{"id":"filozofia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad/Temat 2","paper_id":"filozofia-2022-grudzien-probna-rozszerzona","number":"Temat 2","points":null,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"probna","year":2022,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Temat 2.\nCzłowiek jest miarą wszystkich rzeczy, istniejących, że istnieją, i nieistniejących, że nie\nistnieją.\nProtagoras\nObjaśnij sens Protagorasowskiej zasady homo-mensura w kontekście sporu etycznego\nmiędzy subiektywizmem a obiektywizmem, a następnie zajmij w tym sporze własne\nstanowisko.\nna temat nr\n16.\n0-30\nMFIP-R0_100\nMFIP-R0_100\nMFIP-R0_100\nMFIP-R0_100\nMFIP-R0_100\nMFIP-R0_100\nBRUDNOPIS\n(nie podlega ocenie)\nFILOZOFIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nFILOZOFIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nFILOZOFIA\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":"Temat 2.\nCzłowiek jest miarą wszystkich rzeczy, istniejących, że istnieją, i nieistniejących, że nie\nistnieją.\nProtagoras\nObjaśnij sens protagorasowskiej zasady homo-mensura w kontekście sporu etycznego\nmiędzy subiektywizmem a obiektywizmem, a następnie zajmij w tym sporze własne\nstanowisko.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nIX. Umiejętność pisania tekstu (eseju)\nfilozoficznego, w którym - korzystając ze\nzdobytej wiedzy z zakresu logiki i historii\nfilozofii - identyfikuje się i rozpatruje\nokreślone poglądy filozoficzne.\nIII. Wybrane problemy filozofii.\n5. Wybrane spory etyczne. Zdający,\ndefiniując odpowiednie terminy i analizując\nargumenty, rekonstruuje następujące spory:\n1) o naturę wartości lub powinności\nmoralnych (relatywizm - absolutyzm lub\nuniwersalizm, subiektywizm -\nobiektywizm).\nZasady oceniania\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia\n• W wypracowaniu znajduje się co najmniej jeden z dwóch kluczowych\nelementów stanowiska zdającego: wyjaśnienie tematu wypracowania lub teza\nzdającego.\nORAZ\n• W wypracowaniu przedstawiony jest pogląd przynajmniej jednego filozofa lub\nznajduje się w nim odwołanie do co najmniej jednego tekstu filozoficznego.\nORAZ\n• Wypracowanie przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną.\n1 pkt\nWypracowanie nie spełnia dowolnego z warunków wymaganych do\notrzymania 1 punktu.\nALBO\n• Wypracowanie jest napisane w formie planu albo w punktach.\n0 pkt\nUwaga: jeżeli w kryterium Spełnienie formalnych warunków polecenia przyznano 0 pkt,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 pkt.\nWyjaśnienia (Kryterium 1. - Spełnienie formalnych warunków polecenia)\n1. Na stanowisko zdającego składają się wyjaśnienie tematu wypracowania oraz teza\nzdającego powiązana z tematem pracy.\na) Wyjaśnienie tematu polega na podaniu stosownych znaczeń kluczowych terminów\nlub twierdzeń zawartych w poleceniu oraz na wskazaniu na ewentualne związki\nmiędzy nimi.\nb) Teza wypracowania, to zdanie wyrażające określone przekonanie zdającego (jego\nopinię), odniesione do zagadnienia wskazanego w poleceniu. Teza zdającego nie\nmusi być oryginalna - wystarczy, że zdający opowie się za określonym poglądem\nfilozoficznym, powiązanym z tematyką pracy. Teza może również mieć postać\nhipotezy, której poprawność zdający ocenia w swojej pracy. Teza wypracowania\nw każdej swej postaci wymaga stosownego uzasadnienia.\nc) Zdający nie musi opowiadać się za określonym rozwiązaniem zagadnienia\nomawianego w wypracowaniu, jest jednak wówczas zobowiązany jednoznacznie\nten fakt zakomunikować, podając racje na rzecz takiej koncepcji wypracowania.\n2. W wypracowaniu zdający powinien omówić co najmniej jeden z poglądów filozoficznych,\njednego z filozofów wymienionych w podstawie programowej lub odwołać się do co\nnajmniej jednego tekstu filozoficznego wskazanego w podstawie programowej.\n3. Wypracowanie przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną, jeżeli zawiera\nco najmniej jeden akapit argumentacyjny, czyli taki, w którym znajduje się co najmniej\njeden argument powiązany z tematyką pracy.\n2. Kompetencje filozoficzne i kulturowe\nUwaga: jeżeli ostateczna liczba punktów przyznana w kryterium Kompetencje filozoficzne\ni kulturowe, wynosi 0 pkt, wówczas w pozostałych kryteriach (Kompozycja wypowiedzi oraz\nJęzyk wypowiedzi) przyznaje się 0 pkt.\n2.1. Sformułowanie stanowiska\nZadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania oraz jasno sformułowana teza.\n4 pkt\nZadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania, lecz nie w pełni jasno\nsformułowana teza\nALBO\njasno sformułowana teza, lecz nie w pełni zadowalające wyjaśnienie tematu\nwypracowania.\n3 pkt\nJasno sformułowana teza, lecz brak (zadowalającego) wyjaśnienia tematu\nwypracowania\nALBO\nzadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania, lecz brak (jasno) sformułowanej\ntezy\nALBO\nnie w pełni zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania oraz nie w pełni jasno\nsformułowana teza.\n2 pkt\nNie w pełni zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania\n(i brak sformułowanej tezy)\nALBO\nnie w pełni jasno sformułowana teza (i brak wyjaśnienia tematu).\n1 pkt\nBrak wyjaśnienia tematu (lub wyjaśnienie niepoprawne) i brak tezy (lub teza\nsformułowana w sposób niezrozumiały).\n0 pkt\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nWyjaśnienia (Kryterium 2.1. - Sformułowanie stanowiska )\n1. Przez sformułowanie stanowiska zdającego rozumie się wyjaśnienie tematu\nwypracowania oraz sformułowanie powiązanej z tematem tezy.\n2. Wyjaśnienie tematu:\na) wyjaśnienie tematu jest zadowalające, gdy zdający wyjaśnił rzetelnie kluczowe\nterminy lub twierdzenia występujące w poleceniu oraz poprawnie wyjaśnił\newentualne związki między nimi\nb) wyjaśnienie jest nie w pełni zadowalające, gdy zdający nie wyjaśnił rzetelnie\nwszystkich istotnych dla jasnego zrozumienia tematu terminów lub twierdzeń\nwystępujących w sformułowaniu polecenia lub gdy nie wyjaśnił (albo gdy uczynił\nto w sposób nierzetelny) istotnych dla zrozumienia tematu związków między\nwystępującymi w sformułowaniu tematu twierdzeniami.\n3. Sformułowanie tezy:\na) teza zdającego jest jasno sformułowana, gdy łącznie spełnia następujące\nwarunki:\n- zdający rzetelnie wyjaśnił występujące w niej kluczowe terminy\n- teza ta dotyczy tematu wypracowania\n- teza nie ulega zmianie w trakcie wywodu lub jej zmiana ma swoje uzasadnienie\nb) teza zdającego nie jest w pełni jasno sformułowana, gdy nie zostaje spełniony co\nnajmniej jeden z warunków wymienionych wyżej.\n2.2. Wykorzystanie wiedzy z zakresu historii filozofii\nFunkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch filozofów,\nw tym jedno przywołanie pogłębione\nORAZ\nfunkcjonalne i rzetelne odwołanie do przynajmniej jednego tekstu filozoficznego;\nbrak błędów rzeczowych.\n5 pkt\nFunkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch filozofów,\nw tym jedno przywołanie pogłębione; brak błędów rzeczowych.\n4 pkt\nFunkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch filozofów;\ndopuszczalny jeden błąd rzeczowy.\n3 pkt\nFunkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej jednego filozofa;\ndopuszczalne dwa błędy rzeczowe.\n2 pkt\nFunkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej jednego filozofa;\ndopuszczalne trzy błędy rzeczowe.\n1 pkt\nBrak przywołania myśli filozoficznej przynajmniej jednego filozofa\nALBO\nprzywołanie myśli filozoficznej niespełniające warunku funkcjonalności\nlub rzetelności\nALBO\ncztery i więcej błędy rzeczowe.\n0 pkt\nWyjaśnienia (Kryterium 2.2. - Wykorzystanie wiedzy z zakresu historii filozofii)\n1. Przywołanie określonego poglądu filozoficznego i odwołanie się do tekstu filozoficznego\nocenia się w aspekcie ich funkcjonalności i rzetelności. Przywołanie to może być\npogłębione lub niepogłębione:\na) przywołanie poglądu filozoficznego lub odwołanie do tekstu filozoficznego jest\nfunkcjonalne wówczas, gdy stanowi element wywodu zdającego i mieści się\nw tematyce pracy\nb) przywołanie poglądu filozoficznego lub odwołanie do tekstu filozoficznego jest\nrzetelne wówczas, gdy rozumienie tego poglądu lub tekstu jest zgodne z obecnym\nstanem wiedzy filozoficznej\nc) przywołanie poglądu filozoficznego jest pogłębione wówczas, gdy zdający nie tylko\nprzedstawia stosowną myśl w sposób funkcjonalny i rzetelny, ale również gdy\nprzeprowadza analizę filozoficzną prezentowanego poglądu (np. przez wyjaśnianie\nwystępujących w nim pojęć)\nd) przez wywód zdającego rozumie się sformułowane przez niego stanowisko wraz\nz jego uzasadnieniem. W ramach wywodu występują względnie autonomiczne\nelementy strukturalne i treściowe, pomiędzy którymi zachodzą stosowne związki -\nw tym przede wszystkim związki logiczne - umożliwiające zrozumienie\nprzedstawianych przez zdającego zagadnień filozoficznych w ich powiązaniu\nz wyrażonym przez zdającego stanowiskiem i jego uzasadnieniem.\n5. Błąd rzeczowy - to błąd świadczący o:\na) nieznajomości przywołanej myśli, zarówno co do jego treści, jak i co do autorstwa\nb) nieznajomości zawartości przywołanego tekstu (filozoficznego lub\npozafilozoficznego), do którego odwołuje się zdający\nc) nieuprawnionej interpretacji fragmentu lub fragmentów przywołanych tekstów\nfilozoficznych lub pozafilozoficznych\nd) niepoprawnym rozumieniu lub niepoprawnym zastosowaniu terminów lub twierdzeń\nfilozoficznych.\n2.3. a) Uzasadnienie - argumentacja na rzecz stanowiska\nW ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa funkcjonalne argumenty, w tym\njeden pogłębiony; co najmniej jeden z argumentów ma postać poprawnego\nwnioskowania; brak błędów logicznych w argumentacji.\n6 pkt\nW ramach uzasadnienia występują dwa funkcjonalne argumenty lub jeden\nfunkcjonalny argument pogłębiony; co najmniej jeden argument ma postać\npoprawnego wnioskowania; brak błędów logicznych w argumentacji.\n5 pkt\nW ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa funkcjonalne argumenty, w tym\njeden pogłębiony; uzasadnienie zawiera najwyżej jeden błąd logiczny\nw argumentacji.\n4 pkt\nW ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa funkcjonalne argumenty;\nuzasadnienie zawiera najwyżej jeden błąd logiczny w argumentacji.\n3 pkt\nW ramach uzasadnienia występuje co najmniej jeden funkcjonalny argument;\nuzasadnienie zawiera najwyżej jeden błąd logiczny w argumentacji.\n2 pkt\nW ramach uzasadnienia występuje co najmniej jeden funkcjonalny argument;\nuzasadnienie zawiera najwyżej dwa błędy logiczne w argumentacji.\n1 pkt\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nBrak uzasadnienia\nALBO\nw ramach uzasadnienia nie występuje żaden funkcjonalny argument\nALBO\ntrzy (lub więcej) błędów logicznych w argumentacji.\n0 pkt\n2.3. b) Uzasadnienie - kontrargumentacja (zarzuty)\nDwa zarzuty funkcjonalne lub jeden zarzut funkcjonalny i pogłębiony, brak błędów\nlogicznych w kontrargumentacji.\n3 pkt\nDwa zarzuty funkcjonalne lub jeden zarzut funkcjonalny i pogłębiony, najwyżej jeden\nbłąd logiczny w kontrargumentacji.\n2 pkt\nJeden zarzut funkcjonalny; najwyżej jeden błąd logiczny w kontrargumentacji.\n1 pkt\nBrak kontrargumentacji (brak przynajmniej jednego zarzutu)\nALBO\nżaden kontrargument nie spełnia warunku funkcjonalności\nALBO\ndwa (lub więcej) błędy logiczne w kontrargumentacji.\n0 pkt\n2.3. c) Uzasadnienie - odpowiedź na zarzuty\nFunkcjonalna odpowiedź na dwa zarzuty albo funkcjonalna i pogłębiona odpowiedź\nna jeden zarzut; brak błędów logicznych w odpowiedzi.\n3 pkt\nFunkcjonalna odpowiedź na dwa zarzuty albo funkcjonalna i pogłębiona odpowiedź\nna jeden zarzut; najwyżej jeden błąd logiczny w odpowiedzi.\n2 pkt\nFunkcjonalna odpowiedź na jeden zarzut, najwyżej jeden błąd logiczny\nw odpowiedzi.\n1 pkt\nBrak odpowiedzi na zarzut (zarzuty)\nALBO\nżadna z odpowiedzi na zarzut (zarzuty) nie spełnia warunku funkcjonalności\nALBO\ndwa (lub więcej) błędy logiczne w ramach odpowiedzi na zarzut.\n0 pkt\nWyjaśnienia (Kryterium 2.3. - Uzasadnienie)\n1. Uzasadnienie stanowiska zdającego to zabieg polegający na podaniu racji (przede\nwszystkim racji logicznych) na rzecz prezentowanej tezy. Te racje mogą implikować tę\ntezę lub ją uprawdopodabniać. Sformułowanie tezy wraz z jej uzasadnieniem stanowi\nkluczową część wywodu zdającego.\n2. Uzasadnienie tezy to inaczej argumentacja na rzecz tej tezy. Argumentacja zdającego\nmoże mieć strukturę prostą lub złożoną. W ramach wywodu zdającego mogą\nwystępować argumenty i kontrargumenty (o różnej postaci):\na) argumentacja logiczna o strukturze prostej to inaczej wnioskowanie, na które\nskłada się zestaw przesłanek, z których logicznie wynika wniosek (lub które\nuprawdopodabniają wniosek)\nb) argumentacja składająca się z więcej niż jednego wnioskowania prostego to\nargumentacja złożona (o strukturze złożonej). Tego typu argumentacja jest jedną\nz postaci argumentacji pogłębionej\nc) termin „kontrargument” („zarzut”) należy rozumieć dwojako:\n• jako twierdzenie (lub twierdzenia) osłabiające lub obalające uzasadnienie\nokreślonej tezy\n• jako wnioskowanie na rzecz tezy przeciwnej.\n3. Ocena argumentacji (argumentów i kontrargumentów lub odpowiedzi na zarzuty) polega\nna rozstrzygnięciu trzech kwestii:\na) czy argumentacja ma charakter funkcjonalny\nb) czy argumentacja ma charakter pogłębiony\nc) czy argumentacja jest poprawna logicznie, zatem czy między przesłankami\na wnioskiem (tezą uzasadnianą), zachodzi związek uprawniający do uznania tego\nwniosku (poprawność formalna wnioskowania).\n4. Argumentacja zdającego (argument, kontrargument lub odpowiedź na zarzut) jest:\na) funkcjonalna, gdy stanowi część wywodu zdającego\nb) jest pogłębiona, gdy ma postać poprawnej argumentacji o strukturze złożonej lub\ngdy ma postać poprawnego wnioskowania prostego, powiązanego z analizą\nhistoryczno-filozoficzną, logiczną lub pojęciową przynajmniej jednego elementu\ntego wnioskowania.\n5. Rozumowanie zdającego jest oceniane pod względem poprawności logicznej\nw kontekście wystąpienia błędów logicznych, w tym takich jak: błąd formalny, błędne\nkoło w rozumowaniu, wieloznaczność.\n6. Brak funkcjonalnego argumentu w wypracowaniu skutkuje przyznaniem 0 punktów\nw pozostałych aspektach oceny uzasadnienia (kontrargumentacja i odpowiedź na\nzarzuty).\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n2.4. Nawiązania kulturowe\nFunkcjonalne, rzetelne oraz pogłębione przywołanie jednego kontekstu\npozafilozoficznego\nALBO\nfunkcjonalne i rzetelne przywołanie co najmniej dwóch kontekstów\npozafilozoficznych.\n2 pkt\nFunkcjonalne i rzetelne przywołanie jednego kontekstu pozafilozoficznego.\n1 pkt\nBrak przywołania kontekstu pozafilozoficznego\nALBO\nprzywołanie kontekstu pozafilozoficznego niespełniające warunku funkcjonalności\ni rzetelności.\n0 pkt\nWyjaśnienia (Kryterium 2.4. - Nawiązania kulturowe)\nPrzywołanie przez zdającego kontekstu pozafilozoficznego polega na odwołaniu się do\nwiedzy z innych dziedzin kultury (np. tekstu kultury, badań naukowych, wydarzeń\nhistorycznych):\na) przywołanie jest funkcjonalne, gdy stanowi element wywodu zdającego\nb) przywołanie jest rzetelne, gdy nie zawiera błędów rzeczowych lub logiczno-\n-językowych utrudniających lub uniemożliwiających zrozumienie przedstawionej\nmyśli\nc) przywołanie jest pogłębione, gdy stanowi część wywodu zdającego i jest\npowiązane z analizą historyczno-filozoficzną, logiczną lub pojęciową przynajmniej\njednego elementu tego wywodu.\n3. Kompozycja i spójność wypowiedzi\nWypracowanie jest poprawnie skomponowane, a wywód zdającego - spójny.\n4 pkt\nWypracowanie jest poprawnie skomponowane, lecz zawiera jedno zaburzenie\nspójności\nALBO\nwypracowanie jest spójne, lecz zawiera jedno zaburzenie kompozycji.\n3 pkt\nWypracowanie zawiera jedno zaburzenie kompozycji oraz jedno lub dwa\nzaburzenia spójności.\n2 pkt\nWypracowanie zawiera więcej niż jedno zaburzenie kompozycji oraz najwyżej dwa\nzaburzenia spójności\nALBO\nwypracowanie zawiera najwyżej jedno zaburzenie kompozycji oraz więcej niż dwa\nzaburzenia spójności.\n1 pkt\nWypracowanie zawiera więcej niż jedno zaburzenie kompozycji oraz więcej niż dwa\nzaburzenia spójności.\n0 pkt\nWyjaśnienia (Kryterium 3. - Kompozycja i spójność wypowiedzi)\n1. Wypracowanie jest poprawnie skomponowane, gdy zawiera wyraźnie wyodrębnione\ni poprawnie napisane części strukturalne: wstęp, rozwinięcie i zakończenie.\n2. Poprawnie napisane wypracowanie nie zawiera żadnego z wymienionych poniżej\nzaburzeń, które uznaje się za istotne zaburzenia kompozycji:\na) brak wstępu lub brak we wstępie jednego z dwóch istotnych jego elementów\nb) brak rozwinięcia lub brak podziału na akapity (co najmniej trzy)\nc) brak zakończenia lub pojawienie się w zakończeniu nowego i istotnego dla wywodu\nzdającego wątku (np. nowego argumentu).\n3. Poprawnie napisany wstęp zawiera:\na) wyjaśnienie tematu wypracowania\nb) sformułowanie tezy zdającego.\n4. Rozwinięcie jest poprawnie napisane, gdy składa się z logicznie uporządkowanych\nczęści składowych (zdań, akapitów), tworzących wywód zdającego.\n5. Poprawnie napisane zakończenie zawiera rzetelne podsumowanie wywodu\nprzeprowadzonego przez zdającego.\n6. Wypracowanie jest spójne, gdy między jego równorzędnymi logicznie członami\n(pojedynczymi zdaniami lub akapitami) - wziętymi w pełnym ich kontekście - nie zachodzą\nsprzeczności, a między jego członami logicznie nierównorzędnymi zachodzą związki\nwynikania logicznego lub związki pokrewne.\n7. Gdy w wypracowaniu występuje ewidentna sprzeczność (między zdaniami lub akapitami)\nlub ewidentny błąd non sequitur lub ignoratio elenchi, to mamy do czynienia z istotnymi\nzaburzeniami spójności.\n4. Język wypowiedzi\nWypracowanie jest napisane językiem w pełni komunikatywnym; dopuszczalne\n3 błędy językowe.\n2 pkt\nWypracowanie jest napisane językiem w większości komunikatywnym;\ndopuszczalne od 4 do 8 błędów językowych.\n1 pkt\nWypracowanie jest napisane językiem niekomunikatywnym lub zawiera więcej niż 8\nbłędów językowych.\n0 pkt\nUwagi\n1. Jeżeli wypowiedź jest nieczytelna (w rozumieniu czytelności zapisu), egzaminator oceni\nją na 0 pkt.\n2. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\negzaminator przyzna 0 pkt w każdym kryterium.\n3. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 300 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryteriach:\nSpełnienie formalnych warunków polecenia oraz Kompetencje filozoficzne i kulturowe.\nW pozostałych kryteriach egzaminator przyzna 0 punktów.\n4. Jeżeli wypowiedź jest napisana niesamodzielnie, np. zawiera fragmenty odtworzone\nz podręcznika, zadania zawartego w arkuszu egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym\ninternetowego, lub jest przepisana od innego zdającego, wówczas egzamin z filozofii,\nw przypadku takiego zdającego, zostanie unieważniony.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n5. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących\npostępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta\nindywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za język\nlub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocenie.","solution":null,"image":"img/filozofia-2022-grudzien-probna-rozszerzona/zad-Temat_2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura próbna · grudzień 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura próbna","text_html":"<p>Temat 2.<br>Człowiek jest miarą wszystkich rzeczy, istniejących, że istnieją, i nieistniejących, że nie<br>istnieją.<br>Protagoras<br>Objaśnij sens Protagorasowskiej zasady homo-mensura w kontekście sporu etycznego<br>między subiektywizmem a obiektywizmem, a następnie zajmij w tym sporze własne<br>stanowisko.<br>na temat nr<br>16.<br>0-30<br>MFIP-R0_100<br>MFIP-R0_100<br>MFIP-R0_100<br>MFIP-R0_100<br>MFIP-R0_100<br>MFIP-R0_100<br>BRUDNOPIS<br>(nie podlega ocenie)<br>FILOZOFIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2023<br>FILOZOFIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2023<br>FILOZOFIA<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2023</p>","answer_text_html":"<p>Temat 2.<br>Człowiek jest miarą wszystkich rzeczy, istniejących, że istnieją, i nieistniejących, że nie<br>istnieją.<br>Protagoras<br>Objaśnij sens protagorasowskiej zasady homo-mensura w kontekście sporu etycznego<br>między subiektywizmem a obiektywizmem, a następnie zajmij w tym sporze własne<br>stanowisko.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>IX. Umiejętność pisania tekstu (eseju)<br>filozoficznego, w którym - korzystając ze<br>zdobytej wiedzy z zakresu logiki i historii<br>filozofii - identyfikuje się i rozpatruje<br>określone poglądy filozoficzne.<br>III. Wybrane problemy filozofii.</p>\n<ol><li>Wybrane spory etyczne. Zdający,</li></ol>\n<p>definiując odpowiednie terminy i analizując<br>argumenty, rekonstruuje następujące spory:</p>\n<ol><li>o naturę wartości lub powinności</li></ol>\n<p>moralnych (relatywizm - absolutyzm lub<br>uniwersalizm, subiektywizm -<br>obiektywizm).<br>Zasady oceniania</p>\n<ol><li>Spełnienie formalnych warunków polecenia</li></ol>\n<p>• W wypracowaniu znajduje się co najmniej jeden z dwóch kluczowych<br>elementów stanowiska zdającego: wyjaśnienie tematu wypracowania lub teza<br>zdającego.<br>ORAZ<br>• W wypracowaniu przedstawiony jest pogląd przynajmniej jednego filozofa lub<br>znajduje się w nim odwołanie do co najmniej jednego tekstu filozoficznego.<br>ORAZ<br>• Wypracowanie przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną.<br>1 pkt<br>Wypracowanie nie spełnia dowolnego z warunków wymaganych do<br>otrzymania 1 punktu.<br>ALBO<br>• Wypracowanie jest napisane w formie planu albo w punktach.<br>0 pkt<br>Uwaga: jeżeli w kryterium Spełnienie formalnych warunków polecenia przyznano 0 pkt,<br>we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 pkt.<br>Wyjaśnienia (Kryterium 1. - Spełnienie formalnych warunków polecenia)</p>\n<ol><li>Na stanowisko zdającego składają się wyjaśnienie tematu wypracowania oraz teza</li></ol>\n<p>zdającego powiązana z tematem pracy.<br>a) Wyjaśnienie tematu polega na podaniu stosownych znaczeń kluczowych terminów<br>lub twierdzeń zawartych w poleceniu oraz na wskazaniu na ewentualne związki<br>między nimi.<br>b) Teza wypracowania, to zdanie wyrażające określone przekonanie zdającego (jego<br>opinię), odniesione do zagadnienia wskazanego w poleceniu. Teza zdającego nie<br>musi być oryginalna - wystarczy, że zdający opowie się za określonym poglądem<br>filozoficznym, powiązanym z tematyką pracy. Teza może również mieć postać<br>hipotezy, której poprawność zdający ocenia w swojej pracy. Teza wypracowania<br>w każdej swej postaci wymaga stosownego uzasadnienia.<br>c) Zdający nie musi opowiadać się za określonym rozwiązaniem zagadnienia<br>omawianego w wypracowaniu, jest jednak wówczas zobowiązany jednoznacznie<br>ten fakt zakomunikować, podając racje na rzecz takiej koncepcji wypracowania.</p>\n<ol><li>W wypracowaniu zdający powinien omówić co najmniej jeden z poglądów filozoficznych,</li></ol>\n<p>jednego z filozofów wymienionych w podstawie programowej lub odwołać się do co<br>najmniej jednego tekstu filozoficznego wskazanego w podstawie programowej.</p>\n<ol><li>Wypracowanie przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną, jeżeli zawiera</li></ol>\n<p>co najmniej jeden akapit argumentacyjny, czyli taki, w którym znajduje się co najmniej<br>jeden argument powiązany z tematyką pracy.</p>\n<ol><li>Kompetencje filozoficzne i kulturowe</li></ol>\n<p>Uwaga: jeżeli ostateczna liczba punktów przyznana w kryterium Kompetencje filozoficzne<br>i kulturowe, wynosi 0 pkt, wówczas w pozostałych kryteriach (Kompozycja wypowiedzi oraz<br>Język wypowiedzi) przyznaje się 0 pkt.<br>2.1. Sformułowanie stanowiska<br>Zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania oraz jasno sformułowana teza.<br>4 pkt<br>Zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania, lecz nie w pełni jasno<br>sformułowana teza<br>ALBO<br>jasno sformułowana teza, lecz nie w pełni zadowalające wyjaśnienie tematu<br>wypracowania.<br>3 pkt<br>Jasno sformułowana teza, lecz brak (zadowalającego) wyjaśnienia tematu<br>wypracowania<br>ALBO<br>zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania, lecz brak (jasno) sformułowanej<br>tezy<br>ALBO<br>nie w pełni zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania oraz nie w pełni jasno<br>sformułowana teza.<br>2 pkt<br>Nie w pełni zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania<br>(i brak sformułowanej tezy)<br>ALBO<br>nie w pełni jasno sformułowana teza (i brak wyjaśnienia tematu).<br>1 pkt<br>Brak wyjaśnienia tematu (lub wyjaśnienie niepoprawne) i brak tezy (lub teza<br>sformułowana w sposób niezrozumiały).<br>0 pkt<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Wyjaśnienia (Kryterium 2.1. - Sformułowanie stanowiska )</p>\n<ol><li>Przez sformułowanie stanowiska zdającego rozumie się wyjaśnienie tematu</li></ol>\n<p>wypracowania oraz sformułowanie powiązanej z tematem tezy.</p>\n<ol><li>Wyjaśnienie tematu:</li></ol>\n<p>a) wyjaśnienie tematu jest zadowalające, gdy zdający wyjaśnił rzetelnie kluczowe<br>terminy lub twierdzenia występujące w poleceniu oraz poprawnie wyjaśnił<br>ewentualne związki między nimi<br>b) wyjaśnienie jest nie w pełni zadowalające, gdy zdający nie wyjaśnił rzetelnie<br>wszystkich istotnych dla jasnego zrozumienia tematu terminów lub twierdzeń<br>występujących w sformułowaniu polecenia lub gdy nie wyjaśnił (albo gdy uczynił<br>to w sposób nierzetelny) istotnych dla zrozumienia tematu związków między<br>występującymi w sformułowaniu tematu twierdzeniami.</p>\n<ol><li>Sformułowanie tezy:</li></ol>\n<p>a) teza zdającego jest jasno sformułowana, gdy łącznie spełnia następujące<br>warunki:</p>\n<ul><li>zdający rzetelnie wyjaśnił występujące w niej kluczowe terminy</li><li>teza ta dotyczy tematu wypracowania</li><li>teza nie ulega zmianie w trakcie wywodu lub jej zmiana ma swoje uzasadnienie</li></ul>\n<p>b) teza zdającego nie jest w pełni jasno sformułowana, gdy nie zostaje spełniony co<br>najmniej jeden z warunków wymienionych wyżej.<br>2.2. Wykorzystanie wiedzy z zakresu historii filozofii<br>Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch filozofów,<br>w tym jedno przywołanie pogłębione<br>ORAZ<br>funkcjonalne i rzetelne odwołanie do przynajmniej jednego tekstu filozoficznego;<br>brak błędów rzeczowych.<br>5 pkt<br>Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch filozofów,<br>w tym jedno przywołanie pogłębione; brak błędów rzeczowych.<br>4 pkt<br>Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch filozofów;<br>dopuszczalny jeden błąd rzeczowy.<br>3 pkt<br>Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej jednego filozofa;<br>dopuszczalne dwa błędy rzeczowe.<br>2 pkt<br>Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej jednego filozofa;<br>dopuszczalne trzy błędy rzeczowe.<br>1 pkt<br>Brak przywołania myśli filozoficznej przynajmniej jednego filozofa<br>ALBO<br>przywołanie myśli filozoficznej niespełniające warunku funkcjonalności<br>lub rzetelności<br>ALBO<br>cztery i więcej błędy rzeczowe.<br>0 pkt<br>Wyjaśnienia (Kryterium 2.2. - Wykorzystanie wiedzy z zakresu historii filozofii)</p>\n<ol><li>Przywołanie określonego poglądu filozoficznego i odwołanie się do tekstu filozoficznego</li></ol>\n<p>ocenia się w aspekcie ich funkcjonalności i rzetelności. Przywołanie to może być<br>pogłębione lub niepogłębione:<br>a) przywołanie poglądu filozoficznego lub odwołanie do tekstu filozoficznego jest<br>funkcjonalne wówczas, gdy stanowi element wywodu zdającego i mieści się<br>w tematyce pracy<br>b) przywołanie poglądu filozoficznego lub odwołanie do tekstu filozoficznego jest<br>rzetelne wówczas, gdy rozumienie tego poglądu lub tekstu jest zgodne z obecnym<br>stanem wiedzy filozoficznej<br>c) przywołanie poglądu filozoficznego jest pogłębione wówczas, gdy zdający nie tylko<br>przedstawia stosowną myśl w sposób funkcjonalny i rzetelny, ale również gdy<br>przeprowadza analizę filozoficzną prezentowanego poglądu (np. przez wyjaśnianie<br>występujących w nim pojęć)<br>d) przez wywód zdającego rozumie się sformułowane przez niego stanowisko wraz<br>z jego uzasadnieniem. W ramach wywodu występują względnie autonomiczne<br>elementy strukturalne i treściowe, pomiędzy którymi zachodzą stosowne związki -<br>w tym przede wszystkim związki logiczne - umożliwiające zrozumienie<br>przedstawianych przez zdającego zagadnień filozoficznych w ich powiązaniu<br>z wyrażonym przez zdającego stanowiskiem i jego uzasadnieniem.</p>\n<ol><li>Błąd rzeczowy - to błąd świadczący o:</li></ol>\n<p>a) nieznajomości przywołanej myśli, zarówno co do jego treści, jak i co do autorstwa<br>b) nieznajomości zawartości przywołanego tekstu (filozoficznego lub<br>pozafilozoficznego), do którego odwołuje się zdający<br>c) nieuprawnionej interpretacji fragmentu lub fragmentów przywołanych tekstów<br>filozoficznych lub pozafilozoficznych<br>d) niepoprawnym rozumieniu lub niepoprawnym zastosowaniu terminów lub twierdzeń<br>filozoficznych.<br>2.3. a) Uzasadnienie - argumentacja na rzecz stanowiska<br>W ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa funkcjonalne argumenty, w tym<br>jeden pogłębiony; co najmniej jeden z argumentów ma postać poprawnego<br>wnioskowania; brak błędów logicznych w argumentacji.<br>6 pkt<br>W ramach uzasadnienia występują dwa funkcjonalne argumenty lub jeden<br>funkcjonalny argument pogłębiony; co najmniej jeden argument ma postać<br>poprawnego wnioskowania; brak błędów logicznych w argumentacji.<br>5 pkt<br>W ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa funkcjonalne argumenty, w tym<br>jeden pogłębiony; uzasadnienie zawiera najwyżej jeden błąd logiczny<br>w argumentacji.<br>4 pkt<br>W ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa funkcjonalne argumenty;<br>uzasadnienie zawiera najwyżej jeden błąd logiczny w argumentacji.<br>3 pkt<br>W ramach uzasadnienia występuje co najmniej jeden funkcjonalny argument;<br>uzasadnienie zawiera najwyżej jeden błąd logiczny w argumentacji.<br>2 pkt<br>W ramach uzasadnienia występuje co najmniej jeden funkcjonalny argument;<br>uzasadnienie zawiera najwyżej dwa błędy logiczne w argumentacji.<br>1 pkt<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Brak uzasadnienia<br>ALBO<br>w ramach uzasadnienia nie występuje żaden funkcjonalny argument<br>ALBO<br>trzy (lub więcej) błędów logicznych w argumentacji.<br>0 pkt<br>2.3. b) Uzasadnienie - kontrargumentacja (zarzuty)<br>Dwa zarzuty funkcjonalne lub jeden zarzut funkcjonalny i pogłębiony, brak błędów<br>logicznych w kontrargumentacji.<br>3 pkt<br>Dwa zarzuty funkcjonalne lub jeden zarzut funkcjonalny i pogłębiony, najwyżej jeden<br>błąd logiczny w kontrargumentacji.<br>2 pkt<br>Jeden zarzut funkcjonalny; najwyżej jeden błąd logiczny w kontrargumentacji.<br>1 pkt<br>Brak kontrargumentacji (brak przynajmniej jednego zarzutu)<br>ALBO<br>żaden kontrargument nie spełnia warunku funkcjonalności<br>ALBO<br>dwa (lub więcej) błędy logiczne w kontrargumentacji.<br>0 pkt<br>2.3. c) Uzasadnienie - odpowiedź na zarzuty<br>Funkcjonalna odpowiedź na dwa zarzuty albo funkcjonalna i pogłębiona odpowiedź<br>na jeden zarzut; brak błędów logicznych w odpowiedzi.<br>3 pkt<br>Funkcjonalna odpowiedź na dwa zarzuty albo funkcjonalna i pogłębiona odpowiedź<br>na jeden zarzut; najwyżej jeden błąd logiczny w odpowiedzi.<br>2 pkt<br>Funkcjonalna odpowiedź na jeden zarzut, najwyżej jeden błąd logiczny<br>w odpowiedzi.<br>1 pkt<br>Brak odpowiedzi na zarzut (zarzuty)<br>ALBO<br>żadna z odpowiedzi na zarzut (zarzuty) nie spełnia warunku funkcjonalności<br>ALBO<br>dwa (lub więcej) błędy logiczne w ramach odpowiedzi na zarzut.<br>0 pkt<br>Wyjaśnienia (Kryterium 2.3. - Uzasadnienie)</p>\n<ol><li>Uzasadnienie stanowiska zdającego to zabieg polegający na podaniu racji (przede</li></ol>\n<p>wszystkim racji logicznych) na rzecz prezentowanej tezy. Te racje mogą implikować tę<br>tezę lub ją uprawdopodabniać. Sformułowanie tezy wraz z jej uzasadnieniem stanowi<br>kluczową część wywodu zdającego.</p>\n<ol><li>Uzasadnienie tezy to inaczej argumentacja na rzecz tej tezy. Argumentacja zdającego</li></ol>\n<p>może mieć strukturę prostą lub złożoną. W ramach wywodu zdającego mogą<br>występować argumenty i kontrargumenty (o różnej postaci):<br>a) argumentacja logiczna o strukturze prostej to inaczej wnioskowanie, na które<br>składa się zestaw przesłanek, z których logicznie wynika wniosek (lub które<br>uprawdopodabniają wniosek)<br>b) argumentacja składająca się z więcej niż jednego wnioskowania prostego to<br>argumentacja złożona (o strukturze złożonej). Tego typu argumentacja jest jedną<br>z postaci argumentacji pogłębionej<br>c) termin „kontrargument” („zarzut”) należy rozumieć dwojako:<br>• jako twierdzenie (lub twierdzenia) osłabiające lub obalające uzasadnienie<br>określonej tezy<br>• jako wnioskowanie na rzecz tezy przeciwnej.</p>\n<ol><li>Ocena argumentacji (argumentów i kontrargumentów lub odpowiedzi na zarzuty) polega</li></ol>\n<p>na rozstrzygnięciu trzech kwestii:<br>a) czy argumentacja ma charakter funkcjonalny<br>b) czy argumentacja ma charakter pogłębiony<br>c) czy argumentacja jest poprawna logicznie, zatem czy między przesłankami<br>a wnioskiem (tezą uzasadnianą), zachodzi związek uprawniający do uznania tego<br>wniosku (poprawność formalna wnioskowania).</p>\n<ol><li>Argumentacja zdającego (argument, kontrargument lub odpowiedź na zarzut) jest:</li></ol>\n<p>a) funkcjonalna, gdy stanowi część wywodu zdającego<br>b) jest pogłębiona, gdy ma postać poprawnej argumentacji o strukturze złożonej lub<br>gdy ma postać poprawnego wnioskowania prostego, powiązanego z analizą<br>historyczno-filozoficzną, logiczną lub pojęciową przynajmniej jednego elementu<br>tego wnioskowania.</p>\n<ol><li>Rozumowanie zdającego jest oceniane pod względem poprawności logicznej</li></ol>\n<p>w kontekście wystąpienia błędów logicznych, w tym takich jak: błąd formalny, błędne<br>koło w rozumowaniu, wieloznaczność.</p>\n<ol><li>Brak funkcjonalnego argumentu w wypracowaniu skutkuje przyznaniem 0 punktów</li></ol>\n<p>w pozostałych aspektach oceny uzasadnienia (kontrargumentacja i odpowiedź na<br>zarzuty).<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>2.4. Nawiązania kulturowe<br>Funkcjonalne, rzetelne oraz pogłębione przywołanie jednego kontekstu<br>pozafilozoficznego<br>ALBO<br>funkcjonalne i rzetelne przywołanie co najmniej dwóch kontekstów<br>pozafilozoficznych.<br>2 pkt<br>Funkcjonalne i rzetelne przywołanie jednego kontekstu pozafilozoficznego.<br>1 pkt<br>Brak przywołania kontekstu pozafilozoficznego<br>ALBO<br>przywołanie kontekstu pozafilozoficznego niespełniające warunku funkcjonalności<br>i rzetelności.<br>0 pkt<br>Wyjaśnienia (Kryterium 2.4. - Nawiązania kulturowe)<br>Przywołanie przez zdającego kontekstu pozafilozoficznego polega na odwołaniu się do<br>wiedzy z innych dziedzin kultury (np. tekstu kultury, badań naukowych, wydarzeń<br>historycznych):<br>a) przywołanie jest funkcjonalne, gdy stanowi element wywodu zdającego<br>b) przywołanie jest rzetelne, gdy nie zawiera błędów rzeczowych lub logiczno-<br>-językowych utrudniających lub uniemożliwiających zrozumienie przedstawionej<br>myśli<br>c) przywołanie jest pogłębione, gdy stanowi część wywodu zdającego i jest<br>powiązane z analizą historyczno-filozoficzną, logiczną lub pojęciową przynajmniej<br>jednego elementu tego wywodu.</p>\n<ol><li>Kompozycja i spójność wypowiedzi</li></ol>\n<p>Wypracowanie jest poprawnie skomponowane, a wywód zdającego - spójny.<br>4 pkt<br>Wypracowanie jest poprawnie skomponowane, lecz zawiera jedno zaburzenie<br>spójności<br>ALBO<br>wypracowanie jest spójne, lecz zawiera jedno zaburzenie kompozycji.<br>3 pkt<br>Wypracowanie zawiera jedno zaburzenie kompozycji oraz jedno lub dwa<br>zaburzenia spójności.<br>2 pkt<br>Wypracowanie zawiera więcej niż jedno zaburzenie kompozycji oraz najwyżej dwa<br>zaburzenia spójności<br>ALBO<br>wypracowanie zawiera najwyżej jedno zaburzenie kompozycji oraz więcej niż dwa<br>zaburzenia spójności.<br>1 pkt<br>Wypracowanie zawiera więcej niż jedno zaburzenie kompozycji oraz więcej niż dwa<br>zaburzenia spójności.<br>0 pkt<br>Wyjaśnienia (Kryterium 3. - Kompozycja i spójność wypowiedzi)</p>\n<ol><li>Wypracowanie jest poprawnie skomponowane, gdy zawiera wyraźnie wyodrębnione</li></ol>\n<p>i poprawnie napisane części strukturalne: wstęp, rozwinięcie i zakończenie.</p>\n<ol><li>Poprawnie napisane wypracowanie nie zawiera żadnego z wymienionych poniżej</li></ol>\n<p>zaburzeń, które uznaje się za istotne zaburzenia kompozycji:<br>a) brak wstępu lub brak we wstępie jednego z dwóch istotnych jego elementów<br>b) brak rozwinięcia lub brak podziału na akapity (co najmniej trzy)<br>c) brak zakończenia lub pojawienie się w zakończeniu nowego i istotnego dla wywodu<br>zdającego wątku (np. nowego argumentu).</p>\n<ol><li>Poprawnie napisany wstęp zawiera:</li></ol>\n<p>a) wyjaśnienie tematu wypracowania<br>b) sformułowanie tezy zdającego.</p>\n<ol><li>Rozwinięcie jest poprawnie napisane, gdy składa się z logicznie uporządkowanych</li></ol>\n<p>części składowych (zdań, akapitów), tworzących wywód zdającego.</p>\n<ol><li>Poprawnie napisane zakończenie zawiera rzetelne podsumowanie wywodu</li></ol>\n<p>przeprowadzonego przez zdającego.</p>\n<ol><li>Wypracowanie jest spójne, gdy między jego równorzędnymi logicznie członami</li></ol>\n<p>(pojedynczymi zdaniami lub akapitami) - wziętymi w pełnym ich kontekście - nie zachodzą<br>sprzeczności, a między jego członami logicznie nierównorzędnymi zachodzą związki<br>wynikania logicznego lub związki pokrewne.</p>\n<ol><li>Gdy w wypracowaniu występuje ewidentna sprzeczność (między zdaniami lub akapitami)</li></ol>\n<p>lub ewidentny błąd non sequitur lub ignoratio elenchi, to mamy do czynienia z istotnymi<br>zaburzeniami spójności.</p>\n<ol><li>Język wypowiedzi</li></ol>\n<p>Wypracowanie jest napisane językiem w pełni komunikatywnym; dopuszczalne<br>3 błędy językowe.<br>2 pkt<br>Wypracowanie jest napisane językiem w większości komunikatywnym;<br>dopuszczalne od 4 do 8 błędów językowych.<br>1 pkt<br>Wypracowanie jest napisane językiem niekomunikatywnym lub zawiera więcej niż 8<br>błędów językowych.<br>0 pkt<br>Uwagi</p>\n<ol><li>Jeżeli wypowiedź jest nieczytelna (w rozumieniu czytelności zapisu), egzaminator oceni</li></ol>\n<p>ją na 0 pkt.</p>\n<ol><li>Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),</li></ol>\n<p>egzaminator przyzna 0 pkt w każdym kryterium.</p>\n<ol><li>Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 300 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryteriach:</li></ol>\n<p>Spełnienie formalnych warunków polecenia oraz Kompetencje filozoficzne i kulturowe.<br>W pozostałych kryteriach egzaminator przyzna 0 punktów.</p>\n<ol><li>Jeżeli wypowiedź jest napisana niesamodzielnie, np. zawiera fragmenty odtworzone</li></ol>\n<p>z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym<br>internetowego, lub jest przepisana od innego zdającego, wówczas egzamin z filozofii,<br>w przypadku takiego zdającego, zostanie unieważniony.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>\n<ol><li>Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących</li></ol>\n<p>postępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta<br>indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za język<br>lub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocenie.</p>","solutions":[]}