{"id":"filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-2)\nW przytoczonym fragmencie tekstu Karl Raimund Popper, korzystając z metody Alfreda\nTarskiego, wyjaśnia koncepcję prawdy przez podanie przykładu zdania - Smith wszedł do\nlombardu krótko po 10.15 - oraz warunku jego prawdziwości.\nNa tej samej zasadzie wyjaśnij, kiedy zdanie: 31 grudnia 2018 roku padał w Zakopanem\nśnieg, jest prawdziwe (odpowiada faktom). Następnie, posługując się zmienną\nzdaniową p, wyjaśnij analogicznie, pod jakim warunkiem dane zdanie jest prawdziwe.\nZdanie: 31 grudnia 2018 roku padał w Zakopanem śnieg jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy,\njeżeli\nZdanie p jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, jeżeli","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy […]\nfilozoficzne […].\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający […] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi […].\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych. […]\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź;\nrekonstruuje tezy i argumenty zawarte\nw tekście; w analizie tekstu prawidłowo\nposługuje się pojęciami filozoficznymi […].\nI. Filozofia starożytna i średniowieczna.\n3. Problematyka epistemologiczna\nw filozofii starożytnej. Zdający:\n1) rekonstruuje i porównuje główne\nstanowiska w sporze o źródła poznania\ni kryteria prawdy, rekonstruuje wspierające\nje argumenty (spór Sokratesa z sofistami\no obiektywność i relatywność prawdy, […]\narystotelesowskie połączenie empiryzmu\nz racjonalistycznym ideałem wiedzy,\narystotelesowskie sformułowanie\nklasycznej definicji prawdy).\nIV. Umiejętności logiczne. Zdający:\n1. w poprawny sposób wykonuje operacje\ndefiniowania, podziału logicznego\n(klasyfikacji) oraz typologii.\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie obydwóch zdań.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego zdania.\n0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nZdanie: 31 grudnia 2018 roku padał w Zakopanem śnieg jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy,\njeżeli 31 grudnia padał w Zakopanem śnieg.\nZdanie „p” jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, jeżeli p.","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n**Zdanie 1.:**\nZdanie: \"31 grudnia 2018 roku padal w Zakopanem snieg\" jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, jezeli **31 grudnia 2018 roku padal w Zakopanem snieg**.\n\n**Zdanie 2.:**\nZdanie \"p\" jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, jezeli **p**.\n\n## Sposob 1 - mechanizm konwencji T Tarskiego\n\nPopper odwoluje sie do **konwencji T** (Schema T) Alfreda Tarskiego (*O pojecie prawdy w jezykach nauk dedukcyjnych*, 1933).\n\nSchema T:\n> \"p\" jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, gdy p.\n\nW przykladzie Tarskiego/Poppera:\n> Zdanie: \"Smith wszedl do lombardu krotko po 10.15\" jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, jezeli Smith wszedl do lombardu krotko po 10.15.\n\nW analogii z zad. 13:\n1. W miejsce nazwy zdania wstawiamy nasze zdanie w cudzysłowie.\n2. Po \"jezeli\" wstawiamy TRESC zdania (bez cudzysłowow) - to, co zdanie OPISUJE.\n\nDlaczego to dziala? Bo Schema T nie mowi, KIEDY wiemy, ze jest prawdziwe - mowi tylko, CO to znaczy, ze jest prawdziwe (semantyczna definicja prawdy).\n\n## Sposob 2 - logika bikondikcjonalu\n\nForma: \"A wtedy i tylko wtedy gdy B\" to bikondikcjonal: A ↔ B.\n\nW Schemacie T:\n- A = zdanie jest prawdziwe (meta-poziom - mowimy O zdaniu)\n- B = tresc zdania (poziom jezyka przedmiotowego - opisujemy rzeczywistosc)\n\nDla \"p\" (zmienna zdaniowa): zdanie \"p\" jest prawdziwe ↔ p.\n\nTo jest **semantyczna, nie epistemologiczna** definicja: nie mowi jak sprawdzic, lecz co to znaczy byc prawdziwym.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktow za co\n\n> **Klucz CKE (zadanie 13, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - oba zdania uzupelnione poprawnie\n> - **1 pkt** - jedno zdanie uzupelnione poprawnie\n> - **0 pkt** - oba bledne lub brak\n> - Zdanie 1: po \"jezeli\" musi byc DOSKLADNA tresc zdania (\"31 grudnia 2018 roku padal w Zakopanem snieg\")\n> - Zdanie 2: po \"jezeli\" musi byc TYLKO litera p (bez zadnych dodatkow)\n\n## Reference filozoficzny\n\n> **Alfred Tarski** (1901-1983): logik i matematyk polskiego pochodzenia, autor semantycznej definicji prawdy i konwencji T.\n> **Konwencja T** (Schema T): schemat bikondikcjonalu laczacy uzycie nazwy zdania z jego trescia. Punkt wyjscia Tarskiego: wyeliminowanie paradoksu klamcy przez precyzyjne oddzielenie jezyka od meta-jezyka.\n> **Semantyczna definicja prawdy**: prawda jest wlasnos scia zdan (nie umyslow), jest zdefiniowana relacyjnie (zdanie-rzeczywistosc).\n\n## Typowe pulapki\n\n1. Dodawanie zbednych slow do Zdania 2. (\"jezeli zdanie p jest prawdziwe\" lub \"jezeli p zachodzi\") - wymagane jest tylko \"p\".\n2. Skrot Zdania 1. (\"jezeli padal snieg\") - trzeba przepisac PELNA tresc zdania.\n3. Mylenie tego cwiczenia z pytaniem o kryterium prawdy - Schema T definiuje znaczenie prawdy, nie jak ja sprawdzamy.","image":"img/filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 13. (0-2)<br>W przytoczonym fragmencie tekstu Karl Raimund Popper, korzystając z metody Alfreda<br>Tarskiego, wyjaśnia koncepcję prawdy przez podanie przykładu zdania - Smith wszedł do<br>lombardu krótko po 10.15 - oraz warunku jego prawdziwości.<br>Na tej samej zasadzie wyjaśnij, kiedy zdanie: 31 grudnia 2018 roku padał w Zakopanem<br>śnieg, jest prawdziwe (odpowiada faktom). Następnie, posługując się zmienną<br>zdaniową p, wyjaśnij analogicznie, pod jakim warunkiem dane zdanie jest prawdziwe.<br>Zdanie: 31 grudnia 2018 roku padał w Zakopanem śnieg jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy,<br>jeżeli<br>Zdanie p jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, jeżeli</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 13. (0-2)<br>Wymagania egzaminacyjne 2021<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy […]<br>filozoficzne […].<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający […] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi […].<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych. […]<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie,<br>na które tekst stanowi odpowiedź;<br>rekonstruuje tezy i argumenty zawarte<br>w tekście; w analizie tekstu prawidłowo<br>posługuje się pojęciami filozoficznymi […].<br>I. Filozofia starożytna i średniowieczna.</p>\n<ol><li>Problematyka epistemologiczna</li></ol>\n<p>w filozofii starożytnej. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje główne</li></ol>\n<p>stanowiska w sporze o źródła poznania<br>i kryteria prawdy, rekonstruuje wspierające<br>je argumenty (spór Sokratesa z sofistami<br>o obiektywność i relatywność prawdy, […]<br>arystotelesowskie połączenie empiryzmu<br>z racjonalistycznym ideałem wiedzy,<br>arystotelesowskie sformułowanie<br>klasycznej definicji prawdy).<br>IV. Umiejętności logiczne. Zdający:</p>\n<ol><li>w poprawny sposób wykonuje operacje</li></ol>\n<p>definiowania, podziału logicznego<br>(klasyfikacji) oraz typologii.<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje zawarte w tekście problemy,</li></ol>\n<p>tezy i argumenty.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne uzupełnienie obydwóch zdań.<br>1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego zdania.<br>0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Zdanie: 31 grudnia 2018 roku padał w Zakopanem śnieg jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy,<br>jeżeli 31 grudnia padał w Zakopanem śnieg.<br>Zdanie „p” jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, jeżeli p.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Zdanie 1.:</strong><br>Zdanie: &quot;31 grudnia 2018 roku padal w Zakopanem snieg&quot; jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, jezeli <strong>31 grudnia 2018 roku padal w Zakopanem snieg</strong>.</p>\n<p><strong>Zdanie 2.:</strong><br>Zdanie &quot;p&quot; jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, jezeli <strong>p</strong>.</p>\n<h4>Sposob 1 - mechanizm konwencji T Tarskiego</h4>\n<p>Popper odwoluje sie do <strong>konwencji T</strong> (Schema T) Alfreda Tarskiego (<em>O pojecie prawdy w jezykach nauk dedukcyjnych</em>, 1933).</p>\n<p>Schema T:</p>\n<blockquote>&quot;p&quot; jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, gdy p.</blockquote>\n<p>W przykladzie Tarskiego/Poppera:</p>\n<blockquote>Zdanie: &quot;Smith wszedl do lombardu krotko po 10.15&quot; jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, jezeli Smith wszedl do lombardu krotko po 10.15.</blockquote>\n<p>W analogii z zad. 13:</p>\n<ol><li>W miejsce nazwy zdania wstawiamy nasze zdanie w cudzysłowie.</li><li>Po &quot;jezeli&quot; wstawiamy TRESC zdania (bez cudzysłowow) - to, co zdanie OPISUJE.</li></ol>\n<p>Dlaczego to dziala? Bo Schema T nie mowi, KIEDY wiemy, ze jest prawdziwe - mowi tylko, CO to znaczy, ze jest prawdziwe (semantyczna definicja prawdy).</p>\n<h4>Sposob 2 - logika bikondikcjonalu</h4>\n<p>Forma: &quot;A wtedy i tylko wtedy gdy B&quot; to bikondikcjonal: A ↔ B.</p>\n<p>W Schemacie T:</p>\n<ul><li>A = zdanie jest prawdziwe (meta-poziom - mowimy O zdaniu)</li><li>B = tresc zdania (poziom jezyka przedmiotowego - opisujemy rzeczywistosc)</li></ul>\n<p>Dla &quot;p&quot; (zmienna zdaniowa): zdanie &quot;p&quot; jest prawdziwe ↔ p.</p>\n<p>To jest <strong>semantyczna, nie epistemologiczna</strong> definicja: nie mowi jak sprawdzic, lecz co to znaczy byc prawdziwym.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktow za co</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zadanie 13, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - oba zdania uzupelnione poprawnie<br>- <strong>1 pkt</strong> - jedno zdanie uzupelnione poprawnie<br>- <strong>0 pkt</strong> - oba bledne lub brak<br>- Zdanie 1: po &quot;jezeli&quot; musi byc DOSKLADNA tresc zdania (&quot;31 grudnia 2018 roku padal w Zakopanem snieg&quot;)<br>- Zdanie 2: po &quot;jezeli&quot; musi byc TYLKO litera p (bez zadnych dodatkow)</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote><strong>Alfred Tarski</strong> (1901-1983): logik i matematyk polskiego pochodzenia, autor semantycznej definicji prawdy i konwencji T.<br><strong>Konwencja T</strong> (Schema T): schemat bikondikcjonalu laczacy uzycie nazwy zdania z jego trescia. Punkt wyjscia Tarskiego: wyeliminowanie paradoksu klamcy przez precyzyjne oddzielenie jezyka od meta-jezyka.<br><strong>Semantyczna definicja prawdy</strong>: prawda jest wlasnos scia zdan (nie umyslow), jest zdefiniowana relacyjnie (zdanie-rzeczywistosc).</blockquote>\n<h4>Typowe pulapki</h4>\n<ol><li>Dodawanie zbednych slow do Zdania 2. (&quot;jezeli zdanie p jest prawdziwe&quot; lub &quot;jezeli p zachodzi&quot;) - wymagane jest tylko &quot;p&quot;.</li><li>Skrot Zdania 1. (&quot;jezeli padal snieg&quot;) - trzeba przepisac PELNA tresc zdania.</li><li>Mylenie tego cwiczenia z pytaniem o kryterium prawdy - Schema T definiuje znaczenie prawdy, nie jak ja sprawdzamy.</li></ol>"}]}