{"id":"filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-1)\nW przytoczonym tekście św. Tomasz z Akwinu określa Boga jako: coś poznającego\numysłowo, co prowadzi wszystkie rzeczy naturalne do celu. Przytocz określenie Boga\npodane przez Anzelma z Canterbury w jego dowodzie ontologicznym.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n8.\n9.\n10.\n11.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nEFIP-R0_100\nTekst do zadań 12.-16.\nKarl Raimund Popper\nSpołeczeństwo otwarte i jego wrogowie\nCo to jest prawda? […] pytanie Piłata można skwitować w prosty i zrozumiały sposób\n[…] jak następuje: twierdzenie, zdanie, przekonanie jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, gdy\npozostaje w zgodzie z faktami.\nCo jednak rozumiemy, mówiąc, że zdanie pozostaje w zgodzie z faktami?\n[…]\nRozważmy następujący tekst:\nZdanie: „Smith wszedł do lombardu krótko po 10.15” odpowiada faktom wtedy\ni tylko wtedy, jeżeli Smith wszedł do lombardu krótko po 10.15.\nPierwsze, co nas w tym zdaniu uderza, to właśnie jego trywialność. Ale nie przejmujmy\nsię nią. Spójrzmy na tekst raz jeszcze, dokładniej, a przekonamy się, że (1) mówiono o zdaniu\ni (2) o pewnych faktach oraz że (3) ustala bardzo oczywiste warunki, które powinny być\nspełnione, jeśli chcemy powiedzieć, że zdanie, o którym mowa, koresponduje z faktami,\no których mówi. […]\nTrzeba zdawać sobie sprawę, że czym innym jest wiedza o tym, co to jest prawda lub pod\njakimi warunkami dane zdanie można nazwać prawdziwym, a czym innym znajomość środków\ndecyzji - tzn. kryteriów decyzji - czy dane zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe.\nKarl Raimund Popper, Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie, Warszawa 1993.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający […] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi.\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych. […]\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź;\nrekonstruuje tezy i argumenty zawarte\nw tekście; w analizie tekstu prawidłowo\nposługuje się pojęciami filozoficznymi […].\nI. Filozofia starożytna i średniowieczna.\n8. Wybrane zagadnienia i kontrowersje\nfilozoficzne w myśli chrześcijańskiego\nśredniowiecza. Zdający:\n1) prezentuje i porównuje najważniejsze\ndowody na istnienie Boga (dowód św.\nAnzelma z Proslogionu, wybrane z pięciu\ndróg św. Tomasza); rekonstruuje\nprzykładowe argumenty przeciwko nim;\n3) przeprowadza analizę i interpretację co\nnajmniej jednego z następujących tekstów:\nb) św. Tomasz, Suma teologii (fragment).\nZasady oceniania\n1 pkt - prawidłowa odpowiedź.\n0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n„To, ponad co nie może być pomyślane nic większego.”\nUwaga: Formułę Anzelma z Canterbury można przedstawić w prostszy sposób własnymi\nsłowami.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\nBog wedlug Anzelma z Canterbury to:\n\n**\"To, ponad co nie moze byc pomyslane nic wiekszego\"** (lac. *id quo maius cogitari nequit*).\n\n## Sposob 1 - kontekst dowodu ontologicznego Anzelma\n\nAnzelm z Canterbury w dziele *Proslogion* (ok. 1077 r.) definiuje Boga nie przez cechy zewnetrzne (jak Tomasz), lecz przez pojecie samego Boga:\n\n> Bog = *id quo maius cogitari non potest* (to, nad co nic wiekszego pomyslec nie mozna)\n\nStruktura dowodu:\n1. Nawet glupiec (ateista) rozumie, czym jest Bog - ma idea Boga w umysle.\n2. Jesli Bog istnieje TYLKO w umysle (jako idea), mozna pomyslec cos wiekszego - tego samego Boga istniejacego realnie (bo istnienie realne jest doskonalsze niz tylko w umysle).\n3. Ale Bog jest tym, nad co nic wiekszego pomyslec nie mozna.\n4. Zatem Bog nie moze istniec TYLKO w umysle - musi istniec realnie.\n5. Wniosek: Bog istnieje.\n\n## Sposob 2 - roznica miedzy Tomaszem a Anzelmem\n\n| Cecha | Tomasz z Akwinu | Anzelm z Canterbury |\n| Typ dowodu | Kosmologiczny / teleologiczny | Ontologiczny |\n| Punkt wyjscia | Empiryczny (ruch, przyczyna, przygodnosc ) | Pojecie Boga w umysle |\n| Metoda | A posteriori (ze swiata) | A priori (z samego pojecia) |\n| Definicja Boga | \"Cos poznajacego umyslowo, prowadzacego do celu\" | \"To, nad co nic wiekszego pomyslec nie mozna\" |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktow za co\n\n> **Klucz CKE (zadanie 11, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - podanie formuly Anzelma: \"To, ponad co nie moze byc pomyslane nic wiekszego\" lub rownowazne\n> - Akceptowane uproszczenia wlasnosymi slowami: \"istota najdoskonalsza, nad ktora nic doskonalszego nie mozna pomyslec\", \"byt, ktory jest absolutnie najwiekszy z mozliwych do pomyslenia\"\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\n## Reference filozoficzny\n\n> **Anzelm z Canterbury** (ok. 1033-1109): arcybiskup Canterbury, scholastyk, autor *Cur Deus homo?* i *Proslogion*.\n> **Dowod ontologiczny** (nazwa nadana przez Kanta): dowod na istnienie Boga a priori, ze samego pojecia Boga. Krytykowany przez Tomasza z Akwinu (bo nie mozemy wywnioskowac istnienia ze samej definicji), przez Kanta (istnienie nie jest predykatem), broniony przez Kartezjusza i Leibniza.\n> Formuly lacinska: *\"id quo maius cogitari non potest\"* (Proslogion, rozdz. 2).\n\n## Typowe pulapki\n\n1. Mylenie definicji Anzelma z \"Bogiem jako Stworca\" - klucz wymaga konkretnej formuly z dowodu ontologicznego.\n2. Opisywanie DOWODU zamiast DEFINICJI Boga - zadanie pyta o \"okreslenie Boga\", nie o przebieg dowodu.\n3. Podawanie definicji Tomasza zamiast Anzelma - czytac pytanie uważnie.","image":"img/filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 11. (0-1)
W przytoczonym tekście św. Tomasz z Akwinu określa Boga jako: coś poznającego
umysłowo, co prowadzi wszystkie rzeczy naturalne do celu. Przytocz określenie Boga
podane przez Anzelma z Canterbury w jego dowodzie ontologicznym.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
8.
9.
10.
11.
Maks. liczba pkt
1
1
2
1
Uzyskana liczba pkt
EFIP-R0_100
Tekst do zadań 12.-16.
Karl Raimund Popper
Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie
Co to jest prawda? […] pytanie Piłata można skwitować w prosty i zrozumiały sposób
[…] jak następuje: twierdzenie, zdanie, przekonanie jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, gdy
pozostaje w zgodzie z faktami.
Co jednak rozumiemy, mówiąc, że zdanie pozostaje w zgodzie z faktami?
[…]
Rozważmy następujący tekst:
Zdanie: „Smith wszedł do lombardu krótko po 10.15” odpowiada faktom wtedy
i tylko wtedy, jeżeli Smith wszedł do lombardu krótko po 10.15.
Pierwsze, co nas w tym zdaniu uderza, to właśnie jego trywialność. Ale nie przejmujmy
się nią. Spójrzmy na tekst raz jeszcze, dokładniej, a przekonamy się, że (1) mówiono o zdaniu
i (2) o pewnych faktach oraz że (3) ustala bardzo oczywiste warunki, które powinny być
spełnione, jeśli chcemy powiedzieć, że zdanie, o którym mowa, koresponduje z faktami,
o których mówi. […]
Trzeba zdawać sobie sprawę, że czym innym jest wiedza o tym, co to jest prawda lub pod
jakimi warunkami dane zdanie można nazwać prawdziwym, a czym innym znajomość środków
decyzji - tzn. kryteriów decyzji - czy dane zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe.
Karl Raimund Popper, Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie, Warszawa 1993.

","answer_text_html":"

Zadanie 11. (0-1)
Wymagania egzaminacyjne 2021
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
II. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający […] prawidłowo posługuje się
pojęciami filozoficznymi.
III. Analiza i interpretacja tekstów
filozoficznych. […]
Zdający rekonstruuje problemy (pytania)
zawarte w tekście filozoficznym lub takie,
na które tekst stanowi odpowiedź;
rekonstruuje tezy i argumenty zawarte
w tekście; w analizie tekstu prawidłowo
posługuje się pojęciami filozoficznymi […].
I. Filozofia starożytna i średniowieczna.

\n
  1. Wybrane zagadnienia i kontrowersje
\n

filozoficzne w myśli chrześcijańskiego
średniowiecza. Zdający:

\n
  1. prezentuje i porównuje najważniejsze
\n

dowody na istnienie Boga (dowód św.
Anzelma z Proslogionu, wybrane z pięciu
dróg św. Tomasza); rekonstruuje
przykładowe argumenty przeciwko nim;

\n
  1. przeprowadza analizę i interpretację co
\n

najmniej jednego z następujących tekstów:
b) św. Tomasz, Suma teologii (fragment).
Zasady oceniania
1 pkt - prawidłowa odpowiedź.
0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
„To, ponad co nie może być pomyślane nic większego.”
Uwaga: Formułę Anzelma z Canterbury można przedstawić w prostszy sposób własnymi
słowami.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

Bog wedlug Anzelma z Canterbury to:

\n

"To, ponad co nie moze byc pomyslane nic wiekszego" (lac. id quo maius cogitari nequit).

\n

Sposob 1 - kontekst dowodu ontologicznego Anzelma

\n

Anzelm z Canterbury w dziele Proslogion (ok. 1077 r.) definiuje Boga nie przez cechy zewnetrzne (jak Tomasz), lecz przez pojecie samego Boga:

\n
Bog = id quo maius cogitari non potest (to, nad co nic wiekszego pomyslec nie mozna)
\n

Struktura dowodu:

\n
  1. Nawet glupiec (ateista) rozumie, czym jest Bog - ma idea Boga w umysle.
  2. Jesli Bog istnieje TYLKO w umysle (jako idea), mozna pomyslec cos wiekszego - tego samego Boga istniejacego realnie (bo istnienie realne jest doskonalsze niz tylko w umysle).
  3. Ale Bog jest tym, nad co nic wiekszego pomyslec nie mozna.
  4. Zatem Bog nie moze istniec TYLKO w umysle - musi istniec realnie.
  5. Wniosek: Bog istnieje.
\n

Sposob 2 - roznica miedzy Tomaszem a Anzelmem

\n

| Cecha | Tomasz z Akwinu | Anzelm z Canterbury |
| Typ dowodu | Kosmologiczny / teleologiczny | Ontologiczny |
| Punkt wyjscia | Empiryczny (ruch, przyczyna, przygodnosc ) | Pojecie Boga w umysle |
| Metoda | A posteriori (ze swiata) | A priori (z samego pojecia) |
| Definicja Boga | "Cos poznajacego umyslowo, prowadzacego do celu" | "To, nad co nic wiekszego pomyslec nie mozna" |

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktow za co

\n
Klucz CKE (zadanie 11, max 1 pkt):
- 1 pkt - podanie formuly Anzelma: "To, ponad co nie moze byc pomyslane nic wiekszego" lub rownowazne
- Akceptowane uproszczenia wlasnosymi slowami: "istota najdoskonalsza, nad ktora nic doskonalszego nie mozna pomyslec", "byt, ktory jest absolutnie najwiekszy z mozliwych do pomyslenia"
- 0 pkt - bledna odpowiedz lub brak
\n

Reference filozoficzny

\n
Anzelm z Canterbury (ok. 1033-1109): arcybiskup Canterbury, scholastyk, autor Cur Deus homo? i Proslogion.
Dowod ontologiczny (nazwa nadana przez Kanta): dowod na istnienie Boga a priori, ze samego pojecia Boga. Krytykowany przez Tomasza z Akwinu (bo nie mozemy wywnioskowac istnienia ze samej definicji), przez Kanta (istnienie nie jest predykatem), broniony przez Kartezjusza i Leibniza.
Formuly lacinska: "id quo maius cogitari non potest" (Proslogion, rozdz. 2).
\n

Typowe pulapki

\n
  1. Mylenie definicji Anzelma z "Bogiem jako Stworca" - klucz wymaga konkretnej formuly z dowodu ontologicznego.
  2. Opisywanie DOWODU zamiast DEFINICJI Boga - zadanie pyta o "okreslenie Boga", nie o przebieg dowodu.
  3. Podawanie definicji Tomasza zamiast Anzelma - czytac pytanie uważnie.
"}]}