{"id":"filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-1)\nW przytoczonym fragmencie tekstu Karla Raimunda Poppera pojawia się określenie\nprawdy jako zgodności zdania z faktami. Podaj nazwę tej koncepcji prawdy i wybierz\ndwóch jej reprezentantów spośród wymienionych poniżej.\nProtagoras z Abdery Arystoteles św. Tomasz z Akwinu\nFriedrich Nietzsche William James\nNazwa koncepcji:\nReprezentanci:\nEFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy […]\nfilozoficzne […].\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych. […]\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź […].\nI. Filozofia starożytna i średniowieczna.\n3. Problematyka epistemologiczna\nw filozofii starożytnej. Zdający:\n1) rekonstruuje i porównuje główne\nstanowiska w sporze o źródła poznania\ni kryteria prawdy, rekonstruuje wspierające\nje argumenty (spór Sokratesa z sofistami\no obiektywność i relatywność prawdy, […]\narystotelesowskie połączenie empiryzmu\nz racjonalistycznym ideałem wiedzy,\narystotelesowskie sformułowanie\nklasycznej definicji prawdy).\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne podanie nazwy koncepcji oraz nazwisk dwóch jej reprezentantów.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNazwa koncepcji: klasyczna (korespondencyjna, arystotelesowska) koncepcja prawdy.\nReprezentanci: Arystoteles, św. Tomasz z Akwinu.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n**Nazwa koncepcji:** klasyczna (korespondencyjna, arystotelesowska) koncepcja prawdy.\n\n**Reprezentanci:** Arystoteles, sw. Tomasz z Akwinu.\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu i identyfikacja koncepcji\n\nPopper piszew:\n\n> \"Twierdzenie, zdanie, przekonanie jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, gdy pozostaje w **zgodzie z faktami**.\"\n\nTo jest definicja **klasycznej (korespondencyjnej) koncepcji prawdy**: prawda jako zgodnosc mysli (sad, zdanie) z rzeczywistoscia.\n\nLacinska formula: *veritas est adaequatio intellectus ad rem* (Tomasz z Akwinu): \"prawda jest przystosowaniem intelektu do rzeczy\".\n\nGreck formula: Arystoteles, *Metafizyka*: \"Mowic o tym, co jest, ze jest, i o tym, co nie jest, ze nie jest - to jest prawda.\"\n\n## Sposob 2 - eliminacja blednych reprezentantow\n\n| Filozof | Koncepcja prawdy | Czy odpowiada klasycznej? |\n| **Arystoteles** | Zgodnosc sadow z rzeczywistoscia | **TAK** |\n| **sw. Tomasz z Akwinu** | *Adaequatio intellectus et rei* | **TAK** |\n| Protagoras z Abdery | \"Czlowiek miara wszechrzeczy\" - prawda relatywna, subiektywna | NIE - to relatywizm/subiektywizm |\n| Friedrich Nietzsche | Prawda to useful fiction, wola mocy | NIE - to perspektywizm |\n| William James | Prawda = co dziala w praktyce | NIE - to pragmatyzm |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktow za co\n\n> **Klucz CKE (zadanie 12, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - nazwa koncepcji + dwoch poprawnych reprezentantow\n> - Akceptowane nazwy: \"klasyczna koncepcja prawdy\", \"korespondencyjna koncepcja prawdy\", \"arystotelesowska koncepcja prawdy\"\n> - Reprezentanci: Arystoteles + sw. Tomasz z Akwinu (te dwie osoby z listy)\n> - **0 pkt** - brak lub bledna odpowiedz (nawet czesciowa)\n\n## Reference filozoficzny\n\n> **Klasyczna koncepcja prawdy** (gr. *aletheia*, lac. *veritas*): prawda jako zgodnosc (korespondencja) miedzy sadami/zdaniami a rzeczywistoscia.\n> Arystoteles: *Metafizyka* (ok. IV w. p.n.e.) - \"mowic o tym, co jest, ze jest\".\n> Tomasz z Akwinu: *Questiones disputatae de veritate* (1256-1259) - *adaequatio intellectus et rei*.\n> **Pragmatyczna koncepcja prawdy** (James, Peirce, Dewey): prawda = co jest praktycznie uzyteczne / co dziala.\n> **Relatywizm Protagorasa**: *homo mensura* (\"Czlowiek jest miara wszystkich rzeczy\") - nie ma prawdy absolutnej, kazdemu jego wlasna.\n\n## Typowe pulapki\n\n1. Wybor Williama Jamesa - James to pragmatysta, nie klasyczny koncepcjonista prawdy.\n2. Wybor Protagorasa - Protagoras to relatywista, wrecz antypod klasycznej koncepcji.\n3. Brak obu czlonow (tylko nazwa albo tylko reprezentanci) - klucz wymaga obu naraz za 1 pkt.","image":"img/filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 12. (0-1)<br>W przytoczonym fragmencie tekstu Karla Raimunda Poppera pojawia się określenie<br>prawdy jako zgodności zdania z faktami. Podaj nazwę tej koncepcji prawdy i wybierz<br>dwóch jej reprezentantów spośród wymienionych poniżej.<br>Protagoras z Abdery Arystoteles św. Tomasz z Akwinu<br>Friedrich Nietzsche William James<br>Nazwa koncepcji:<br>Reprezentanci:<br>EFIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 12. (0-1)<br>Wymagania egzaminacyjne 2021<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy […]<br>filozoficzne […].<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych. […]<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie,<br>na które tekst stanowi odpowiedź […].<br>I. Filozofia starożytna i średniowieczna.</p>\n<ol><li>Problematyka epistemologiczna</li></ol>\n<p>w filozofii starożytnej. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje główne</li></ol>\n<p>stanowiska w sporze o źródła poznania<br>i kryteria prawdy, rekonstruuje wspierające<br>je argumenty (spór Sokratesa z sofistami<br>o obiektywność i relatywność prawdy, […]<br>arystotelesowskie połączenie empiryzmu<br>z racjonalistycznym ideałem wiedzy,<br>arystotelesowskie sformułowanie<br>klasycznej definicji prawdy).<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje zawarte w tekście problemy,</li></ol>\n<p>tezy i argumenty.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne podanie nazwy koncepcji oraz nazwisk dwóch jej reprezentantów.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Nazwa koncepcji: klasyczna (korespondencyjna, arystotelesowska) koncepcja prawdy.<br>Reprezentanci: Arystoteles, św. Tomasz z Akwinu.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Nazwa koncepcji:</strong> klasyczna (korespondencyjna, arystotelesowska) koncepcja prawdy.</p>\n<p><strong>Reprezentanci:</strong> Arystoteles, sw. Tomasz z Akwinu.</p>\n<h4>Sposob 1 - analiza tekstu i identyfikacja koncepcji</h4>\n<p>Popper piszew:</p>\n<blockquote>&quot;Twierdzenie, zdanie, przekonanie jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, gdy pozostaje w <strong>zgodzie z faktami</strong>.&quot;</blockquote>\n<p>To jest definicja <strong>klasycznej (korespondencyjnej) koncepcji prawdy</strong>: prawda jako zgodnosc mysli (sad, zdanie) z rzeczywistoscia.</p>\n<p>Lacinska formula: <em>veritas est adaequatio intellectus ad rem</em> (Tomasz z Akwinu): &quot;prawda jest przystosowaniem intelektu do rzeczy&quot;.</p>\n<p>Greck formula: Arystoteles, <em>Metafizyka</em>: &quot;Mowic o tym, co jest, ze jest, i o tym, co nie jest, ze nie jest - to jest prawda.&quot;</p>\n<h4>Sposob 2 - eliminacja blednych reprezentantow</h4>\n<p>| Filozof | Koncepcja prawdy | Czy odpowiada klasycznej? |<br>| <strong>Arystoteles</strong> | Zgodnosc sadow z rzeczywistoscia | <strong>TAK</strong> |<br>| <strong>sw. Tomasz z Akwinu</strong> | <em>Adaequatio intellectus et rei</em> | <strong>TAK</strong> |<br>| Protagoras z Abdery | &quot;Czlowiek miara wszechrzeczy&quot; - prawda relatywna, subiektywna | NIE - to relatywizm/subiektywizm |<br>| Friedrich Nietzsche | Prawda to useful fiction, wola mocy | NIE - to perspektywizm |<br>| William James | Prawda = co dziala w praktyce | NIE - to pragmatyzm |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktow za co</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zadanie 12, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - nazwa koncepcji + dwoch poprawnych reprezentantow<br>- Akceptowane nazwy: &quot;klasyczna koncepcja prawdy&quot;, &quot;korespondencyjna koncepcja prawdy&quot;, &quot;arystotelesowska koncepcja prawdy&quot;<br>- Reprezentanci: Arystoteles + sw. Tomasz z Akwinu (te dwie osoby z listy)<br>- <strong>0 pkt</strong> - brak lub bledna odpowiedz (nawet czesciowa)</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote><strong>Klasyczna koncepcja prawdy</strong> (gr. <em>aletheia</em>, lac. <em>veritas</em>): prawda jako zgodnosc (korespondencja) miedzy sadami/zdaniami a rzeczywistoscia.<br>Arystoteles: <em>Metafizyka</em> (ok. IV w. p.n.e.) - &quot;mowic o tym, co jest, ze jest&quot;.<br>Tomasz z Akwinu: <em>Questiones disputatae de veritate</em> (1256-1259) - <em>adaequatio intellectus et rei</em>.<br><strong>Pragmatyczna koncepcja prawdy</strong> (James, Peirce, Dewey): prawda = co jest praktycznie uzyteczne / co dziala.<br><strong>Relatywizm Protagorasa</strong>: <em>homo mensura</em> (&quot;Czlowiek jest miara wszystkich rzeczy&quot;) - nie ma prawdy absolutnej, kazdemu jego wlasna.</blockquote>\n<h4>Typowe pulapki</h4>\n<ol><li>Wybor Williama Jamesa - James to pragmatysta, nie klasyczny koncepcjonista prawdy.</li><li>Wybor Protagorasa - Protagoras to relatywista, wrecz antypod klasycznej koncepcji.</li><li>Brak obu czlonow (tylko nazwa albo tylko reprezentanci) - klucz wymaga obu naraz za 1 pkt.</li></ol>"}]}