancją niematerialną (res cogitans), a wg La Mettrie’ego umysł jest materialny.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Istota problemu psychofizycznego:** Problem psychofizyczny dotyczy relacji między umysłem (psychiką) a ciałem (fizycznością) - a szczególnie: czy i w jaki sposób substancja niematerialna (umysł) i materialna (ciało) mogą na siebie oddziaływać przyczynowo.\n\n**Porównanie rozwiązań:**\n\n**Podobieństwo:** Descartes i La Mettrie zgadzają się, że umysł i ciało pozostają we wzajemnej relacji przyczynowej - ciało wpływa na umysł i odwrotnie.\n\n**Różnica:** Descartes uważa, że umysł jest substancją niematerialną (*res cogitans*) - dualizm psychofizyczny. La Mettrie twierdzi, że umysł jest materialny - monizm materialistyczny (umysł = funkcja mózgu i ciała).\n\n## Sposób 1 - analiza stanowisk\n\n**Descartes - dualizm substancjalny:**\n- Człowiek składa się z dwóch odrębnych substancji: *res cogitans* (myśląca) i *res extensa* (rozciągła)\n- Problem: jak niematerialna dusza może poruszać materialnym ciałem?\n- Descartes proponował szyszynkę (łac. *glandula pinealis*) jako punkt styku duszy i ciała - rozwiązanie niesatysfakcjonujące\n\n**Julien Offray de La Mettrie (1709-1751) - materialistyczny monizm:**\n- Dzieło: *Człowiek-maszyna* (*L'Homme machine*, 1747)\n- Umysł = wyłącznie produkt materii (mózgu)\n- Ciało = doskonała maszyna, umysł = jej funkcja\n- Nie ma odrębnej substancji duchowej\n\n## Sposób 2 - tabela porównawcza\n\n| Aspekt | Descartes | La Mettrie |\n| Natura umysłu | Niematerialna (*res cogitans*) | Materialna (funkcja mózgu) |\n| Natura ciała | Materialna (*res extensa*) | Materialna (maszyna) |\n| Relacja umysł-ciało | Wzajemne oddziaływanie (interakcjonizm) | Tożsamość (monizm) |\n| Stanowisko ontologiczne | Dualizm substancjalny | Monizm materialistyczny |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 8, max 3 pkt:**\n> - **1 pkt** - poprawne wyjaśnienie istoty problemu psychofizycznego (relacja umysł-ciało, możliwość wzajemnego oddziaływania)\n> - **1 pkt** - prawidłowe wskazanie podobieństwa (obaj zgadzają się na wzajemną relację przyczynową umysłu i ciała)\n> - **1 pkt** - prawidłowe wskazanie różnicy (Descartes: umysł niematerialny; La Mettrie: umysł materialny)\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna\n\n## Reference filozoficzny\n\n> 📖 **Julien Offray de La Mettrie (1709-1751):**\n> Francuski lekarz i filozof, materialista. *Człowiek-maszyna* (1747) - kluczowe dzieło materialistycznego monizmu. Teza: człowiek to maszyna sterowana przez prawa przyrody, umysł = wytwór mózgu.\n> **Problem psychofizyczny** (łac. *problema psychophysicum*) - fundamentalne pytanie filozofii umysłu od starożytności: jak dualistyczna lub monistyczna koncepcja człowieka tłumaczy relację między psychiką a ciałem.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Brak wyjaśnienia istoty problemu - to osobny punkt (1 pkt), nie wolno go pominąć.\n2. Mylenie podobieństwa z różnicą - podobieństwo to zgoda co do *faktu* wzajemnego oddziaływania, różnica to *natura* umysłu (materialny vs niematerialny).","image":"img/filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8. (0-3)<br>Na podstawie wiedzy własnej wyjaśnij istotę problemu psychofizycznego. Porównaj<br>rozwiązanie tego problemu u René Descartesa i Juliena Offraya de La Mettrie’a - wskaż<br>podobieństwo i różnicę.<br>Istota problemu psychofizycznego:<br>Porównanie rozwiązań:<br>Podobieństwo:<br>MFI_1R<br>Różnica:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8. (0-3)<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy<br>(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne<br>rozwiązania tych problemów i wspierające<br>je argumenty.<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający [ ] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi.<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych.<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie,<br>na które tekst stanowi odpowiedź.<br>II.2. Problematyka ontologiczna w filozofii<br>XVII i XVIII w. Zdający:</p>\n<ol><li>prezentuje problem stosunku ciała i</li></ol>\n<p>umysłu, rekonstruuje i porównuje jego różne<br>rozwiązania, rekonstruuje wspierające je<br>argumenty (dualizm psychofizyczny R.<br>Descartesa, teoria podwójnego aspektu B.<br>Spinozy, D. Hume’a krytyka idei jaźni,<br>naturalizm J. La Mettrie’ego).<br>Schemat punktowania<br>3 p. - za poprawne wyjaśnienie istoty problemu psychofizycznego oraz za poprawne wskazanie<br>podobieństwa i różnicy rozwiązania problemu psychofizycznego przez R. Descartesa<br>i J. de La Mettrie’ego, w tym:<br>1 p. - za poprawne wyjaśnienie istoty problemu psychofizycznego.<br>1 p. - za poprawne wskazanie podobieństw<br>1 p. - za poprawne wskazanie różnicy<br>0 p. - za odpowiedź niepoprawną albo brak odpowiedzi<br>Rozwiązanie<br>Istota problemu psychofizycznego: problem psychofizyczny dotyczy relacji między umysłem<br>(psychiką) a ciałem (fizycznością), a szczególnie możliwości ich wzajemnego oddziaływania<br>przyczynowego.<br>Porównanie rozwiązań:<br>Podobieństwo: Descartes i La Mettrie zgadzają się, że umysł i ciało pozostają we wzajemnej<br>relacji przyczynowej.<br>Różnica: Descartesa i La Mettrie&#x27;ego różni pogląd na naturę umysłu. Descartes uważa, że umysł<br>jest substancją niematerialną (res cogitans), a wg La Mettrie’ego umysł jest materialny.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Istota problemu psychofizycznego:</strong> Problem psychofizyczny dotyczy relacji między umysłem (psychiką) a ciałem (fizycznością) - a szczególnie: czy i w jaki sposób substancja niematerialna (umysł) i materialna (ciało) mogą na siebie oddziaływać przyczynowo.</p>\n<p><strong>Porównanie rozwiązań:</strong></p>\n<p><strong>Podobieństwo:</strong> Descartes i La Mettrie zgadzają się, że umysł i ciało pozostają we wzajemnej relacji przyczynowej - ciało wpływa na umysł i odwrotnie.</p>\n<p><strong>Różnica:</strong> Descartes uważa, że umysł jest substancją niematerialną (<em>res cogitans</em>) - dualizm psychofizyczny. La Mettrie twierdzi, że umysł jest materialny - monizm materialistyczny (umysł = funkcja mózgu i ciała).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza stanowisk</h4>\n<p><strong>Descartes - dualizm substancjalny:</strong></p>\n<ul><li>Człowiek składa się z dwóch odrębnych substancji: <em>res cogitans</em> (myśląca) i <em>res extensa</em> (rozciągła)</li><li>Problem: jak niematerialna dusza może poruszać materialnym ciałem?</li><li>Descartes proponował szyszynkę (łac. <em>glandula pinealis</em>) jako punkt styku duszy i ciała - rozwiązanie niesatysfakcjonujące</li></ul>\n<p><strong>Julien Offray de La Mettrie (1709-1751) - materialistyczny monizm:</strong></p>\n<ul><li>Dzieło: <em>Człowiek-maszyna</em> (<em>L&#x27;Homme machine</em>, 1747)</li><li>Umysł = wyłącznie produkt materii (mózgu)</li><li>Ciało = doskonała maszyna, umysł = jej funkcja</li><li>Nie ma odrębnej substancji duchowej</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - tabela porównawcza</h4>\n<p>| Aspekt | Descartes | La Mettrie |<br>| Natura umysłu | Niematerialna (<em>res cogitans</em>) | Materialna (funkcja mózgu) |<br>| Natura ciała | Materialna (<em>res extensa</em>) | Materialna (maszyna) |<br>| Relacja umysł-ciało | Wzajemne oddziaływanie (interakcjonizm) | Tożsamość (monizm) |<br>| Stanowisko ontologiczne | Dualizm substancjalny | Monizm materialistyczny |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - zadanie 8, max 3 pkt:</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawne wyjaśnienie istoty problemu psychofizycznego (relacja umysł-ciało, możliwość wzajemnego oddziaływania)<br>- <strong>1 pkt</strong> - prawidłowe wskazanie podobieństwa (obaj zgadzają się na wzajemną relację przyczynową umysłu i ciała)<br>- <strong>1 pkt</strong> - prawidłowe wskazanie różnicy (Descartes: umysł niematerialny; La Mettrie: umysł materialny)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niepoprawna</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Julien Offray de La Mettrie (1709-1751):</strong><br>Francuski lekarz i filozof, materialista. <em>Człowiek-maszyna</em> (1747) - kluczowe dzieło materialistycznego monizmu. Teza: człowiek to maszyna sterowana przez prawa przyrody, umysł = wytwór mózgu.<br><strong>Problem psychofizyczny</strong> (łac. <em>problema psychophysicum</em>) - fundamentalne pytanie filozofii umysłu od starożytności: jak dualistyczna lub monistyczna koncepcja człowieka tłumaczy relację między psychiką a ciałem.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li>Brak wyjaśnienia istoty problemu - to osobny punkt (1 pkt), nie wolno go pominąć.</li><li>Mylenie podobieństwa z różnicą - podobieństwo to zgoda co do <em>faktu</em> wzajemnego oddziaływania, różnica to <em>natura</em> umysłu (materialny vs niematerialny).</li></ol>"}]}