{"id":"filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-1)\nZasada wszystkich zasad ma swoje rozwinięcie w metodzie fenomenologicznej\nEdmunda Husserla. Scharakteryzuj jeden, wybrany przez Ciebie, element tej metody.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n6.\n7.\n8.\n9.\n10.\nMaks. liczba pkt\n1\n1\n2\n2\n1\nUzyskana liczba pkt\nEFIP-R0_100\nPrzeczytaj tekst i wykonaj zadania.\nWładysław Tatarkiewicz\nO szczęściu\nJednakże: 1) hedonizm etyczny jest tezą wątpliwą, a 2) gdyby nawet był prawdą, to zeń\nhedonizm psychologiczny nie wynika. Oba hedonizmy nie są ze sobą logicznie związane.\nRzeczywiście pragnienia ludzkie nie zawsze są słusznymi pragnieniami; nie zawsze jest\nnajcenniejsze to, co jest najbardziej upragnione. Moraliści stale wskazywali na tę dwoistość.\nMoraliści nowocześni najczęściej mówią tak: ludzie dbają, niestety, tylko o przyjemności,\na tymczasem inne rzeczy są więcej warte. To znaczy - przyznają rację hedonizmowi\npsychologicznemu, ale nie przyznają jej etycznemu. Starożytni zaś moraliści mówili\nodwrotnie: że tylko przyjemności są coś warte, a ludzie, niestety, dbają o wszystko inne\nraczej niż o nie, dbają najwięcej o bogactwo, sławę, zaszczyty, które w gruncie rzeczy\nniewiele dają przyjemności. Znaczy to, że starożytni moraliści przyznawali rację\nhedonizmowi etycznemu, natomiast kwestionowali psychologiczny.\nWładysław Tatarkiewicz, O szczęściu, Warszawa 2012.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji [ ].\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy […]\nfilozoficzne.\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych. […]\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie, na\nktóre tekst stanowi odpowiedź; […]\nw analizie tekstu prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi.\nIII. Filozofia współczesna.\n1. Problematyka epistemologiczna\ni problematyka z zakresu filozofii nauki\nw myśli XX w. Zdający:\n1) rekonstruuje i porównuje wybrane\nstanowiska w dwudziestowiecznej\nepistemologii, rekonstruuje wspierające je\nargumenty ([…] metoda fenomenologiczna\nE. Husserla […]).\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna charakterystyka jednego elementu metody.\n0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\n- Opis fenomenologiczny - dokładny opis danego zjawiska tak, jak ono się jawi podmiotowi.\n- Wgląd w istotę (opis ejdetyczny) - określenie istoty poznawanego przedmiotu (istoty\nwspólnej dla różnych jego faktycznych i możliwych przejawów).\n- Redukcja fenomenologiczna (pominięcie lub wyłączenie w poznaniu wcześniej nabytej\nteoretycznej wiedzy lub przekonań na temat poznawanego przedmiotu).\n- Redukcja ejdetyczna (pominięcie lub wyłączenie w poznaniu tego, co dla przedmiotu\nnieistotne).\n- Redukcja transcendentalna (pominięcie lub wyłączenie w poznaniu tezy o istnieniu świata\nzewnętrznego).\n- Analiza konstytutywna - analiza aktów poznawczych świadomości i tego, w jaki sposób\nwyznaczają one treść poznawanego przedmiotu.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nWybierz **jeden** element metody fenomenologicznej Husserla i scharakteryzuj go. Przykłady poprawnych odpowiedzi:\n\n**Opcja 1 - Redukcja fenomenologiczna (epoché):**\nRedukcja fenomenologiczna (gr. *epoché* - zawieszenie sądu) polega na metodycznym **pomijaniu („wzięciu w nawias\")** wszelkiej uprzedniej wiedzy teoretycznej i przekonań na temat badanego przedmiotu. Celem jest dotarcie do „czystego\" doświadczenia, pozbawionego interpretacji zastanej wiedzy. Husserl przejął termin *epoché* od starożytnych sceptyków, nadając mu nowe znaczenie.\n\n**Opcja 2 - Opis fenomenologiczny:**\nDokładny opis danego zjawiska (fenomenu) tak, jak ono jawi się podmiotowi poznającemu - bez ocen, teorii i wyjaśnień przyczynowych. Liczy się wyłącznie to, co i jak się jawi, a nie dlaczego.\n\n**Opcja 3 - Wgląd w istotę (redukcja ejdetyczna):**\nOkreślenie **istoty** (*eidos*) poznawanego przedmiotu - cechy wspólnej dla wszystkich jego faktycznych i możliwych przejawów. Husserl wprowadza metodę swobodnej wariacji wyobraźni: wyobrażamy sobie różne warianty przedmiotu, by uchwycić, co jest dla niego konieczne (istotne), a co przypadkowe.\n\n## Sposób 1 - mapa metody fenomenologicznej\n\nMetoda fenomenologiczna Husserla składa się z kilku kroków / elementów:\n\n| Element metody | Na czym polega |\n| **Opis fenomenologiczny** | Opis zjawiska takim, jakim się jawi podmiotowi |\n| **Redukcja fenomenologiczna** (*epoché*) | Zawieszenie wiedzy zastanej, „wzięcie w nawias\" świata zewnętrznego |\n| **Redukcja ejdetyczna** | Pomijanie cech przypadkowych; uchwycenie istoty |\n| **Redukcja transcendentalna** | Zawieszenie tezy o istnieniu świata zewnętrznego; skupienie na czystej świadomości |\n| **Wgląd w istotę** (*Wesensschau*) | Intuicyjne ujęcie istoty (eidos) przez swobodną wariację |\n| **Analiza konstytutywna** | Analiza aktów świadomości konstytuujących przedmiot poznania |\n\n## Schemat CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 10, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - poprawna charakterystyka JEDNEGO wybranego elementu metody.\n> - **0 pkt** - charakterystyka błędna lub element nie należy do metody fenomenologicznej.\n>\n> **Akceptowane elementy metody:**\n> - Opis fenomenologiczny\n> - Wgląd w istotę (opis ejdetyczny)\n> - Redukcja fenomenologiczna (*epoché*)\n> - Redukcja ejdetyczna\n> - Redukcja transcendentalna\n> - Analiza konstytutywna\n\n## Typowe pułapki\n\n1. **Mylenie redukcji fenomenologicznej z negacją świata:** *Epoché* NIE oznacza, że Husserl twierdzi, iż świat nie istnieje - to tylko metodyczne *zawieszenie* pytania o istnienie, by skupić się na samym zjawisku.\n2. **Zbyt ogólna charakterystyka:** „Husserl opisuje rzeczy\" - niewystarczające; trzeba wskazać konkretny element z nazwą i podać, na czym polega.\n3. **Mylenie redukcji ejdetycznej z ejdetyczną intuicją:** Redukcja ejdetyczna = pomijanie cech nieistotnych; wgląd ejdetyczny = pozytywne uchwycenie istoty. To dwa różne momenty tej samej metody.","image":"img/filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 10. (0-1)
Zasada wszystkich zasad ma swoje rozwinięcie w metodzie fenomenologicznej
Edmunda Husserla. Scharakteryzuj jeden, wybrany przez Ciebie, element tej metody.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
6.
7.
8.
9.
10.
Maks. liczba pkt
1
1
2
2
1
Uzyskana liczba pkt
EFIP-R0_100
Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.
Władysław Tatarkiewicz
O szczęściu
Jednakże: 1) hedonizm etyczny jest tezą wątpliwą, a 2) gdyby nawet był prawdą, to zeń
hedonizm psychologiczny nie wynika. Oba hedonizmy nie są ze sobą logicznie związane.
Rzeczywiście pragnienia ludzkie nie zawsze są słusznymi pragnieniami; nie zawsze jest
najcenniejsze to, co jest najbardziej upragnione. Moraliści stale wskazywali na tę dwoistość.
Moraliści nowocześni najczęściej mówią tak: ludzie dbają, niestety, tylko o przyjemności,
a tymczasem inne rzeczy są więcej warte. To znaczy - przyznają rację hedonizmowi
psychologicznemu, ale nie przyznają jej etycznemu. Starożytni zaś moraliści mówili
odwrotnie: że tylko przyjemności są coś warte, a ludzie, niestety, dbają o wszystko inne
raczej niż o nie, dbają najwięcej o bogactwo, sławę, zaszczyty, które w gruncie rzeczy
niewiele dają przyjemności. Znaczy to, że starożytni moraliści przyznawali rację
hedonizmowi etycznemu, natomiast kwestionowali psychologiczny.
Władysław Tatarkiewicz, O szczęściu, Warszawa 2012.

","answer_text_html":"

Zadanie 10. (0-1)
Wymagania egzaminacyjne 2022
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji [ ].
Zdający rozpoznaje i rozumie problemy […]
filozoficzne.
III. Analiza i interpretacja tekstów
filozoficznych. […]
Zdający rekonstruuje problemy (pytania)
zawarte w tekście filozoficznym lub takie, na
które tekst stanowi odpowiedź; […]
w analizie tekstu prawidłowo posługuje się
pojęciami filozoficznymi.
III. Filozofia współczesna.

\n
  1. Problematyka epistemologiczna
\n

i problematyka z zakresu filozofii nauki
w myśli XX w. Zdający:

\n
  1. rekonstruuje i porównuje wybrane
\n

stanowiska w dwudziestowiecznej
epistemologii, rekonstruuje wspierające je
argumenty ([…] metoda fenomenologiczna
E. Husserla […]).
V. Umiejętności w zakresie analizy
i interpretacji tekstów filozoficznych.
Zdający:

\n
  1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,
\n

tezy i argumenty.
Zasady oceniania
1 pkt - poprawna charakterystyka jednego elementu metody.
0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania

\n\n

wspólnej dla różnych jego faktycznych i możliwych przejawów).

\n\n

teoretycznej wiedzy lub przekonań na temat poznawanego przedmiotu).

\n\n

nieistotne).

\n\n

zewnętrznego).

\n\n

wyznaczają one treść poznawanego przedmiotu.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Wybierz jeden element metody fenomenologicznej Husserla i scharakteryzuj go. Przykłady poprawnych odpowiedzi:

\n

Opcja 1 - Redukcja fenomenologiczna (epoché):
Redukcja fenomenologiczna (gr. epoché - zawieszenie sądu) polega na metodycznym pomijaniu („wzięciu w nawias") wszelkiej uprzedniej wiedzy teoretycznej i przekonań na temat badanego przedmiotu. Celem jest dotarcie do „czystego" doświadczenia, pozbawionego interpretacji zastanej wiedzy. Husserl przejął termin epoché od starożytnych sceptyków, nadając mu nowe znaczenie.

\n

Opcja 2 - Opis fenomenologiczny:
Dokładny opis danego zjawiska (fenomenu) tak, jak ono jawi się podmiotowi poznającemu - bez ocen, teorii i wyjaśnień przyczynowych. Liczy się wyłącznie to, co i jak się jawi, a nie dlaczego.

\n

Opcja 3 - Wgląd w istotę (redukcja ejdetyczna):
Określenie istoty (eidos) poznawanego przedmiotu - cechy wspólnej dla wszystkich jego faktycznych i możliwych przejawów. Husserl wprowadza metodę swobodnej wariacji wyobraźni: wyobrażamy sobie różne warianty przedmiotu, by uchwycić, co jest dla niego konieczne (istotne), a co przypadkowe.

\n

Sposób 1 - mapa metody fenomenologicznej

\n

Metoda fenomenologiczna Husserla składa się z kilku kroków / elementów:

\n

| Element metody | Na czym polega |
| Opis fenomenologiczny | Opis zjawiska takim, jakim się jawi podmiotowi |
| Redukcja fenomenologiczna (epoché) | Zawieszenie wiedzy zastanej, „wzięcie w nawias" świata zewnętrznego |
| Redukcja ejdetyczna | Pomijanie cech przypadkowych; uchwycenie istoty |
| Redukcja transcendentalna | Zawieszenie tezy o istnieniu świata zewnętrznego; skupienie na czystej świadomości |
| Wgląd w istotę (Wesensschau) | Intuicyjne ujęcie istoty (eidos) przez swobodną wariację |
| Analiza konstytutywna | Analiza aktów świadomości konstytuujących przedmiot poznania |

\n

Schemat CKE

\n
📋 Klucz CKE (zadanie 10, max 1 pkt):
- 1 pkt - poprawna charakterystyka JEDNEGO wybranego elementu metody.
- 0 pkt - charakterystyka błędna lub element nie należy do metody fenomenologicznej.

Akceptowane elementy metody:
- Opis fenomenologiczny
- Wgląd w istotę (opis ejdetyczny)
- Redukcja fenomenologiczna (epoché)
- Redukcja ejdetyczna
- Redukcja transcendentalna
- Analiza konstytutywna
\n

Typowe pułapki

\n
  1. Mylenie redukcji fenomenologicznej z negacją świata: Epoché NIE oznacza, że Husserl twierdzi, iż świat nie istnieje - to tylko metodyczne zawieszenie pytania o istnienie, by skupić się na samym zjawisku.
  2. Zbyt ogólna charakterystyka: „Husserl opisuje rzeczy" - niewystarczające; trzeba wskazać konkretny element z nazwą i podać, na czym polega.
  3. Mylenie redukcji ejdetycznej z ejdetyczną intuicją: Redukcja ejdetyczna = pomijanie cech nieistotnych; wgląd ejdetyczny = pozytywne uchwycenie istoty. To dwa różne momenty tej samej metody.
"}]}