{"id":"filozofia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"filozofia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-2)\nPrzyjmując, że w przytoczonym fragmencie Etyki nikomachejskiej mamy do czynienia\nz podziałem logicznym przyjaźni, wymień jej rodzaje oraz podaj kryterium tego podziału.\nRodzaje przyjaźni według Arystotelesa:\nKryterium podziału:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\n(pytania) filozoficzne […].\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający formułuje […] tezy filozoficzne,\nprawidłowo rekonstruuje poznane\nargumenty; […] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi […].\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych […].\nZdający […] rekonstruuje tezy i argumenty\nzawarte w tekście […].\nI.4. Problematyka etyczna w filozofii\nstarożytnej. Zdający:\n3) prezentuje i porównuje filozoficzne\nkoncepcje miłości, przyjaźni i rozwoju\nosobowego (platońska koncepcja miłości,\narystotelesowska koncepcja celów i typów\nprzyjaźni);\n6) przeprowadza analizę i interpretację co\nnajmniej jednego z następujących tekstów:\nc) Arystoteles, Etyka nikomachejska\n(fragment).\nIV. Umiejętności logiczne. Zdający:\n1. w poprawny sposób wykonuje operację\ndefiniowania, podziału logicznego\n(klasyfikacji) oraz typologii.\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych. Zdający:\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne wymienienie rodzajów przyjaźni według Arystotelesa oraz za podanie\nkryterium tego podziału.\n1 pkt - za poprawne wymienienie rodzajów przyjaźni według Arystotelesa LUB za podanie\nkryterium tego podziału.\n0 pkt - za odpowiedź błędną, niepełną lub brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRodzaje przyjaźni według Arystotelesa:\n- przyjaźń użyteczna (utylitarna) - podstawą przyjaźni jest korzyść\n- przyjaźń hedoniczna - podstawą przyjaźni jest przyjemność\n- przyjaźń doskonała lub wartościowa etycznie - podstawą przyjaźni jest dzielność etyczna\nKryterium podziału jest rodzaj dobra fundujący odpowiedni rodzaj przyjaźni.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Rodzaje przyjaźni według Arystotelesa:**\n1. **Przyjaźń użyteczna (utylitarna)** - podstawą jest korzyść (*chreston*)\n2. **Przyjaźń hedoniczna (z przyjemności)** - podstawą jest przyjemność (*hedy*)\n3. **Przyjaźń doskonała (etyczna)** - podstawą jest dzielność etyczna (*arete*)\n\n**Kryterium podziału:** rodzaj dobra (*agathon*) fundujący dany rodzaj przyjaźni - to znaczy, **co** jest powodem przyjaźni i co się w przyjacielu ceni.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego\n\nArystoteles sam sformułuje kryterium w tekście:\n\n> *\"Ci, co nawzajem są sobie przyjaciółmi, życzą sobie nawzajem dobrze i czynią to ze względu na to, co jest powodem ich przyjaźni.\"*\n\nWyliczenie rodzajów:\n- *\"Ludzie więc, którzy są sobie nawzajem przyjaciółmi gwoli wynikającej stąd dla nich **korzyści**\"* → przyjaźń użyteczna\n- *\"[ci,] którzy są sobie przyjaciółmi ze względu na wynikającą stąd dla nich **przyjemność**\"* → przyjaźń hedoniczna\n- *\"Doskonałą formą przyjaźni jest przyjaźń między ludźmi etycznie dzielnymi i podobnymi do siebie w **dzielności etycznej**\"* → przyjaźń doskonała\n\nKryterium podziału jest więc to, **z jakiego rodzaju dobra** wynika miłość do przyjaciela: czy to dobro instrumentalne (korzyść), hedoniczne (przyjemność), czy absolutne (dzielność etyczna).\n\n## Sposób 2 - logika podziału (podział wyczerpujący i rozłączny)\n\nZadanie pyta o **podział logiczny** - musi być:\n- **Wyczerpujący:** trzy rodzaje obejmują wszystkie możliwe przyjaźnie\n- **Rozłączny:** każda przyjaźń należy do dokładnie jednego rodzaju\n- **Oparty na jednym kryterium:** rodzaj dobra fundującego przyjaźń\n\nKryterium = rodzaj dobra, nie charakter stron przyjaźni. To ważne: złe osoby mogą tworzyć przyjaźnie z korzyści lub przyjemności, dobrzy - przyjaźń doskonałą.\n\n## Schemat CKE\n\n> **Klucz CKE (zadanie 4, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - wymienienie 3 rodzajów przyjaźni ORAZ kryterium podziału\n> - **1 pkt** - wymienienie 3 rodzajów LUB kryterium (jeden element brakuje)\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna, błędna lub brak\n> - Akceptowane nazwy rodzajów: użyteczna/utylitarna, hedoniczna/z przyjemności, doskonała/etyczna/wartościowa etycznie\n> - Akceptowane sformułowanie kryterium: \"rodzaj dobra\", \"powód przyjaźni\", \"cel przyjaźni\", \"to, ze względu na co kochamy przyjaciela\"\n\n## Dlaczego błędne odpowiedzi są błędne\n\nBłąd: podanie kryterium jako \"charakter stron\" - ale ten sam człowiek może mieć przyjaciół użytecznych, hedonicznych i doskonałych. Kryterium dotyczy **rodzaju relacji**, nie osoby.\n\nBłąd: wymienienie tylko 2 rodzajów (np. \"przyjaciele z korzyści i doskonali\") - podział jest trójczłonowy.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. **Pułapka nr 1:** Opisywanie cech przyjaźni (trwałość, rzadkość) zamiast podawania kryterium podziału - to nie odpowiada na pytanie o logikę podziału.\n2. **Pułapka nr 2:** Mylenie kryterium z przykładem - kryterium to abstrakcyjna zasada (\"rodzaj dobra\"), nie konkretny przykład (\"przyjaźń studentów z profesorem\").\n3. **Pułapka nr 3:** Pomylenie trzech rodzajów przyjaźni z trzema warunkami przyjaźni (zadanie 2) - to różne zagadnienia.","image":"img/filozofia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 4. (0-2)<br>Przyjmując, że w przytoczonym fragmencie Etyki nikomachejskiej mamy do czynienia<br>z podziałem logicznym przyjaźni, wymień jej rodzaje oraz podaj kryterium tego podziału.<br>Rodzaje przyjaźni według Arystotelesa:<br>Kryterium podziału:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 4. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy<br>(pytania) filozoficzne […].<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający formułuje […] tezy filozoficzne,<br>prawidłowo rekonstruuje poznane<br>argumenty; […] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi […].<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych […].<br>Zdający […] rekonstruuje tezy i argumenty<br>zawarte w tekście […].<br>I.4. Problematyka etyczna w filozofii<br>starożytnej. Zdający:</p>\n<ol><li>prezentuje i porównuje filozoficzne</li></ol>\n<p>koncepcje miłości, przyjaźni i rozwoju<br>osobowego (platońska koncepcja miłości,<br>arystotelesowska koncepcja celów i typów<br>przyjaźni);</p>\n<ol><li>przeprowadza analizę i interpretację co</li></ol>\n<p>najmniej jednego z następujących tekstów:<br>c) Arystoteles, Etyka nikomachejska<br>(fragment).<br>IV. Umiejętności logiczne. Zdający:</p>\n<ol><li>w poprawny sposób wykonuje operację</li></ol>\n<p>definiowania, podziału logicznego<br>(klasyfikacji) oraz typologii.<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje zawarte w tekście problemy,</li></ol>\n<p>tezy i argumenty.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - za poprawne wymienienie rodzajów przyjaźni według Arystotelesa oraz za podanie<br>kryterium tego podziału.<br>1 pkt - za poprawne wymienienie rodzajów przyjaźni według Arystotelesa LUB za podanie<br>kryterium tego podziału.<br>0 pkt - za odpowiedź błędną, niepełną lub brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Rodzaje przyjaźni według Arystotelesa:</p>\n<ul><li>przyjaźń użyteczna (utylitarna) - podstawą przyjaźni jest korzyść</li><li>przyjaźń hedoniczna - podstawą przyjaźni jest przyjemność</li><li>przyjaźń doskonała lub wartościowa etycznie - podstawą przyjaźni jest dzielność etyczna</li></ul>\n<p>Kryterium podziału jest rodzaj dobra fundujący odpowiedni rodzaj przyjaźni.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Rodzaje przyjaźni według Arystotelesa:</strong></p>\n<ol><li><strong>Przyjaźń użyteczna (utylitarna)</strong> - podstawą jest korzyść (<em>chreston</em>)</li><li><strong>Przyjaźń hedoniczna (z przyjemności)</strong> - podstawą jest przyjemność (<em>hedy</em>)</li><li><strong>Przyjaźń doskonała (etyczna)</strong> - podstawą jest dzielność etyczna (<em>arete</em>)</li></ol>\n<p><strong>Kryterium podziału:</strong> rodzaj dobra (<em>agathon</em>) fundujący dany rodzaj przyjaźni - to znaczy, <strong>co</strong> jest powodem przyjaźni i co się w przyjacielu ceni.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego</h4>\n<p>Arystoteles sam sformułuje kryterium w tekście:</p>\n<blockquote><em>&quot;Ci, co nawzajem są sobie przyjaciółmi, życzą sobie nawzajem dobrze i czynią to ze względu na to, co jest powodem ich przyjaźni.&quot;</em></blockquote>\n<p>Wyliczenie rodzajów:</p>\n<ul><li><em>&quot;Ludzie więc, którzy są sobie nawzajem przyjaciółmi gwoli wynikającej stąd dla nich <strong>korzyści</strong>&quot;</em> → przyjaźń użyteczna</li><li><em>&quot;[ci,] którzy są sobie przyjaciółmi ze względu na wynikającą stąd dla nich <strong>przyjemność</strong>&quot;</em> → przyjaźń hedoniczna</li><li><em>&quot;Doskonałą formą przyjaźni jest przyjaźń między ludźmi etycznie dzielnymi i podobnymi do siebie w <strong>dzielności etycznej</strong>&quot;</em> → przyjaźń doskonała</li></ul>\n<p>Kryterium podziału jest więc to, <strong>z jakiego rodzaju dobra</strong> wynika miłość do przyjaciela: czy to dobro instrumentalne (korzyść), hedoniczne (przyjemność), czy absolutne (dzielność etyczna).</p>\n<h4>Sposób 2 - logika podziału (podział wyczerpujący i rozłączny)</h4>\n<p>Zadanie pyta o <strong>podział logiczny</strong> - musi być:</p>\n<ul><li><strong>Wyczerpujący:</strong> trzy rodzaje obejmują wszystkie możliwe przyjaźnie</li><li><strong>Rozłączny:</strong> każda przyjaźń należy do dokładnie jednego rodzaju</li><li><strong>Oparty na jednym kryterium:</strong> rodzaj dobra fundującego przyjaźń</li></ul>\n<p>Kryterium = rodzaj dobra, nie charakter stron przyjaźni. To ważne: złe osoby mogą tworzyć przyjaźnie z korzyści lub przyjemności, dobrzy - przyjaźń doskonałą.</p>\n<h4>Schemat CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zadanie 4, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - wymienienie 3 rodzajów przyjaźni ORAZ kryterium podziału<br>- <strong>1 pkt</strong> - wymienienie 3 rodzajów LUB kryterium (jeden element brakuje)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niepełna, błędna lub brak<br>- Akceptowane nazwy rodzajów: użyteczna/utylitarna, hedoniczna/z przyjemności, doskonała/etyczna/wartościowa etycznie<br>- Akceptowane sformułowanie kryterium: &quot;rodzaj dobra&quot;, &quot;powód przyjaźni&quot;, &quot;cel przyjaźni&quot;, &quot;to, ze względu na co kochamy przyjaciela&quot;</blockquote>\n<h4>Dlaczego błędne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>Błąd: podanie kryterium jako &quot;charakter stron&quot; - ale ten sam człowiek może mieć przyjaciół użytecznych, hedonicznych i doskonałych. Kryterium dotyczy <strong>rodzaju relacji</strong>, nie osoby.</p>\n<p>Błąd: wymienienie tylko 2 rodzajów (np. &quot;przyjaciele z korzyści i doskonali&quot;) - podział jest trójczłonowy.</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li><strong>Pułapka nr 1:</strong> Opisywanie cech przyjaźni (trwałość, rzadkość) zamiast podawania kryterium podziału - to nie odpowiada na pytanie o logikę podziału.</li><li><strong>Pułapka nr 2:</strong> Mylenie kryterium z przykładem - kryterium to abstrakcyjna zasada (&quot;rodzaj dobra&quot;), nie konkretny przykład (&quot;przyjaźń studentów z profesorem&quot;).</li><li><strong>Pułapka nr 3:</strong> Pomylenie trzech rodzajów przyjaźni z trzema warunkami przyjaźni (zadanie 2) - to różne zagadnienia.</li></ol>"}]}