{"id":"filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":1,"ptype":"true_false","subject":"filozofia","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-1)\nNa podstawie fragmentu tekstu św. Tomasza z Akwinu oceń prawdziwość poniższych\nzdań. Zaznacz P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeżeli jest fałszywe.\n1.\nWszystkie byty pozbawione poznania działają celowo.\nP\nF\n2.\nCiała naturalne nigdy nie działają w sposób przypadkowy, lecz zawsze\ndążą do tego, co dla nich najlepsze.\nP\nF\n3.\nRelacja między Bogiem a ciałami naturalnymi przypomina relację między\nłucznikiem a strzałami.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2021\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy\n[…] filozoficzne […].\nII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający […] prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi […].\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych […].\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź;\nrekonstruuje tezy i argumenty zawarte\nw tekście […].\nI. Filozofia starożytna i średniowieczna.\n7. Wybrane zagadnienia związane z recepcją\nmyśli antycznej. Zdający:\n2) przedstawia związek filozofii św. Tomasza\nz arystotelizmem, prezentując różnice między\nnimi wynikające z chrześcijańskiego\ncharakteru myśli tomistycznej (problem\nstworzenia i wieczności świata, rozróżnienie\nistoty i istnienia, idea powszechnej\nhierarchiczności bytu, pojęcie prawa\nnaturalnego);\n3) przeprowadza analizę i interpretację co\nnajmniej jednego z następujących tekstów:\nb) św. Tomasz, Suma teologii (fragment).\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych. Zdający:\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - prawidłowe zaznaczenie trzech odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. F\n2. F\n3. P","solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n1. **F** (Falsz)\n2. **F** (Falsz)\n3. **P** (Prawda)\n\n## Sposob 1 - analiza kazdego zdania z tekstu\n\n**Zdanie 1.: \"Wszystkie byty pozbawione poznania dzialaja celowo.\" - FALSZ**\n\nTomasz pisze:\n> \"Niektore byty pozbawione poznania, mianowicie ciala naturalne, dzialaja ze wzgledu na cel.\"\n\nKlucz: Tomasz mowi o **NIEKTORYCH** bytach pozbawionych poznania (cialach naturalnych), nie o **WSZYSTKICH**. Slowo \"wszystkie\" czyni zdanie 1. falszywe. Byty pozbawione poznania to np. kamien - czy kamien \"dziala celowo\"? Tomasz by sie zwahal; mowi tylko o cialach naturalnych jako kategorii.\n\n**Zdanie 2.: \"Ciala naturalne nigdy nie dzialaja w sposob przypadkowy, lecz zawsze daza do tego, co dla nich najlepsze.\" - FALSZ**\n\nTomasz pisze:\n> \"Dzialaja [ ] **bardzo czesto** w taki sam sposob, by osiagnac to, co najlepsze.\"\n\nKlucz: \"**Bardzo czesto**\", nie \"zawsze\" i \"nigdy przypadkowo\". Zdanie 2. zastepuje \"bardzo czesto\" na \"zawsze\" i \"nigdy\" - to nadinterpretacja. Tomasz nie twierdzi, ze dzialanie celowe jest absolutnie konieczne i bez wyjatkow.\n\n**Zdanie 3.: \"Relacja miedzy Bogiem a cialami naturalnymi przypomina relacje miedzy lucznikiem a strzalami.\" - PRAWDA**\n\nTomasz piszew dosloswnie:\n> \"Te byty nieposiadajace poznania nie zmierzaja do celu inaczej jak tylko kierowane przez kogos poznajacego i rozumujacego, **jak strzala przez lucznika**. Istnieje zatem cos poznajacego umyslowo, co prowadzi wszystkie rzeczy naturalne do celu, i to nazywamy Bogiem.\"\n\nAnalogii: lucznik : strzala = Bog : ciala naturalne. Tomasz sam uzywa tej analogii, wiec zdanie 3. jest prawdziwe.\n\n## Sposob 2 - pulapka kwantyfikatorow\n\nZadania prawda/falsz czesto manipuluja kwantyfikatorami:\n- Tekst: \"**niektore** byty\" → zdanie 1. mowi \"**wszystkie**\" → FALSZ\n- Tekst: \"**bardzo czesto**\" → zdanie 2. mowi \"**zawsze**\" i \"**nigdy**\" → FALSZ\n- Tekst: doslow analogia z lucznikiem → zdanie 3. poprawnie parafrazuje → PRAWDA\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktow za co\n\n> **Klucz CKE (zadanie 8, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wszystkie trzy odpowiedzi poprawne: F, F, P\n> - **0 pkt** - chociaz jedna bledna lub brak odpowiedzi\n> - Uwaga: za dwie poprawne odpowiedzi rowniez 0 pkt (wszystko albo nic)\n\n## Reference filozoficzny\n\n> **Piec drog** sw. Tomasza z Akwinu (*Summa theologiae*, ok. 1265-1274): seria dowodow na istnienie Boga. Piata droga (z celowosci / *ex fine*) jest opisana w tym fragmencie.\n> **Teleologia** (gr. *telos* = cel, *logos* = nauka): filozofia celu; swiat ma wbudowane cele. Bog jako finalny cel i kierowca wszystkiego.\n> **Deizm vs. teizm**: Bog Tomasza nie tylko stworzyl swiat, ale aktywnie nim kieruje (*Providentia* - Opatrznosc) - to teizm, nie deizm.\n\n## Typowe pulapki\n\n1. Zdanie 1. - lacina uczniow myli \"niektorych\" z \"wszystkimi\"; nalezy czytac klucz kwantyfikatorow.\n2. Zdanie 2. - \"bardzo czesto\" vs. \"zawsze\" - typowy blad: uczen czyta tekst zbyt szybko i nie zauwaza, ze Tomasz sie ogranicza.\n3. Zdanie 3. - uczniowie moga wychac za prawdopodobna, lecz faktycznie to bezposrednie przelozone z tekstu.","image":"img/filozofia-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 8. (0-1)
Na podstawie fragmentu tekstu św. Tomasza z Akwinu oceń prawdziwość poniższych
zdań. Zaznacz P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeżeli jest fałszywe.
1.
Wszystkie byty pozbawione poznania działają celowo.
P
F
2.
Ciała naturalne nigdy nie działają w sposób przypadkowy, lecz zawsze
dążą do tego, co dla nich najlepsze.
P
F
3.
Relacja między Bogiem a ciałami naturalnymi przypomina relację między
łucznikiem a strzałami.
P
F

","answer_text_html":"

Zadanie 8. (0-1)
Wymagania egzaminacyjne 2021
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający rozpoznaje i rozumie problemy
[…] filozoficzne […].
II. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający […] prawidłowo posługuje się
pojęciami filozoficznymi […].
III. Analiza i interpretacja tekstów
filozoficznych […].
Zdający rekonstruuje problemy (pytania)
zawarte w tekście filozoficznym lub takie,
na które tekst stanowi odpowiedź;
rekonstruuje tezy i argumenty zawarte
w tekście […].
I. Filozofia starożytna i średniowieczna.

\n
  1. Wybrane zagadnienia związane z recepcją
\n

myśli antycznej. Zdający:

\n
  1. przedstawia związek filozofii św. Tomasza
\n

z arystotelizmem, prezentując różnice między
nimi wynikające z chrześcijańskiego
charakteru myśli tomistycznej (problem
stworzenia i wieczności świata, rozróżnienie
istoty i istnienia, idea powszechnej
hierarchiczności bytu, pojęcie prawa
naturalnego);

\n
  1. przeprowadza analizę i interpretację co
\n

najmniej jednego z następujących tekstów:
b) św. Tomasz, Suma teologii (fragment).
V. Umiejętności w zakresie analizy
i interpretacji tekstów filozoficznych. Zdający:

\n
  1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,
\n

tezy i argumenty.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Zasady oceniania
1 pkt - prawidłowe zaznaczenie trzech odpowiedzi.
0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie

\n
  1. F
  2. F
  3. P
","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n
  1. F (Falsz)
  2. F (Falsz)
  3. P (Prawda)
\n

Sposob 1 - analiza kazdego zdania z tekstu

\n

Zdanie 1.: "Wszystkie byty pozbawione poznania dzialaja celowo." - FALSZ

\n

Tomasz pisze:

\n
"Niektore byty pozbawione poznania, mianowicie ciala naturalne, dzialaja ze wzgledu na cel."
\n

Klucz: Tomasz mowi o NIEKTORYCH bytach pozbawionych poznania (cialach naturalnych), nie o WSZYSTKICH. Slowo "wszystkie" czyni zdanie 1. falszywe. Byty pozbawione poznania to np. kamien - czy kamien "dziala celowo"? Tomasz by sie zwahal; mowi tylko o cialach naturalnych jako kategorii.

\n

Zdanie 2.: "Ciala naturalne nigdy nie dzialaja w sposob przypadkowy, lecz zawsze daza do tego, co dla nich najlepsze." - FALSZ

\n

Tomasz pisze:

\n
"Dzialaja [ ] bardzo czesto w taki sam sposob, by osiagnac to, co najlepsze."
\n

Klucz: "Bardzo czesto", nie "zawsze" i "nigdy przypadkowo". Zdanie 2. zastepuje "bardzo czesto" na "zawsze" i "nigdy" - to nadinterpretacja. Tomasz nie twierdzi, ze dzialanie celowe jest absolutnie konieczne i bez wyjatkow.

\n

Zdanie 3.: "Relacja miedzy Bogiem a cialami naturalnymi przypomina relacje miedzy lucznikiem a strzalami." - PRAWDA

\n

Tomasz piszew dosloswnie:

\n
"Te byty nieposiadajace poznania nie zmierzaja do celu inaczej jak tylko kierowane przez kogos poznajacego i rozumujacego, jak strzala przez lucznika. Istnieje zatem cos poznajacego umyslowo, co prowadzi wszystkie rzeczy naturalne do celu, i to nazywamy Bogiem."
\n

Analogii: lucznik : strzala = Bog : ciala naturalne. Tomasz sam uzywa tej analogii, wiec zdanie 3. jest prawdziwe.

\n

Sposob 2 - pulapka kwantyfikatorow

\n

Zadania prawda/falsz czesto manipuluja kwantyfikatorami:

\n\n

Schemat oceniania CKE - ile punktow za co

\n
Klucz CKE (zadanie 8, max 1 pkt):
- 1 pkt - wszystkie trzy odpowiedzi poprawne: F, F, P
- 0 pkt - chociaz jedna bledna lub brak odpowiedzi
- Uwaga: za dwie poprawne odpowiedzi rowniez 0 pkt (wszystko albo nic)
\n

Reference filozoficzny

\n
Piec drog sw. Tomasza z Akwinu (Summa theologiae, ok. 1265-1274): seria dowodow na istnienie Boga. Piata droga (z celowosci / ex fine) jest opisana w tym fragmencie.
Teleologia (gr. telos = cel, logos = nauka): filozofia celu; swiat ma wbudowane cele. Bog jako finalny cel i kierowca wszystkiego.
Deizm vs. teizm: Bog Tomasza nie tylko stworzyl swiat, ale aktywnie nim kieruje (Providentia - Opatrznosc) - to teizm, nie deizm.
\n

Typowe pulapki

\n
  1. Zdanie 1. - lacina uczniow myli "niektorych" z "wszystkimi"; nalezy czytac klucz kwantyfikatorow.
  2. Zdanie 2. - "bardzo czesto" vs. "zawsze" - typowy blad: uczen czyta tekst zbyt szybko i nie zauwaza, ze Tomasz sie ogranicza.
  3. Zdanie 3. - uczniowie moga wychac za prawdopodobna, lecz faktycznie to bezposrednie przelozone z tekstu.
"}]}