{"id":"filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A, B albo C i jej dopełnienie 1, 2 albo 3.\nDawid Hume jest przedstawicielem\nA.\nempiryzmu,\nstanowiska\nprzyjmowanego\nrównież przez\n1.\nArystotelesa i Sekstusa\nEmpiryka.\nB.\nracjonalizmu,\n2.\nGeorge’a Berkeleya i Georga\nWilhelma Hegla.\nC.\naprioryzmu,\n3.\nArystotelesa i Johna\nLocke’a.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 20211\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy […]\nfilozoficzne […].\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych. […]\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź […].\nI. Filozofia starożytna i średniowieczna.\n3. Problematyka epistemologiczna\nw filozofii starożytnej. Zdający:\n1) rekonstruuje i porównuje główne\nstanowiska w sporze o źródła poznania\ni kryteria prawdy, rekonstruuje wspierające\nje argumenty (spór Sokratesa z sofistami\no obiektywność i relatywność prawdy,\naprioryzm Platona i teoria anamnezy,\narystotelesowskie połączenie empiryzmu\nz racjonalistycznym ideałem wiedzy […]).\nII. Filozofia nowożytna.\n1.Problematyka epistemologiczna w filozofii\nXVII i XVIII w. Zdający:\n2) rekonstruuje i porównuje\nepistemologiczne stanowiska empirystów,\nrekonstruuje wspierające je argumenty\n(J. Locke’a koncepcja tabula rasa,\nempiryzm D. Hume’a i jego sceptyczne\nkonsekwencje).\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n3. identyfikuje problematykę tekstu\ni reprezentowany w nim kierunek\nfilozoficzny.\nZasady oceniania\n1 pkt - prawidłowa odpowiedź.\n0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA 3\n1 Załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych\nrozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku\nz zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. poz. 493, z późn. zm.).\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n**A 3** - Dawid Hume jest przedstawicielem **empiryzmu**, stanowiska przyjmowanego rowniez przez **Arystotelesa i Johna Locke'a**.\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu zrodlowego\n\nZ przytoczonego fragmentu *Traktatu o naturze ludzkiej* wynikaja kluczowe wskazowki:\n\n> \"Kazda idea wywodzi sie z jakiejs uprzedniej impresji\" (Dawid Hume, *Traktat o naturze ludzkiej*)\n\nTo zdanie jest definicja empiryzmu - wszelka wiedza pochodzi z doswiadczenia zmyslowego (impresji). Hume nie przyjmuje zadnych wrodzonch idei (co odroznialby go od racjonalistow), lecz uzaleznia kazda idee od impresji zmyslowej lub refleksyjnej.\n\n**Wskazowki:**\n1. \"Kazda idea wywodzi sie z impresji\" → klasyczna teza empiryzmu\n2. \"Impresja\" jako podstawowy element poznania → terminologia empiryczna\n3. Krytyka pojecia substancji jako pozbawionego impresyjnej podstawy → metoda empiryczna\n\n## Sposob 2 - analiza historyczna (eliminacja blednych opcji)\n\n**Dlaczego nie B (racjonalizm)?** Racjonalisci (Descartes, Spinoza, Leibniz) uznawali, ze rozum - nie doswiadczenie - jest zrodlem pewnej wiedzy. Hume odwrotnie: podwaza nawet pojecia przyczynowosci i substancji wlasnie dlatego, ze nie ma za nimi impresji.\n\n**Dlaczego nie C (krytycyzm)?** Krytycyzm to stanowisko Immanuela Kanta. Kant \"przebudzil sie ze snu dogmatycznego\" pod wplywem Hume'a, ale stworzyl NOWE stanowisko - krytyczne badanie warunkow mozliwosci poznania.\n\n**Dlaczego cyfra 3, nie 1?**\n- Cyfra 1: Arystoteles i Sekstus Empiryk - Sekstus to sceptyk, nie empirysta; nie pasuje do empiryzmu jako pozytywnej teorii wiedzy.\n- **Cyfra 2:** George Berkeley i Georg Wilhelm Hegel - Hegel jest absolutnym idealistą i racjonalistą; nie jest empirystą.\n- **Cyfra 3:** Arystoteles (doswiadczenie jako punkt wyjscia poznania, koncepcja tabula rasa u epigonow) i John Locke (klasyczny empirysta, *tabula rasa*, dwa rodzaje doswiadczenia) - obaj sa empirystami.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktow za co\n\n> **Klucz CKE (zadanie 1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - prawidlowa odpowiedz: A 3\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - Akceptowane: tylko pelna odpowiedz A 3 (oba czlony poprawne)\n\n## Reference filozoficzny\n\n> **Empiryzm** (gr. *empeiria* = doswiadczenie): kierunek epistemologiczny uznajacy doswiadczenie zmyslowe za podstawowe lub jedyne zrodlo wiedzy.\n> Glowni przedstawiciele: Francis Bacon (empiryzm metodologiczny), John Locke (*tabula rasa*, *Rozwazen dotyczacych rozumu ludzkiego*, 1690), George Berkeley (immaterializm empiryczny), Dawid Hume (empiryzm sceptyczny).\n> Arystoteles uwazany za poprzednika empiryzmu: polemizuje z Platonem, uznaje, ze poznanie zaczyna sie od zmyslow (chocia nie jest klasycznym empirysta).\n> John Locke: umysl ludzki to \"biala karta\" (*tabula rasa*) zapisywana przez doswiadczenie.\n\n## Typowe pulapki\n\n1. Mylenie Sekstusa Empiryka (sceptyk antyczny) z empirystami - sama nazwa \"Empiryk\" nie oznacza reprezentanta empiryzmu jako teorii wiedzy.\n2. Mylenie Berkeleya z materialistycznym empiryzmem - Berkeley byl idealistycznym empirysta, nie materialistycznym.\n3. Hegel jako racjonalista i idealista absolutny - nie jest empirysta pomimo tworzenia systemu opartego na historii.","image":"img/filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 1. (0-1)
Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A, B albo C i jej dopełnienie 1, 2 albo 3.
Dawid Hume jest przedstawicielem
A.
empiryzmu,
stanowiska
przyjmowanego
również przez
1.
Arystotelesa i Sekstusa
Empiryka.
B.
racjonalizmu,
2.
George’a Berkeleya i Georga
Wilhelma Hegla.
C.
aprioryzmu,
3.
Arystotelesa i Johna
Locke’a.

","answer_text_html":"

Zadanie 1. (0-1)
Wymagania egzaminacyjne 20211
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający rozpoznaje i rozumie problemy […]
filozoficzne […].
III. Analiza i interpretacja tekstów
filozoficznych. […]
Zdający rekonstruuje problemy (pytania)
zawarte w tekście filozoficznym lub takie,
na które tekst stanowi odpowiedź […].
I. Filozofia starożytna i średniowieczna.

\n
  1. Problematyka epistemologiczna
\n

w filozofii starożytnej. Zdający:

\n
  1. rekonstruuje i porównuje główne
\n

stanowiska w sporze o źródła poznania
i kryteria prawdy, rekonstruuje wspierające
je argumenty (spór Sokratesa z sofistami
o obiektywność i relatywność prawdy,
aprioryzm Platona i teoria anamnezy,
arystotelesowskie połączenie empiryzmu
z racjonalistycznym ideałem wiedzy […]).
II. Filozofia nowożytna.
1.Problematyka epistemologiczna w filozofii
XVII i XVIII w. Zdający:

\n
  1. rekonstruuje i porównuje
\n

epistemologiczne stanowiska empirystów,
rekonstruuje wspierające je argumenty
(J. Locke’a koncepcja tabula rasa,
empiryzm D. Hume’a i jego sceptyczne
konsekwencje).
V. Umiejętności w zakresie analizy
i interpretacji tekstów filozoficznych.
Zdający:

\n
  1. identyfikuje problematykę tekstu
\n

i reprezentowany w nim kierunek
filozoficzny.
Zasady oceniania
1 pkt - prawidłowa odpowiedź.
0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
A 3
1 Załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych
rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. poz. 493, z późn. zm.).
Zasady oceniania rozwiązań zadań

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

A 3 - Dawid Hume jest przedstawicielem empiryzmu, stanowiska przyjmowanego rowniez przez Arystotelesa i Johna Locke'a.

\n

Sposob 1 - analiza tekstu zrodlowego

\n

Z przytoczonego fragmentu Traktatu o naturze ludzkiej wynikaja kluczowe wskazowki:

\n
"Kazda idea wywodzi sie z jakiejs uprzedniej impresji" (Dawid Hume, Traktat o naturze ludzkiej)
\n

To zdanie jest definicja empiryzmu - wszelka wiedza pochodzi z doswiadczenia zmyslowego (impresji). Hume nie przyjmuje zadnych wrodzonch idei (co odroznialby go od racjonalistow), lecz uzaleznia kazda idee od impresji zmyslowej lub refleksyjnej.

\n

Wskazowki:

\n
  1. "Kazda idea wywodzi sie z impresji" → klasyczna teza empiryzmu
  2. "Impresja" jako podstawowy element poznania → terminologia empiryczna
  3. Krytyka pojecia substancji jako pozbawionego impresyjnej podstawy → metoda empiryczna
\n

Sposob 2 - analiza historyczna (eliminacja blednych opcji)

\n

Dlaczego nie B (racjonalizm)? Racjonalisci (Descartes, Spinoza, Leibniz) uznawali, ze rozum - nie doswiadczenie - jest zrodlem pewnej wiedzy. Hume odwrotnie: podwaza nawet pojecia przyczynowosci i substancji wlasnie dlatego, ze nie ma za nimi impresji.

\n

Dlaczego nie C (krytycyzm)? Krytycyzm to stanowisko Immanuela Kanta. Kant "przebudzil sie ze snu dogmatycznego" pod wplywem Hume'a, ale stworzyl NOWE stanowisko - krytyczne badanie warunkow mozliwosci poznania.

\n

Dlaczego cyfra 3, nie 1?

\n\n

Schemat oceniania CKE - ile punktow za co

\n
Klucz CKE (zadanie 1, max 1 pkt):
- 1 pkt - prawidlowa odpowiedz: A 3
- 0 pkt - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi
- Akceptowane: tylko pelna odpowiedz A 3 (oba czlony poprawne)
\n

Reference filozoficzny

\n
Empiryzm (gr. empeiria = doswiadczenie): kierunek epistemologiczny uznajacy doswiadczenie zmyslowe za podstawowe lub jedyne zrodlo wiedzy.
Glowni przedstawiciele: Francis Bacon (empiryzm metodologiczny), John Locke (tabula rasa, Rozwazen dotyczacych rozumu ludzkiego, 1690), George Berkeley (immaterializm empiryczny), Dawid Hume (empiryzm sceptyczny).
Arystoteles uwazany za poprzednika empiryzmu: polemizuje z Platonem, uznaje, ze poznanie zaczyna sie od zmyslow (chocia nie jest klasycznym empirysta).
John Locke: umysl ludzki to "biala karta" (tabula rasa) zapisywana przez doswiadczenie.
\n

Typowe pulapki

\n
  1. Mylenie Sekstusa Empiryka (sceptyk antyczny) z empirystami - sama nazwa "Empiryk" nie oznacza reprezentanta empiryzmu jako teorii wiedzy.
  2. Mylenie Berkeleya z materialistycznym empiryzmem - Berkeley byl idealistycznym empirysta, nie materialistycznym.
  3. Hegel jako racjonalista i idealista absolutny - nie jest empirysta pomimo tworzenia systemu opartego na historii.
"}]}