{"id":"filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-2)\nPrzedstaw dowolną z pięciu dróg, inną niż droga z celowości. Określ punkt wyjścia\nwybranej drogi, jej zasadniczą treść oraz punkt dojścia (wniosek).\nPunkt wyjścia:\nTreść:\nPunkt dojścia (wniosek):","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji [ ].\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy […]\nfilozoficzne.\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi.\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych. […]\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź; […]\nw analizie tekstu prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi.\nI. Filozofia starożytna i średniowieczna.\n8. Wybrane zagadnienia i kontrowersje\nfilozoficzne w myśli chrześcijańskiego\nśredniowiecza. Zdający:\n1) prezentuje i porównuje najważniejsze\ndowody na istnienie Boga ([…] wybrane\nz pięciu dróg św. Tomasza) […];\n3) przeprowadza analizę i interpretację co\nnajmniej jednego z następujących tekstów:\nb) św. Tomasz, Suma teologii (fragment).\nZasady oceniania\n2 pkt - pełne przedstawienie jednej z dróg, zawierające poprawnie określony punkt wyjścia,\ntreść oraz punkt dojścia (wniosek).\n1 pkt - niepełne przedstawienie jednej z dróg, zawierające poprawnie określony punkt wyjścia\noraz punkt dojścia (wniosek).\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nDroga pierwsza „z ruchu”\nPunkt wyjścia: Rzeczy znajdują się w ruchu.\nTreść: Cokolwiek się porusza, jest poruszane przez coś innego. Ciąg poruszycieli nie może\niść w nieskończoność.\nPunkt dojścia (wniosek): Istnieje nieporuszony poruszyciel, czyli Bóg.\nALBO\nDroga druga „z przyczynowości”\nPunkt wyjścia: W świecie występuje przyczynowość.\nTreść: Żadna rzecz nie może być przyczyną samej siebie, a ciąg przyczyn nie może iść\nw nieskończoność.\nPunkt dojścia (wniosek): Istnieje pierwsza przyczyna (bez swojej przyczyny), czyli Bóg.\nALBO\nDroga trzecia „z przygodności”\nPunkt wyjścia: W świecie występuje przygodność.\nTreść: Istnieją rzeczy, które mogłyby nie istnieć (byty przygodne). Gdyby wszystkie rzeczy\nmiały taki charakter, nic by nie istniało.\nPunkt dojścia (wniosek): Istnieje byt, który nie może nie istnieć (byt konieczny), czyli Bóg.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nALBO\nDroga czwarta „ze stopni doskonałości”\nPunkt wyjścia: W świecie występuje hierarchia doskonałości.\nTreść: Różne stopnie doskonałości w rzeczach są możliwe tylko wtedy, gdy istnieje coś w pełni\ndoskonałego (wzór doskonałości).\nPunkt dojścia: Istnieje byt, który jest najdoskonalszy, czyli Bóg.\nUwaga: Zdający ma za zadanie przedstawić tylko jedną z tych dróg.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\nNalezy przedstawic JEDNA z drog (dowolna, inna niz z celowosci). Ponizej wzorcowa odpowiedz oparta na **Drodze trzeciej z przygodnosci** (najczesciej polecana jako najciekawsza):\n\n**Punkt wyjscia:** W swiecie istnieja rzeczy przygodne - takie, ktore moga istniec lub nie istniec.\n\n**Tresc:** Gdyby wszystkie rzeczy mialy charakter przygodny (moglyby nie istniec), to w jakims momencie nic by nie istnialo. Skoro cos istnieje teraz, musi istniec cos, co istnieje z koniecznosci - byt konieczny, ktory nie moze nie istniec.\n\n**Punkt dojscia (wniosek):** Istnieje byt konieczny (ktory istnieje sam z siebie, bez zewnetrznej przyczyny) - i to nazywamy Bogiem.\n\n## Sposob 1 - wzorcowe opisy wszystkich czterech drog\n\n**Droga pierwsza - z ruchu** (*ex motu*):\n- Punkt wyjscia: Rzeczy w swiecie sa w ruchu.\n- Tresc: Cokolwiek sie porusza, jest poruszane przez cos innego. Ciag poruszycieli nie moze byc nieskonczone - prowadziloby to do regressus in infinitum.\n- Wniosek: Istnieje **Nieporuszony Poruszyciel** - i to jest Bog.\n\n**Droga druga - z przyczynowosci** (*ex causa efficiente*):\n- Punkt wyjscia: W swiecie wystepuje przyczynowosc sprawcza.\n- Tresc: Zadna rzecz nie moze byc przyczyna samej siebie (byloby wczesniej niz sama siebie). Nieskonczone cofanie przyczyn jest niemozliwe.\n- Wniosek: Istnieje **Pierwsza Przyczyna** bez swojej przyczyny - i to jest Bog.\n\n**Droga trzecia - z przygodnosci** (*ex possibili et necessario*):\n- Punkt wyjscia: Istnieja byty przygodne (moglyby nie istniec).\n- Tresc: Jesli wszystko byloby przygodne, mogloby w ogole nie istniec - ale cokolwiek teraz istnieje, nie moglo sie wyloczyc z nicosci samo.\n- Wniosek: Istnieje **Byt Konieczny** - i to jest Bog.\n\n**Droga czwarta - ze stopni doskonalosci** (*ex gradibus*):\n- Punkt wyjscia: Rzeczy roznia sie stopniem doskonalosci (lepsze, gorsze, piekniejsze, brzydsze).\n- Tresc: Stopniowanie mozliwe jest tylko wzgledem maksimum. Musi istniec cos absolutnie doskonalego - wzorzec i przyczyna wszelkiej doskonalosci.\n- Wniosek: Istnieje **Byt Najdoskonalszy** - i to jest Bog.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktow za co\n\n> **Klucz CKE (zadanie 10, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - pelne przedstawienie jednej drogi: punkt wyjscia + tresc + wniosek\n> - **1 pkt** - niepelne: punkt wyjscia + wniosek (bez tresci posredniej)\n> - **0 pkt** - brak lub bledna odpowiedz; droga z celowosci (bo to jest wykluczone)\n> - Nie mozna opisywac drogi z celowosci (z zad. 8) - nalezy wybrac INNA\n\n## Reference filozoficzny\n\n> **Piec drog** (*Quinque viae*): sw. Tomasz z Akwinu, *Summa theologiae*, I, q.2, a.3 (ok. 1265 r.).\n> Korzenie: inspiracja Arystotelesem (Nieporuszony Poruszyciel z *Fizyki* i *Metafizyki*) oraz Awicenna i Majmonides.\n> Drogi 1-3: argumenty kosmologiczne (ze swiata zewnetrznego). Droga 4: argument ze stopni. Droga 5: argument teleologiczny.\n\n## Typowe pulapki\n\n1. Opisywanie drogi z celowosci - zadanie EXPLICITE wyklucza te droge.\n2. Pominieccie tresci posredniej (tylko wyjscie + wniosek) - to tylko 1 pkt.\n3. Mylenie drogi z ruchu z droga z przyczynowosci - ruch to zmiana miejsca/stanu; przyczynowos sprawcza to calkowita geneza bytu. Rozne drogi.","image":"img/filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 10. (0-2)<br>Przedstaw dowolną z pięciu dróg, inną niż droga z celowości. Określ punkt wyjścia<br>wybranej drogi, jej zasadniczą treść oraz punkt dojścia (wniosek).<br>Punkt wyjścia:<br>Treść:<br>Punkt dojścia (wniosek):</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 10. (0-2)<br>Wymagania egzaminacyjne 2021<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji [ ].<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy […]<br>filozoficzne.<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi.<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych. […]<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie,<br>na które tekst stanowi odpowiedź; […]<br>w analizie tekstu prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi.<br>I. Filozofia starożytna i średniowieczna.</p>\n<ol><li>Wybrane zagadnienia i kontrowersje</li></ol>\n<p>filozoficzne w myśli chrześcijańskiego<br>średniowiecza. Zdający:</p>\n<ol><li>prezentuje i porównuje najważniejsze</li></ol>\n<p>dowody na istnienie Boga ([…] wybrane<br>z pięciu dróg św. Tomasza) […];</p>\n<ol><li>przeprowadza analizę i interpretację co</li></ol>\n<p>najmniej jednego z następujących tekstów:<br>b) św. Tomasz, Suma teologii (fragment).<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - pełne przedstawienie jednej z dróg, zawierające poprawnie określony punkt wyjścia,<br>treść oraz punkt dojścia (wniosek).<br>1 pkt - niepełne przedstawienie jednej z dróg, zawierające poprawnie określony punkt wyjścia<br>oraz punkt dojścia (wniosek).<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązania<br>Droga pierwsza „z ruchu”<br>Punkt wyjścia: Rzeczy znajdują się w ruchu.<br>Treść: Cokolwiek się porusza, jest poruszane przez coś innego. Ciąg poruszycieli nie może<br>iść w nieskończoność.<br>Punkt dojścia (wniosek): Istnieje nieporuszony poruszyciel, czyli Bóg.<br>ALBO<br>Droga druga „z przyczynowości”<br>Punkt wyjścia: W świecie występuje przyczynowość.<br>Treść: Żadna rzecz nie może być przyczyną samej siebie, a ciąg przyczyn nie może iść<br>w nieskończoność.<br>Punkt dojścia (wniosek): Istnieje pierwsza przyczyna (bez swojej przyczyny), czyli Bóg.<br>ALBO<br>Droga trzecia „z przygodności”<br>Punkt wyjścia: W świecie występuje przygodność.<br>Treść: Istnieją rzeczy, które mogłyby nie istnieć (byty przygodne). Gdyby wszystkie rzeczy<br>miały taki charakter, nic by nie istniało.<br>Punkt dojścia (wniosek): Istnieje byt, który nie może nie istnieć (byt konieczny), czyli Bóg.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>ALBO<br>Droga czwarta „ze stopni doskonałości”<br>Punkt wyjścia: W świecie występuje hierarchia doskonałości.<br>Treść: Różne stopnie doskonałości w rzeczach są możliwe tylko wtedy, gdy istnieje coś w pełni<br>doskonałego (wzór doskonałości).<br>Punkt dojścia: Istnieje byt, który jest najdoskonalszy, czyli Bóg.<br>Uwaga: Zdający ma za zadanie przedstawić tylko jedną z tych dróg.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p>Nalezy przedstawic JEDNA z drog (dowolna, inna niz z celowosci). Ponizej wzorcowa odpowiedz oparta na <strong>Drodze trzeciej z przygodnosci</strong> (najczesciej polecana jako najciekawsza):</p>\n<p><strong>Punkt wyjscia:</strong> W swiecie istnieja rzeczy przygodne - takie, ktore moga istniec lub nie istniec.</p>\n<p><strong>Tresc:</strong> Gdyby wszystkie rzeczy mialy charakter przygodny (moglyby nie istniec), to w jakims momencie nic by nie istnialo. Skoro cos istnieje teraz, musi istniec cos, co istnieje z koniecznosci - byt konieczny, ktory nie moze nie istniec.</p>\n<p><strong>Punkt dojscia (wniosek):</strong> Istnieje byt konieczny (ktory istnieje sam z siebie, bez zewnetrznej przyczyny) - i to nazywamy Bogiem.</p>\n<h4>Sposob 1 - wzorcowe opisy wszystkich czterech drog</h4>\n<p><strong>Droga pierwsza - z ruchu</strong> (<em>ex motu</em>):</p>\n<ul><li>Punkt wyjscia: Rzeczy w swiecie sa w ruchu.</li><li>Tresc: Cokolwiek sie porusza, jest poruszane przez cos innego. Ciag poruszycieli nie moze byc nieskonczone - prowadziloby to do regressus in infinitum.</li><li>Wniosek: Istnieje <strong>Nieporuszony Poruszyciel</strong> - i to jest Bog.</li></ul>\n<p><strong>Droga druga - z przyczynowosci</strong> (<em>ex causa efficiente</em>):</p>\n<ul><li>Punkt wyjscia: W swiecie wystepuje przyczynowosc sprawcza.</li><li>Tresc: Zadna rzecz nie moze byc przyczyna samej siebie (byloby wczesniej niz sama siebie). Nieskonczone cofanie przyczyn jest niemozliwe.</li><li>Wniosek: Istnieje <strong>Pierwsza Przyczyna</strong> bez swojej przyczyny - i to jest Bog.</li></ul>\n<p><strong>Droga trzecia - z przygodnosci</strong> (<em>ex possibili et necessario</em>):</p>\n<ul><li>Punkt wyjscia: Istnieja byty przygodne (moglyby nie istniec).</li><li>Tresc: Jesli wszystko byloby przygodne, mogloby w ogole nie istniec - ale cokolwiek teraz istnieje, nie moglo sie wyloczyc z nicosci samo.</li><li>Wniosek: Istnieje <strong>Byt Konieczny</strong> - i to jest Bog.</li></ul>\n<p><strong>Droga czwarta - ze stopni doskonalosci</strong> (<em>ex gradibus</em>):</p>\n<ul><li>Punkt wyjscia: Rzeczy roznia sie stopniem doskonalosci (lepsze, gorsze, piekniejsze, brzydsze).</li><li>Tresc: Stopniowanie mozliwe jest tylko wzgledem maksimum. Musi istniec cos absolutnie doskonalego - wzorzec i przyczyna wszelkiej doskonalosci.</li><li>Wniosek: Istnieje <strong>Byt Najdoskonalszy</strong> - i to jest Bog.</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktow za co</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zadanie 10, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - pelne przedstawienie jednej drogi: punkt wyjscia + tresc + wniosek<br>- <strong>1 pkt</strong> - niepelne: punkt wyjscia + wniosek (bez tresci posredniej)<br>- <strong>0 pkt</strong> - brak lub bledna odpowiedz; droga z celowosci (bo to jest wykluczone)<br>- Nie mozna opisywac drogi z celowosci (z zad. 8) - nalezy wybrac INNA</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote><strong>Piec drog</strong> (<em>Quinque viae</em>): sw. Tomasz z Akwinu, <em>Summa theologiae</em>, I, q.2, a.3 (ok. 1265 r.).<br>Korzenie: inspiracja Arystotelesem (Nieporuszony Poruszyciel z <em>Fizyki</em> i <em>Metafizyki</em>) oraz Awicenna i Majmonides.<br>Drogi 1-3: argumenty kosmologiczne (ze swiata zewnetrznego). Droga 4: argument ze stopni. Droga 5: argument teleologiczny.</blockquote>\n<h4>Typowe pulapki</h4>\n<ol><li>Opisywanie drogi z celowosci - zadanie EXPLICITE wyklucza te droge.</li><li>Pominieccie tresci posredniej (tylko wyjscie + wniosek) - to tylko 1 pkt.</li><li>Mylenie drogi z ruchu z droga z przyczynowosci - ruch to zmiana miejsca/stanu; przyczynowos sprawcza to calkowita geneza bytu. Rozne drogi.</li></ol>"}]}