{"id":"filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":2,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-2)\nSpośród wymienionych poniżej filozofów wybierz tego, który stanowczo\nprzeciwstawiał się hedonizmowi etycznemu. Odpowiedź uzasadnij, a następnie -\nw powiązaniu z myślą wybranego z listy filozofa - podaj jeden argument przeciw\nhedonizmowi etycznemu.\nProtagoras Epikur Epiktet\nśw. Tomasz z Akwinu\nFilozof:\nUzasadnienie:\nArgument przeciw hedonizmowi etycznemu:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy […]\nfilozoficzne […].\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych. […]\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie, na\nktóre tekst stanowi odpowiedź; rekonstruuje\ntezy i argumenty zawarte w tekście;\nw analizie tekstu prawidłowo posługuje się\npojęciami filozoficznymi […].\nI. Filozofia starożytna i średniowieczna.\n4. Problematyka etyczna w filozofii\nstarożytnej. Zdający:\n2) rekonstruuje i porównuje klasyczne\nstanowiska etyczne, rekonstruuje\nwspierające je argumenty ([…] hedonizm\nEpikura, etyka stoicka).\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty.\nZasady oceniania\n2 pkt - trafne wskazanie filozofa, poprawne uzasadnienie wyboru oraz podanie jednego\nargumentu przeciw hedonizmowi etycznemu.\n1 pkt - trafne wskazanie filozofa wraz z poprawnym uzasadnieniem wyboru ALBO trafne\nwskazanie filozofa oraz podanie jednego argumentu przeciw hedonizmowi\netycznemu.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFilozof: Epiktet ALBO św. Tomasz z Akwinu\nPrzykładowe uzasadnienie:\n- Epiktet jako stoik uznawał cnotę i związaną z nią rozumność za konieczne i wystarczające\nwarunki dobrego życia. Stoicy - bardziej lub mniej radykalnie - odmawiali wartości\nafektom (uczuciom), w tym dążeniu do przyjemności, gdyż były one przeciwieństwem\ncnoty i rozumności.\n- Św. Tomasz z Akwinu uznawał Boga za najdoskonalszy byt i dobro (cel) najwyższe,\na dążenie do zjednoczenia z Bogiem za cel ludzkiego działania (szczęście doskonałe). /\nŚw. Tomasz z Akwinu uznawał przyjemność za dobro subiektywnie zadowalające, które\nze swojej istoty nie może być miarą dobra i zła moralnego (dobrego życia). / Dla św.\nTomasza przyjemność jest dobrem, ale dobrem o niższej pozycji w hierarchii dóbr.\nArgument przeciw hedonizmowi etycznemu:\n- Argument nawiązujący do Epikteta: hedonizm etyczny jest fałszywy, gdyż błędnie\nidentyfikuje cel ludzkiego życia: celem tym jest cnota, a nie przyjemność (przyjemność\numysłowa może być co najwyżej oznaką cnoty) - kto koncentruje się na przyjemności, nie\nmoże osiągnąć cnoty. / Hedonizm etyczny jest fałszywy, gdyż błędnie przypisuje\nnadrzędną wartość zmysłowej przyjemności, a pomija rozumność, która charakteryzuje\nnaturę ludzką - kto koncentruje się na przyjemności, nie może osiągnąć pełni\nczłowieczeństwa.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n- Argument nawiązujący do św. Tomasza z Akwinu: hedonizm etyczny jest fałszywy, gdyż\nbłędnie identyfikuje cel ludzkiego życia: celem tym jest nie przyjemność, lecz umysłowa\nkontemplacja Boga (gdybyśmy preferowali przyjemność, nie doszlibyśmy do kontemplacji\nBoga). / Hedonizm etyczny jest fałszywy, gdyż błędnie przeszacowuje dobra\nprzyjemnościowe, które są dobrami niższymi (gdybyśmy preferowali przyjemność, nie\nosiągalibyśmy dóbr wyższych, takich jak przyjaźń).","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Filozof: Epiktet ALBO święty Tomasz z Akwinu**\n\n### Wariant A: Epiktet\n\n**Uzasadnienie wyboru:**\nEpiktet był **stoikiem** - a stoicyzm głosił, że jedynym prawdziwym dobrem jest **cnota** (gr. *arete*) i zgodne z nią rozumne działanie. Stoicy uznawali przyjemność za *adiaforon* (coś obojętne moralnie) lub wręcz za przeszkodę w osiągnięciu cnoty. Hedonizm etyczny - głoszący, że przyjemność jest najwyższym dobrem - był bezpośrednim zaprzeczeniem stoickiej etyki.\n\n**Argument przeciw hedonizmowi etycznemu (Epiktet):**\nHedonizm etyczny jest fałszywy, ponieważ błędnie identyfikuje cel życia: celem tym jest **cnota**, a nie przyjemność. Skupienie na przyjemności odwraca uwagę od tego, co naprawdę zależy od nas - od naszych przekonań, woli i rozumności - i uzależnia nas od dóbr zewnętrznych, które są poza naszą kontrolą.\n\n### Wariant B: Święty Tomasz z Akwinu\n\n**Uzasadnienie wyboru:**\nŚw. Tomasz uznawał **Boga** za najdoskonalszy byt i najwyższe dobro. Celem ludzkim jest zjednoczenie z Bogiem (kontemplacja Boga w wieczności = *beatitudo*). Przyjemność zmysłowa jest dobrem, ale dobrem **niższym w hierarchii dóbr** - nie może być miarą dobrego życia.\n\n**Argument przeciw hedonizmowi etycznemu (Tomasz):**\nHedonizm etyczny jest fałszywy, ponieważ przyjemność jest dobrem subiektywnie zadowalającym, lecz nie może być miarą dobra i zła moralnego. Gdybyśmy preferowali przyjemność ponad kontemplację Boga, nie osiągnęlibyśmy szczęścia doskonałego (*beatitudo perfecta*).\n\n## Sposób 1 - analiza listy filozofów\n\n**Lista z zadania:** Protagoras, Epikur, Epiktet, św. Tomasz z Akwinu.\n\n| Filozof | Stanowisko wobec hedonizmu etycznego |\n| **Protagoras** | Sofista - relatywizm; nie opowiada się jednoznacznie za lub przeciw hedonizmowi |\n| **Epikur** | ZWOLENNIK hedonizmu etycznego (przyjemność jako *ataraxia* = cel życia) |\n| **Epiktet** | PRZECIWNIK (stoik: cnota jako jedyne dobro) |\n| **Sw. Tomasz z Akwinu** | PRZECIWNIK (Bóg jako najwyższe dobro; przyjemność = dobro niższe) |\n\n→ Poprawne odpowiedzi: **Epiktet** lub **Tomasz z Akwinu**.\n\n## Schemat CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 13, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - trafne wskazanie filozofa + poprawne uzasadnienie + jeden argument przeciw hedonizmowi etycznemu.\n> - **1 pkt** - trafne wskazanie + uzasadnienie BEZ argumentu ALBO trafne wskazanie + argument BEZ uzasadnienia.\n> - **0 pkt** - błędne wskazanie filozofa lub brak.\n>\n> **Akceptowani filozofowie:** Epiktet, Święty Tomasz z Akwinu.\n> **Epikur i Protagoras NIE są akceptowani** (Epikur to zwolennik hedonizmu; Protagoras nie jest jednoznacznie przeciwnikiem).\n\n## Typowe pułapki\n\n1. **Wybór Epikura** - błąd krytyczny; Epikur to ZWOLENNIK hedonizmu etycznego (*ataraxia* = przyjemność jako cel). Jego wybór = 0 pkt.\n2. **Wybór Protagorasa** - błędny; Protagoras jest relatywistą, który nie głosi wyraźnego stanowiska antyhedonistycznego.\n3. **Brak argumentu** - uzasadnienie wyboru ≠ argument przeciw hedonizmowi. Są to dwa różne elementy odpowiedzi.","image":"img/filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 13. (0-2)<br>Spośród wymienionych poniżej filozofów wybierz tego, który stanowczo<br>przeciwstawiał się hedonizmowi etycznemu. Odpowiedź uzasadnij, a następnie -<br>w powiązaniu z myślą wybranego z listy filozofa - podaj jeden argument przeciw<br>hedonizmowi etycznemu.<br>Protagoras Epikur Epiktet<br>św. Tomasz z Akwinu<br>Filozof:<br>Uzasadnienie:<br>Argument przeciw hedonizmowi etycznemu:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 13. (0-2)<br>Wymagania egzaminacyjne 2022<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy […]<br>filozoficzne […].<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych. […]<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie, na<br>które tekst stanowi odpowiedź; rekonstruuje<br>tezy i argumenty zawarte w tekście;<br>w analizie tekstu prawidłowo posługuje się<br>pojęciami filozoficznymi […].<br>I. Filozofia starożytna i średniowieczna.</p>\n<ol><li>Problematyka etyczna w filozofii</li></ol>\n<p>starożytnej. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje i porównuje klasyczne</li></ol>\n<p>stanowiska etyczne, rekonstruuje<br>wspierające je argumenty ([…] hedonizm<br>Epikura, etyka stoicka).<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje zawarte w tekście problemy,</li></ol>\n<p>tezy i argumenty.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - trafne wskazanie filozofa, poprawne uzasadnienie wyboru oraz podanie jednego<br>argumentu przeciw hedonizmowi etycznemu.<br>1 pkt - trafne wskazanie filozofa wraz z poprawnym uzasadnieniem wyboru ALBO trafne<br>wskazanie filozofa oraz podanie jednego argumentu przeciw hedonizmowi<br>etycznemu.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Filozof: Epiktet ALBO św. Tomasz z Akwinu<br>Przykładowe uzasadnienie:</p>\n<ul><li>Epiktet jako stoik uznawał cnotę i związaną z nią rozumność za konieczne i wystarczające</li></ul>\n<p>warunki dobrego życia. Stoicy - bardziej lub mniej radykalnie - odmawiali wartości<br>afektom (uczuciom), w tym dążeniu do przyjemności, gdyż były one przeciwieństwem<br>cnoty i rozumności.</p>\n<ul><li>Św. Tomasz z Akwinu uznawał Boga za najdoskonalszy byt i dobro (cel) najwyższe,</li></ul>\n<p>a dążenie do zjednoczenia z Bogiem za cel ludzkiego działania (szczęście doskonałe). /<br>Św. Tomasz z Akwinu uznawał przyjemność za dobro subiektywnie zadowalające, które<br>ze swojej istoty nie może być miarą dobra i zła moralnego (dobrego życia). / Dla św.<br>Tomasza przyjemność jest dobrem, ale dobrem o niższej pozycji w hierarchii dóbr.<br>Argument przeciw hedonizmowi etycznemu:</p>\n<ul><li>Argument nawiązujący do Epikteta: hedonizm etyczny jest fałszywy, gdyż błędnie</li></ul>\n<p>identyfikuje cel ludzkiego życia: celem tym jest cnota, a nie przyjemność (przyjemność<br>umysłowa może być co najwyżej oznaką cnoty) - kto koncentruje się na przyjemności, nie<br>może osiągnąć cnoty. / Hedonizm etyczny jest fałszywy, gdyż błędnie przypisuje<br>nadrzędną wartość zmysłowej przyjemności, a pomija rozumność, która charakteryzuje<br>naturę ludzką - kto koncentruje się na przyjemności, nie może osiągnąć pełni<br>człowieczeństwa.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>\n<ul><li>Argument nawiązujący do św. Tomasza z Akwinu: hedonizm etyczny jest fałszywy, gdyż</li></ul>\n<p>błędnie identyfikuje cel ludzkiego życia: celem tym jest nie przyjemność, lecz umysłowa<br>kontemplacja Boga (gdybyśmy preferowali przyjemność, nie doszlibyśmy do kontemplacji<br>Boga). / Hedonizm etyczny jest fałszywy, gdyż błędnie przeszacowuje dobra<br>przyjemnościowe, które są dobrami niższymi (gdybyśmy preferowali przyjemność, nie<br>osiągalibyśmy dóbr wyższych, takich jak przyjaźń).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Filozof: Epiktet ALBO święty Tomasz z Akwinu</strong></p>\n<h5>Wariant A: Epiktet</h5>\n<p><strong>Uzasadnienie wyboru:</strong><br>Epiktet był <strong>stoikiem</strong> - a stoicyzm głosił, że jedynym prawdziwym dobrem jest <strong>cnota</strong> (gr. <em>arete</em>) i zgodne z nią rozumne działanie. Stoicy uznawali przyjemność za <em>adiaforon</em> (coś obojętne moralnie) lub wręcz za przeszkodę w osiągnięciu cnoty. Hedonizm etyczny - głoszący, że przyjemność jest najwyższym dobrem - był bezpośrednim zaprzeczeniem stoickiej etyki.</p>\n<p><strong>Argument przeciw hedonizmowi etycznemu (Epiktet):</strong><br>Hedonizm etyczny jest fałszywy, ponieważ błędnie identyfikuje cel życia: celem tym jest <strong>cnota</strong>, a nie przyjemność. Skupienie na przyjemności odwraca uwagę od tego, co naprawdę zależy od nas - od naszych przekonań, woli i rozumności - i uzależnia nas od dóbr zewnętrznych, które są poza naszą kontrolą.</p>\n<h5>Wariant B: Święty Tomasz z Akwinu</h5>\n<p><strong>Uzasadnienie wyboru:</strong><br>Św. Tomasz uznawał <strong>Boga</strong> za najdoskonalszy byt i najwyższe dobro. Celem ludzkim jest zjednoczenie z Bogiem (kontemplacja Boga w wieczności = <em>beatitudo</em>). Przyjemność zmysłowa jest dobrem, ale dobrem <strong>niższym w hierarchii dóbr</strong> - nie może być miarą dobrego życia.</p>\n<p><strong>Argument przeciw hedonizmowi etycznemu (Tomasz):</strong><br>Hedonizm etyczny jest fałszywy, ponieważ przyjemność jest dobrem subiektywnie zadowalającym, lecz nie może być miarą dobra i zła moralnego. Gdybyśmy preferowali przyjemność ponad kontemplację Boga, nie osiągnęlibyśmy szczęścia doskonałego (<em>beatitudo perfecta</em>).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza listy filozofów</h4>\n<p><strong>Lista z zadania:</strong> Protagoras, Epikur, Epiktet, św. Tomasz z Akwinu.</p>\n<p>| Filozof | Stanowisko wobec hedonizmu etycznego |<br>| <strong>Protagoras</strong> | Sofista - relatywizm; nie opowiada się jednoznacznie za lub przeciw hedonizmowi |<br>| <strong>Epikur</strong> | ZWOLENNIK hedonizmu etycznego (przyjemność jako <em>ataraxia</em> = cel życia) |<br>| <strong>Epiktet</strong> | PRZECIWNIK (stoik: cnota jako jedyne dobro) |<br>| <strong>Sw. Tomasz z Akwinu</strong> | PRZECIWNIK (Bóg jako najwyższe dobro; przyjemność = dobro niższe) |</p>\n<p>→ Poprawne odpowiedzi: <strong>Epiktet</strong> lub <strong>Tomasz z Akwinu</strong>.</p>\n<h4>Schemat CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 13, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - trafne wskazanie filozofa + poprawne uzasadnienie + jeden argument przeciw hedonizmowi etycznemu.<br>- <strong>1 pkt</strong> - trafne wskazanie + uzasadnienie BEZ argumentu ALBO trafne wskazanie + argument BEZ uzasadnienia.<br>- <strong>0 pkt</strong> - błędne wskazanie filozofa lub brak.<br><br><strong>Akceptowani filozofowie:</strong> Epiktet, Święty Tomasz z Akwinu.<br><strong>Epikur i Protagoras NIE są akceptowani</strong> (Epikur to zwolennik hedonizmu; Protagoras nie jest jednoznacznie przeciwnikiem).</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li><strong>Wybór Epikura</strong> - błąd krytyczny; Epikur to ZWOLENNIK hedonizmu etycznego (<em>ataraxia</em> = przyjemność jako cel). Jego wybór = 0 pkt.</li><li><strong>Wybór Protagorasa</strong> - błędny; Protagoras jest relatywistą, który nie głosi wyraźnego stanowiska antyhedonistycznego.</li><li><strong>Brak argumentu</strong> - uzasadnienie wyboru ≠ argument przeciw hedonizmowi. Są to dwa różne elementy odpowiedzi.</li></ol>"}]}