{"id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-1)\nNa podstawie własnej wiedzy dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B i jej\nuzasadnienie 1., 2. albo 3.\nWedług przedstawicieli Koła Wiedeńskiego zdanie Zwodzi mnie kartezjański zły demon jest\nA.\nsensowne,\nponieważ\n1.\njest nieweryfikowalne.\n2.\nmoże być prawdziwe.\nB.\npozbawione\nsensu,\n3.\nnie jest tezą fizyki.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\n(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne\nrozwiązania tych problemów i wspierające\nje argumenty […].\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający formułuje podstawowe pytania\n(problemy) oraz tezy filozoficzne,\nprawidłowo rekonstruuje poznane\nargumenty; porównuje różne rozwiązania\ntego samego problemu; [ ] prawidłowo\nposługuje się pojęciami filozoficznymi;\nstosuje argumentację filozoficzną do\nrozpatrywania problemów życia\ncodziennego i społecznego.\nIII. 1. Problematyka epistemologiczna\ni problematyka z zakresu filozofii nauki\nw myśli XX w. Zdający:\n2) rekonstruuje i porównuje główne\nstanowiska w dwudziestowiecznej filozofii\nnauk przyrodniczych (weryfikacjonizm Koła\nWiedeńskiego, falsyfikacjonizm\nK.R. Poppera, teoria paradygmatów\nT. Kuhna).\nSchemat punktowania\n1 p. - za poprawną odpowiedź.\n0 p. - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB 1.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**B1** - zdanie jest **pozbawione sensu**, ponieważ jest **nieweryfikowalne**.\n\n## Sposób 1 - analiza stanowiska Koła Wiedeńskiego\n\n**Koło Wiedeńskie** (niem. *Wiener Kreis*) - ugrupowanie filozofów i naukowców działające w Wiedniu w latach 1922-1938. Przedstawiciele: Moritz Schlick, Rudolf Carnap, Otto Neurath, A. J. Ayer.\n\nKluczowa zasada: **zasada weryfikacji** (kryterium sensowności zdań):\n\n> Zdanie ma sens (jest sensowne poznawczo) wtedy i tylko wtedy, gdy jest weryfikowalne empirycznie - tzn. gdy możemy wskazać, jaki dowód (obserwacja, doświadczenie) mógłby je potwierdzić lub obalić.\n\n**Zastosowanie do zdania \"Zwodzi mnie kartezjański zły demon\":**\n\n- Zły demon jest bytem metafizycznym - nie da się przeprowadzić żadnego empirycznego testu, który potwierdziłby lub obalił jego istnienie\n- Zdanie jest *nieweryfikowalne* - nie ma empirycznej metody jego sprawdzenia\n- Wniosek Koła: zdanie jest *pozbawione sensu poznawczego* (nie jest ani prawdziwe, ani fałszywe - jest bezsensowne)\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Dlaczego błędna |\n| **A1** - sensowne, bo nieweryfikowalne | Sprzeczność: Koło uznaje zdania nieweryfikowalne za *bezsensowne*, nie sensowne |\n| **A2** - sensowne, bo może być prawdziwe | Koło nie ocenia zdań metafizycznych jako prawdziwych/fałszywych - są bezsensowne |\n| **B2** - b.s., bo może być prawdziwe | Nie jest to kryterium sensowności dla Koła; poza tym \"może być prawdziwe\" NIE jest kryterium weryfikacji |\n| **B3** - b.s., bo nie jest tezą fizyki | Koło nie wymaga, by zdanie było tezą fizyki - wymaga *weryfikowalności empirycznej* |\n| **B1** - b.s., bo nieweryfikowalne | **POPRAWNE** - zgodne z zasadą weryfikacji |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 9, max 1 pkt:**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: B1\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź\n\n## Reference filozoficzny\n\n> 📖 **Koło Wiedeńskie i zasada weryfikacji:**\n> Zasada weryfikacji (kryterium empiryczne sensowności): zdanie jest sensowne, jeśli można je zweryfikować empirycznie. Zdania metafizyczne (o Bogu, złych demonach, duszy) są z definicji nieweryfikowalne - zatem bezsensowne. Ayer w *Language, Truth and Logic* (1936) popularyzuje to stanowisko w wersji anglosaskiej.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. Wybór opcji A - mylenie sensowności z nieweryfikowalnością (nieweryfikowalne = bezsensowne dla Koła, nie sensowne).\n2. Wybór B3 - Koło nie wymaga, by zdanie było tezą fizyki; wymaga jedynie empirycznej weryfikowalności.","image":"img/filozofia-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 9. (0-1)
Na podstawie własnej wiedzy dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B i jej
uzasadnienie 1., 2. albo 3.
Według przedstawicieli Koła Wiedeńskiego zdanie Zwodzi mnie kartezjański zły demon jest
A.
sensowne,
ponieważ
1.
jest nieweryfikowalne.
2.
może być prawdziwe.
B.
pozbawione
sensu,
3.
nie jest tezą fizyki.

","answer_text_html":"

Zadanie 9. (0-1)
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający rozpoznaje i rozumie problemy
(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne
rozwiązania tych problemów i wspierające
je argumenty […].
II. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający formułuje podstawowe pytania
(problemy) oraz tezy filozoficzne,
prawidłowo rekonstruuje poznane
argumenty; porównuje różne rozwiązania
tego samego problemu; [ ] prawidłowo
posługuje się pojęciami filozoficznymi;
stosuje argumentację filozoficzną do
rozpatrywania problemów życia
codziennego i społecznego.
III. 1. Problematyka epistemologiczna
i problematyka z zakresu filozofii nauki
w myśli XX w. Zdający:

\n
  1. rekonstruuje i porównuje główne
\n

stanowiska w dwudziestowiecznej filozofii
nauk przyrodniczych (weryfikacjonizm Koła
Wiedeńskiego, falsyfikacjonizm
K.R. Poppera, teoria paradygmatów
T. Kuhna).
Schemat punktowania
1 p. - za poprawną odpowiedź.
0 p. - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
B 1.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

B1 - zdanie jest pozbawione sensu, ponieważ jest nieweryfikowalne.

\n

Sposób 1 - analiza stanowiska Koła Wiedeńskiego

\n

Koło Wiedeńskie (niem. Wiener Kreis) - ugrupowanie filozofów i naukowców działające w Wiedniu w latach 1922-1938. Przedstawiciele: Moritz Schlick, Rudolf Carnap, Otto Neurath, A. J. Ayer.

\n

Kluczowa zasada: zasada weryfikacji (kryterium sensowności zdań):

\n
Zdanie ma sens (jest sensowne poznawczo) wtedy i tylko wtedy, gdy jest weryfikowalne empirycznie - tzn. gdy możemy wskazać, jaki dowód (obserwacja, doświadczenie) mógłby je potwierdzić lub obalić.
\n

Zastosowanie do zdania "Zwodzi mnie kartezjański zły demon":

\n\n

Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji

\n

| Opcja | Dlaczego błędna |
| A1 - sensowne, bo nieweryfikowalne | Sprzeczność: Koło uznaje zdania nieweryfikowalne za bezsensowne, nie sensowne |
| A2 - sensowne, bo może być prawdziwe | Koło nie ocenia zdań metafizycznych jako prawdziwych/fałszywych - są bezsensowne |
| B2 - b.s., bo może być prawdziwe | Nie jest to kryterium sensowności dla Koła; poza tym "może być prawdziwe" NIE jest kryterium weryfikacji |
| B3 - b.s., bo nie jest tezą fizyki | Koło nie wymaga, by zdanie było tezą fizyki - wymaga weryfikowalności empirycznej |
| B1 - b.s., bo nieweryfikowalne | POPRAWNE - zgodne z zasadą weryfikacji |

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - zadanie 9, max 1 pkt:
- 1 pkt - odpowiedź: B1
- 0 pkt - każda inna odpowiedź
\n

Reference filozoficzny

\n
📖 Koło Wiedeńskie i zasada weryfikacji:
Zasada weryfikacji (kryterium empiryczne sensowności): zdanie jest sensowne, jeśli można je zweryfikować empirycznie. Zdania metafizyczne (o Bogu, złych demonach, duszy) są z definicji nieweryfikowalne - zatem bezsensowne. Ayer w Language, Truth and Logic (1936) popularyzuje to stanowisko w wersji anglosaskiej.
\n

Typowe pułapki

\n
  1. Wybór opcji A - mylenie sensowności z nieweryfikowalnością (nieweryfikowalne = bezsensowne dla Koła, nie sensowne).
  2. Wybór B3 - Koło nie wymaga, by zdanie było tezą fizyki; wymaga jedynie empirycznej weryfikowalności.
"}]}