{"id":"filozofia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"filozofia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6","points":3,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-3)\nPrzedstaw wyrażone w przytoczonym fragmencie stanowisko Arystotelesa dotyczące\nrelacji między przyjaźnią a miłością. Wskaż jedno podobieństwo i jedną różnicę między\nstanowiskiem Arystotelesa a stanowiskiem Karola Wojtyły w tej sprawie.\nStanowisko Arystotelesa:\nPodobieństwo między stanowiskiem Arystotelesa a stanowiskiem Karola Wojtyły:\nRóżnica między stanowiskiem Arystotelesa a stanowiskiem Karola Wojtyły:\nTekst do zadań 7.-9.\nDavid Hume\nBadania dotyczące rozumu ludzkiego\nPrzyjmuje się powszechnie, że materia jest we wszystkich działaniach aktywowana przez\ndziałającą z konieczności siłę i że każdy naturalny skutek jest tak dokładnie określony przez\nenergię swej przyczyny, że w danych okolicznościach żaden inny skutek nie mógłby z niej\nwyniknąć.\nDavid Hume, Badania dotyczące rozumu ludzkiego, Kraków 2004.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\n(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne\nrozwiązania tych problemów i wspierające\nje argumenty […].\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający [ ] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi.\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych. […]\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź […].\nI.4. Problematyka etyczna w filozofii\nstarożytnej. Zdający:\n3) prezentuje i porównuje filozoficzne\nkoncepcje miłości, przyjaźni i rozwoju\nosobowego (platońska koncepcja miłości,\narystotelesowska koncepcja celów i typów\nprzyjaźni);\n6) przeprowadza analizę i interpretację co\nnajmniej jednego z następujących tekstów:\nc) Arystoteles, Etyka nikomachejska\n(fragment).\nIII.2. Problematyka filozofii człowieka\nw myśli XX w. Zdający:\n5) analizuje różne formy więzi\nmiędzyludzkich: miłość, przyjaźń […]\ni porównuje współczesne koncepcje tych\nwięzi z koncepcjami starożytnymi.\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty.\nZasady oceniania\n3 pkt - za trafne przedstawienie stanowiska Arystotelesa oraz za poprawne wskazanie\njednego podobieństwa i jednej różnicy między stanowiskiem Arystotelesa i Karola\nWojtyły.\n2 pkt - za trafne przedstawienie stanowiska Arystotelesa oraz poprawne wskazanie\npodobieństwa LUB za trafne przedstawienie stanowiska Arystotelesa oraz poprawne\nwskazanie różnicy między stanowiskiem Arystotelesa i Karola Wojtyły.\n1 pkt - za trafne przedstawienie stanowiska Arystotelesa.\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nStanowisko Arystotelesa: filozof ten uważa, że miłość jest namiętnością i w tej postaci\nprzeciwstawia ją przyjaźni, którą uznaje za trwałą dyspozycję. Miłość jako namiętność nie musi\nbyć odwzajemniona, a jej przedmiotem mogą być też przedmioty nieożywione. Warunkiem\nkoniecznym przyjaźni jest zaś wzajemna życzliwość i świadomość tego faktu, co przesądza\no tym, że przyjaźń może być zawierana jedynie między ludźmi.\nPodobieństwo między stanowiskiem Arystotelesa a stanowiskiem Karola Wojtyły: Karol\nWojtyła zgodziłby się z Arystotelesem, że istotą doskonałej przyjaźni jest wzgląd na dobro\nsamego przyjaciela. Tak pojęta przyjaźń oparta jest na bezinteresownej, wzajemnej\nżyczliwości.\nRóżnica między stanowiskiem Arystotelesa a stanowiskiem Karola Wojtyły: według Karola\nWojtyły jest możliwa przyjaźń między człowiekiem a Bogiem. Według Arystotelesa, nie jest\nmożliwa przyjaźń między człowiekiem a bogami czy Nieporuszonym Poruszycielem.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Stanowisko Arystotelesa:** Miłość (*eros*) to namiętność - uczucie nietrwałe, niewymagające wzajemności, mogące być skierowane do przedmiotów nieożywionych. Przyjaźń (*philia*) natomiast to trwała dyspozycja (*hexis*), wymagająca wzajemności i świadomości - możliwa tylko między ludźmi.\n\n**Podobieństwo z Wojtyłą:** Obaj uważają, że istotą doskonałej przyjaźni (miłości) jest wzgląd na dobro samej osoby - bezinteresowna, wzajemna życzliwość.\n\n**Różnica:** Wojtyła dopuszcza przyjaźń (miłość) między człowiekiem a Bogiem; Arystoteles jej wyklucza - z bogami (Nieruchomym Poruszycielem) nie można być w relacji przyjaźni ze względu na nieskończoną nierówność.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego (stanowisko Arystotelesa)\n\nKluczowy fragment z tekstu:\n\n> *\"Miłością jest, jak się zdaje, namiętnością, przyjaźń zaś trwałą dyspozycją; bo przedmiotem umiłowania mogą też być przedmioty martwe, w z a j e m n a jednak miłość jest wynikiem wyboru [ ], a wybór - wynikiem trwałej dyspozycji.\"*\n\nArystoteles wskazuje cztery różnice między miłością a przyjaźnią:\n\n| Aspekt | Miłość (*eros*) | Przyjaźń (*philia*) |\n| Charakter psychologiczny | Namiętność (*pathos*) - chwilowa | Trwała dyspozycja (*hexis*) |\n| Przedmiot | Może dotyczyć rzeczy martwych | Tylko między ludźmi |\n| Wzajemność | Niewymagana | Konieczna |\n| Podstawa | Uczucie | Wybór i trwała dyspozycja |\n\nDodatkowy warunek przyjaźni: wymaga **wzajemnej życzliwości** (*eunoia*) i **świadomości** jej istnienia po obu stronach - czego miłość nie wymaga.\n\n## Sposób 2 - wiedza własna o Karolu Wojtyle\n\n**Karol Wojtyła** (Jan Paweł II) w dziele *Miłość i odpowiedzialność* (1960 r.) rozwijał koncepcję miłości opartą na **personaliźmie** - miłość to akceptacja osoby jako osoby (*affirm atio personae*), a nie jedynie uczucie czy pożądanie.\n\n**Podobieństwo z Arystotelesem:**\n- Obaj podkreślają, że autentyczna miłość/przyjaźń skierowana jest ku dobru osoby kochanej (nie ku własnej korzyści lub przyjemności)\n- Wojtyła: *\"miłość jako dar z siebie\"* = Arystoteles: przyjaźń doskonała opiera się na chceniu dobra dla przyjaciela *ze względu na niego samego*\n\n**Różnica (kluczowa dla klucza CKE):**\n- Wojtyła - jako myśliciel chrześcijański - uznaje **przyjaźń z Bogiem** (*amicitia Dei*) za możliwą, a nawet za doskonałą formę miłości (łaska uświęcająca jako uczestnictwo w życiu Bożym)\n- Arystoteles - w ramach filozofii greckiej - uważa, że **bogowie są zbyt doskonali**, by wchodzić w relację przyjaźni z ludźmi. *Niesprawiedliwe byłoby życzenie bogom tego, co jest dla nich dobre* - bo to zakładałoby równość.\n\n## Schemat CKE\n\n> **Klucz CKE (zadanie 6, max 3 pkt):**\n> - **3 pkt** - stanowisko Arystotelesa + podobieństwo + różnica\n> - **2 pkt** - stanowisko Arystotelesa + podobieństwo LUB stanowisko Arystotelesa + różnica\n> - **1 pkt** - samo stanowisko Arystotelesa (bez porównania)\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna/błędna\n> - Akceptowane podobieństwa: bezinteresowna życzliwość, wzgląd na dobro osoby, wzajemność\n> - Akceptowane różnice: Bóg/bogowie jako możliwy/niemożliwy partner przyjaźni; Wojtyła łączy miłość i przyjaźń, Arystoteles je oddziela\n\n## Dlaczego błędne odpowiedzi są błędne\n\nBłąd: opisanie stanowiska Wojtyły bez odniesienia do Arystotelesa - zadanie wymaga PORÓWNANIA, nie samego przedstawienia Wojtyły.\n\nBłąd: podanie podobieństwa jako różnicy lub odwrotnie - mylenie \"oba uważają X\" z \"Arystoteles uważa X, a Wojtyła nie-X\".\n\n## Typowe pułapki\n\n1. **Pułapka nr 1:** Mylenie Karola Wojtyły (filozofa, teologa, Jana Pawła II) z innym filozofem - to polski myśliciel XX w., autor *Miłości i odpowiedzialności* (1960).\n2. **Pułapka nr 2:** Opisywanie miłości erotycznej zamiast przyjaźni - zadanie dotyczy relacji *philia* vs. *eros*, nie miłości romantycznej jako takiej.\n3. **Pułapka nr 3:** Podanie tylko podobieństwa (1 pkt za stanowisko Arystotelesa + podobieństwo = 2 pkt) - warto zainwestować w różnicę, żeby uzyskać 3 pkt.","image":"img/filozofia-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 6. (0-3)<br>Przedstaw wyrażone w przytoczonym fragmencie stanowisko Arystotelesa dotyczące<br>relacji między przyjaźnią a miłością. Wskaż jedno podobieństwo i jedną różnicę między<br>stanowiskiem Arystotelesa a stanowiskiem Karola Wojtyły w tej sprawie.<br>Stanowisko Arystotelesa:<br>Podobieństwo między stanowiskiem Arystotelesa a stanowiskiem Karola Wojtyły:<br>Różnica między stanowiskiem Arystotelesa a stanowiskiem Karola Wojtyły:<br>Tekst do zadań 7.-9.<br>David Hume<br>Badania dotyczące rozumu ludzkiego<br>Przyjmuje się powszechnie, że materia jest we wszystkich działaniach aktywowana przez<br>działającą z konieczności siłę i że każdy naturalny skutek jest tak dokładnie określony przez<br>energię swej przyczyny, że w danych okolicznościach żaden inny skutek nie mógłby z niej<br>wyniknąć.<br>David Hume, Badania dotyczące rozumu ludzkiego, Kraków 2004.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 6. (0-3)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy<br>(pytania) filozoficzne; rozumie filozoficzne<br>rozwiązania tych problemów i wspierające<br>je argumenty […].<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający [ ] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi.<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych. […]<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie,<br>na które tekst stanowi odpowiedź […].<br>I.4. Problematyka etyczna w filozofii<br>starożytnej. Zdający:</p>\n<ol><li>prezentuje i porównuje filozoficzne</li></ol>\n<p>koncepcje miłości, przyjaźni i rozwoju<br>osobowego (platońska koncepcja miłości,<br>arystotelesowska koncepcja celów i typów<br>przyjaźni);</p>\n<ol><li>przeprowadza analizę i interpretację co</li></ol>\n<p>najmniej jednego z następujących tekstów:<br>c) Arystoteles, Etyka nikomachejska<br>(fragment).<br>III.2. Problematyka filozofii człowieka<br>w myśli XX w. Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje różne formy więzi</li></ol>\n<p>międzyludzkich: miłość, przyjaźń […]<br>i porównuje współczesne koncepcje tych<br>więzi z koncepcjami starożytnymi.<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje zawarte w tekście problemy,</li></ol>\n<p>tezy i argumenty.<br>Zasady oceniania<br>3 pkt - za trafne przedstawienie stanowiska Arystotelesa oraz za poprawne wskazanie<br>jednego podobieństwa i jednej różnicy między stanowiskiem Arystotelesa i Karola<br>Wojtyły.<br>2 pkt - za trafne przedstawienie stanowiska Arystotelesa oraz poprawne wskazanie<br>podobieństwa LUB za trafne przedstawienie stanowiska Arystotelesa oraz poprawne<br>wskazanie różnicy między stanowiskiem Arystotelesa i Karola Wojtyły.<br>1 pkt - za trafne przedstawienie stanowiska Arystotelesa.<br>0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązania<br>Stanowisko Arystotelesa: filozof ten uważa, że miłość jest namiętnością i w tej postaci<br>przeciwstawia ją przyjaźni, którą uznaje za trwałą dyspozycję. Miłość jako namiętność nie musi<br>być odwzajemniona, a jej przedmiotem mogą być też przedmioty nieożywione. Warunkiem<br>koniecznym przyjaźni jest zaś wzajemna życzliwość i świadomość tego faktu, co przesądza<br>o tym, że przyjaźń może być zawierana jedynie między ludźmi.<br>Podobieństwo między stanowiskiem Arystotelesa a stanowiskiem Karola Wojtyły: Karol<br>Wojtyła zgodziłby się z Arystotelesem, że istotą doskonałej przyjaźni jest wzgląd na dobro<br>samego przyjaciela. Tak pojęta przyjaźń oparta jest na bezinteresownej, wzajemnej<br>życzliwości.<br>Różnica między stanowiskiem Arystotelesa a stanowiskiem Karola Wojtyły: według Karola<br>Wojtyły jest możliwa przyjaźń między człowiekiem a Bogiem. Według Arystotelesa, nie jest<br>możliwa przyjaźń między człowiekiem a bogami czy Nieporuszonym Poruszycielem.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Stanowisko Arystotelesa:</strong> Miłość (<em>eros</em>) to namiętność - uczucie nietrwałe, niewymagające wzajemności, mogące być skierowane do przedmiotów nieożywionych. Przyjaźń (<em>philia</em>) natomiast to trwała dyspozycja (<em>hexis</em>), wymagająca wzajemności i świadomości - możliwa tylko między ludźmi.</p>\n<p><strong>Podobieństwo z Wojtyłą:</strong> Obaj uważają, że istotą doskonałej przyjaźni (miłości) jest wzgląd na dobro samej osoby - bezinteresowna, wzajemna życzliwość.</p>\n<p><strong>Różnica:</strong> Wojtyła dopuszcza przyjaźń (miłość) między człowiekiem a Bogiem; Arystoteles jej wyklucza - z bogami (Nieruchomym Poruszycielem) nie można być w relacji przyjaźni ze względu na nieskończoną nierówność.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego (stanowisko Arystotelesa)</h4>\n<p>Kluczowy fragment z tekstu:</p>\n<blockquote><em>&quot;Miłością jest, jak się zdaje, namiętnością, przyjaźń zaś trwałą dyspozycją; bo przedmiotem umiłowania mogą też być przedmioty martwe, w z a j e m n a jednak miłość jest wynikiem wyboru [ ], a wybór - wynikiem trwałej dyspozycji.&quot;</em></blockquote>\n<p>Arystoteles wskazuje cztery różnice między miłością a przyjaźnią:</p>\n<p>| Aspekt | Miłość (<em>eros</em>) | Przyjaźń (<em>philia</em>) |<br>| Charakter psychologiczny | Namiętność (<em>pathos</em>) - chwilowa | Trwała dyspozycja (<em>hexis</em>) |<br>| Przedmiot | Może dotyczyć rzeczy martwych | Tylko między ludźmi |<br>| Wzajemność | Niewymagana | Konieczna |<br>| Podstawa | Uczucie | Wybór i trwała dyspozycja |</p>\n<p>Dodatkowy warunek przyjaźni: wymaga <strong>wzajemnej życzliwości</strong> (<em>eunoia</em>) i <strong>świadomości</strong> jej istnienia po obu stronach - czego miłość nie wymaga.</p>\n<h4>Sposób 2 - wiedza własna o Karolu Wojtyle</h4>\n<p><strong>Karol Wojtyła</strong> (Jan Paweł II) w dziele <em>Miłość i odpowiedzialność</em> (1960 r.) rozwijał koncepcję miłości opartą na <strong>personaliźmie</strong> - miłość to akceptacja osoby jako osoby (<em>affirm atio personae</em>), a nie jedynie uczucie czy pożądanie.</p>\n<p><strong>Podobieństwo z Arystotelesem:</strong></p>\n<ul><li>Obaj podkreślają, że autentyczna miłość/przyjaźń skierowana jest ku dobru osoby kochanej (nie ku własnej korzyści lub przyjemności)</li><li>Wojtyła: <em>&quot;miłość jako dar z siebie&quot;</em> = Arystoteles: przyjaźń doskonała opiera się na chceniu dobra dla przyjaciela <em>ze względu na niego samego</em></li></ul>\n<p><strong>Różnica (kluczowa dla klucza CKE):</strong></p>\n<ul><li>Wojtyła - jako myśliciel chrześcijański - uznaje <strong>przyjaźń z Bogiem</strong> (<em>amicitia Dei</em>) za możliwą, a nawet za doskonałą formę miłości (łaska uświęcająca jako uczestnictwo w życiu Bożym)</li><li>Arystoteles - w ramach filozofii greckiej - uważa, że <strong>bogowie są zbyt doskonali</strong>, by wchodzić w relację przyjaźni z ludźmi. <em>Niesprawiedliwe byłoby życzenie bogom tego, co jest dla nich dobre</em> - bo to zakładałoby równość.</li></ul>\n<h4>Schemat CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zadanie 6, max 3 pkt):</strong><br>- <strong>3 pkt</strong> - stanowisko Arystotelesa + podobieństwo + różnica<br>- <strong>2 pkt</strong> - stanowisko Arystotelesa + podobieństwo LUB stanowisko Arystotelesa + różnica<br>- <strong>1 pkt</strong> - samo stanowisko Arystotelesa (bez porównania)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niepełna/błędna<br>- Akceptowane podobieństwa: bezinteresowna życzliwość, wzgląd na dobro osoby, wzajemność<br>- Akceptowane różnice: Bóg/bogowie jako możliwy/niemożliwy partner przyjaźni; Wojtyła łączy miłość i przyjaźń, Arystoteles je oddziela</blockquote>\n<h4>Dlaczego błędne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>Błąd: opisanie stanowiska Wojtyły bez odniesienia do Arystotelesa - zadanie wymaga PORÓWNANIA, nie samego przedstawienia Wojtyły.</p>\n<p>Błąd: podanie podobieństwa jako różnicy lub odwrotnie - mylenie &quot;oba uważają X&quot; z &quot;Arystoteles uważa X, a Wojtyła nie-X&quot;.</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li><strong>Pułapka nr 1:</strong> Mylenie Karola Wojtyły (filozofa, teologa, Jana Pawła II) z innym filozofem - to polski myśliciel XX w., autor <em>Miłości i odpowiedzialności</em> (1960).</li><li><strong>Pułapka nr 2:</strong> Opisywanie miłości erotycznej zamiast przyjaźni - zadanie dotyczy relacji <em>philia</em> vs. <em>eros</em>, nie miłości romantycznej jako takiej.</li><li><strong>Pułapka nr 3:</strong> Podanie tylko podobieństwa (1 pkt za stanowisko Arystotelesa + podobieństwo = 2 pkt) - warto zainwestować w różnicę, żeby uzyskać 3 pkt.</li></ol>"}]}