{"id":"filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-1)\nPodaj nazwę jednej z konkurencyjnych koncepcji prawdy, w stosunku do koncepcji\nbronionej przez Karla Raimunda Poppera. Następnie wyjaśnij, czym jest prawda\nzgodnie z tą koncepcją.\nNazwa koncepcji konkurencyjnej:\nWyjaśnienie:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n12.\n13.\n14.\nMaks. liczba pkt\n1\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nEFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający […] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi […].\nIII. Filozofia współczesna.\n1. Problematyka epistemologiczna\ni problematyka z zakresu filozofii nauki\nw myśli XX w. Zdający:\n3) rekonstruuje i porównuje różne\nkoncepcje prawdy, rekonstruuje\nwspierające je argumenty (koncepcja […]\npragmatyczna).\nZasady oceniania\n1 pkt - prawidłowe podanie nazwy koncepcji oraz wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nNazwa koncepcji konkurencyjnej: pragmatyczna koncepcja prawdy.\nWyjaśnienie: Zgodnie z pragmatyczną koncepcją prawdy prawdziwość zależy od praktycznych\nskutków generowanych przez działanie zrealizowane na bazie stosownego zdania czy myśli\n(zdanie jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, gdy zastosowane w praktyce przynosi korzyść).","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n**Nazwa koncepcji konkurencyjnej:** pragmatyczna koncepcja prawdy.\n\n**Wyjasnienie:** Zgodnie z pragmatyczna koncepcja prawdy zdanie jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, gdy zastosowane w praktyce przynosi korzysc (jest uzyteczne, skuteczne, \"dziala\").\n\n## Sposob 1 - porownanie koncepcji\n\nKoncepcja broniona przez Poppera (klasyczna/korespondencyjna):\n> Prawda = zgodnosc zdania z faktami.\n\nKoncepcja konkurencyjna - **pragmatyczna** (William James, John Dewey, Charles S. Peirce):\n> Prawda = uzytecznosc, skutecznosc praktyczna. Zdanie jest prawdziwe, jesli wiara w nie przynosi korzysci, pozwala osiagnac cele.\n\n**Kontrast:**\n- Dla Poppera: \"31 grudnia padal snieg\" jest prawdziwe, jezeli faktycznie padal - bez wzgledu na korzysc.\n- Dla pragmatystow: zdanie jest prawdziwe, jesli \"dziala\" - przynosi sukces, pozwala nam orientowac sie w rzeczywistosci.\n\n## Sposob 2 - inne akceptowane koncepcje konkurencyjne\n\nKlucz akceptuje DOWOLNA jedna z ponizszych:\n\n1. **Pragmatyczna** (William James): prawda jako uzytecznosc, skutecznosc praktyczna.\n2. **Koherentna (kohezyjno-logiczna)**: prawda jako spojnosc zdania z systemem innych zdad. Zdanie jest prawdziwe, jezeli pasuje do calego systemu wiedzy (np. Hegel, Bradley).\n3. **Konsensusowa (zgody powszechnej)**: zdanie jest prawdziwe, jezeli jest powszechnie akceptowalne.\n4. **Epistemiczna**: zdanie jest prawdziwe, jezeli moze byc poznane lub uzasadnione w idealnych warunkach epistemicznych.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktow za co\n\n> **Klucz CKE (zadanie 14, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - poprawna nazwa koncepcji konkurencyjnej + wyjasnienie czym jest wedlug niej prawda\n> - Akceptowane nazwy: pragmatyczna, koherentna (kohezyjno-logiczna), konsensusowa\n> - **0 pkt** - brak lub niepelna odpowiedz (sama nazwa bez wyjasnienia = 0 pkt)\n\n## Reference filozoficzny\n\n> **Pragmatyczna koncepcja prawdy** (ang. *pragmatism*): William James (\"Pragmatism\", 1907), John Dewey. Kryterium: praktyczna uzytecznosc. Prawda nie jest statyczna - moze sie zmieniac wraz z ewolucja wiedzy i potrzeb.\n> **Koherentna koncepcja prawdy**: Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Francis Herbert Bradley. Prawda = wewnetrzna spojnosc systemu twierdzen.\n> **Koncepcja klasyczna** (Popper, Tarski): prawda = zgodnosc z faktami, bez wzgledu na uzytecznosc czy spojnosc systemu.\n\n## Typowe pulapki\n\n1. Podawanie \"subiektywistycznej\" koncepcji bez nazwy - nalezy podac NAZWA koncepcji, nie tylko jej opis.\n2. Opisywanie koncepcji klasycznej jako \"konkurencyjnej\" - zadanie pyta o koncepcje KONKURENCYJNA wobec tej, ktora broni Popper; nie mozna podac tej samej.\n3. Samo \"pragmatyzm\" bez wyjasnienia - wymagane jest wyjasnienie, na czym polega ta koncepcja.","image":"img/filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 14. (0-1)<br>Podaj nazwę jednej z konkurencyjnych koncepcji prawdy, w stosunku do koncepcji<br>bronionej przez Karla Raimunda Poppera. Następnie wyjaśnij, czym jest prawda<br>zgodnie z tą koncepcją.<br>Nazwa koncepcji konkurencyjnej:<br>Wyjaśnienie:<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>12.<br>13.<br>14.<br>Maks. liczba pkt<br>1<br>2<br>1<br>Uzyskana liczba pkt<br>EFIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 14. (0-1)<br>Wymagania egzaminacyjne 2021<br>Wymaganie ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>II. Tworzenie wypowiedzi.<br>Zdający […] prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi […].<br>III. Filozofia współczesna.</p>\n<ol><li>Problematyka epistemologiczna</li></ol>\n<p>i problematyka z zakresu filozofii nauki<br>w myśli XX w. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje różne</li></ol>\n<p>koncepcje prawdy, rekonstruuje<br>wspierające je argumenty (koncepcja […]<br>pragmatyczna).<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - prawidłowe podanie nazwy koncepcji oraz wyjaśnienie.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe rozwiązanie<br>Nazwa koncepcji konkurencyjnej: pragmatyczna koncepcja prawdy.<br>Wyjaśnienie: Zgodnie z pragmatyczną koncepcją prawdy prawdziwość zależy od praktycznych<br>skutków generowanych przez działanie zrealizowane na bazie stosownego zdania czy myśli<br>(zdanie jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, gdy zastosowane w praktyce przynosi korzyść).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Nazwa koncepcji konkurencyjnej:</strong> pragmatyczna koncepcja prawdy.</p>\n<p><strong>Wyjasnienie:</strong> Zgodnie z pragmatyczna koncepcja prawdy zdanie jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, gdy zastosowane w praktyce przynosi korzysc (jest uzyteczne, skuteczne, &quot;dziala&quot;).</p>\n<h4>Sposob 1 - porownanie koncepcji</h4>\n<p>Koncepcja broniona przez Poppera (klasyczna/korespondencyjna):</p>\n<blockquote>Prawda = zgodnosc zdania z faktami.</blockquote>\n<p>Koncepcja konkurencyjna - <strong>pragmatyczna</strong> (William James, John Dewey, Charles S. Peirce):</p>\n<blockquote>Prawda = uzytecznosc, skutecznosc praktyczna. Zdanie jest prawdziwe, jesli wiara w nie przynosi korzysci, pozwala osiagnac cele.</blockquote>\n<p><strong>Kontrast:</strong></p>\n<ul><li>Dla Poppera: &quot;31 grudnia padal snieg&quot; jest prawdziwe, jezeli faktycznie padal - bez wzgledu na korzysc.</li><li>Dla pragmatystow: zdanie jest prawdziwe, jesli &quot;dziala&quot; - przynosi sukces, pozwala nam orientowac sie w rzeczywistosci.</li></ul>\n<h4>Sposob 2 - inne akceptowane koncepcje konkurencyjne</h4>\n<p>Klucz akceptuje DOWOLNA jedna z ponizszych:</p>\n<ol><li><strong>Pragmatyczna</strong> (William James): prawda jako uzytecznosc, skutecznosc praktyczna.</li><li><strong>Koherentna (kohezyjno-logiczna)</strong>: prawda jako spojnosc zdania z systemem innych zdad. Zdanie jest prawdziwe, jezeli pasuje do calego systemu wiedzy (np. Hegel, Bradley).</li><li><strong>Konsensusowa (zgody powszechnej)</strong>: zdanie jest prawdziwe, jezeli jest powszechnie akceptowalne.</li><li><strong>Epistemiczna</strong>: zdanie jest prawdziwe, jezeli moze byc poznane lub uzasadnione w idealnych warunkach epistemicznych.</li></ol>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktow za co</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zadanie 14, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawna nazwa koncepcji konkurencyjnej + wyjasnienie czym jest wedlug niej prawda<br>- Akceptowane nazwy: pragmatyczna, koherentna (kohezyjno-logiczna), konsensusowa<br>- <strong>0 pkt</strong> - brak lub niepelna odpowiedz (sama nazwa bez wyjasnienia = 0 pkt)</blockquote>\n<h4>Reference filozoficzny</h4>\n<blockquote><strong>Pragmatyczna koncepcja prawdy</strong> (ang. <em>pragmatism</em>): William James (&quot;Pragmatism&quot;, 1907), John Dewey. Kryterium: praktyczna uzytecznosc. Prawda nie jest statyczna - moze sie zmieniac wraz z ewolucja wiedzy i potrzeb.<br><strong>Koherentna koncepcja prawdy</strong>: Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Francis Herbert Bradley. Prawda = wewnetrzna spojnosc systemu twierdzen.<br><strong>Koncepcja klasyczna</strong> (Popper, Tarski): prawda = zgodnosc z faktami, bez wzgledu na uzytecznosc czy spojnosc systemu.</blockquote>\n<h4>Typowe pulapki</h4>\n<ol><li>Podawanie &quot;subiektywistycznej&quot; koncepcji bez nazwy - nalezy podac NAZWA koncepcji, nie tylko jej opis.</li><li>Opisywanie koncepcji klasycznej jako &quot;konkurencyjnej&quot; - zadanie pyta o koncepcje KONKURENCYJNA wobec tej, ktora broni Popper; nie mozna podac tej samej.</li><li>Samo &quot;pragmatyzm&quot; bez wyjasnienia - wymagane jest wyjasnienie, na czym polega ta koncepcja.</li></ol>"}]}