{"id":"filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nPodaj nazwę stanowiska dotyczącego relacji ciała do duszy (umysłu), za którym\nargumentuje w przytoczonym tekście Sokrates. Wyjaśnij to stanowisko.\nNazwa stanowiska:\nWyjaśnienie:\nEFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy […]\nfilozoficzne […].\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych. […]\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie,\nna które tekst stanowi odpowiedź;\nrekonstruuje tezy i argumenty zawarte\nw tekście […].\nI. Filozofia starożytna i średniowieczna.\n2. Problematyka ontologiczna w filozofii\nstarożytnej. Zdający:\n1) rekonstruuje i porównuje różne\nrozwiązania problemu tożsamości\ni zmienności bytu, rekonstruuje wspierające\nje argumenty ([…] wieczne idee Platona\n[…]).\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych.\nZdający:\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty;\n3. identyfikuje problematykę tekstu\ni reprezentowany w nim kierunek\nfilozoficzny.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy stanowiska wraz z poprawnym wyjaśnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNazwa stanowiska: dualizm (psychofizyczny / antropologiczny / substancjalny).\nWyjaśnienie: Zgodnie z tezą dualizmu, człowiek składa się z dwóch odrębnych substancji,\nduszy i ciała, z których pierwsza jest niematerialna i nieśmiertelna, a druga materialna\ni śmiertelna.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Nazwa stanowiska:** dualizm (psychofizyczny / antropologiczny / substancjalny)\n\n**Wyjaśnienie:** Zgodnie z tezą dualizmu człowiek składa się z **dwóch odrębnych substancji** - duszy i ciała. Dusza jest niematerialna, nieśmiertelna i boska; ciało jest materialne, śmiertelne i zmienne. Obie substancje tworzą razem człowieka, ale mają różną naturę i różny cel.\n\n## Sposób 1 - analiza źródła\n\n> „Czy nie jest tak, że w nas samych istnieje ciało jak i dusza?\"\n\nSokrates zakłada, że człowiek MA dwa składniki - ciało i duszę - jako dwa różne byty. To definicja **dualizmu** (gr. *dualis* - podwójny).\n\n> „natura nakazuje, aby [ciało] służyło i było podległe, natomiast [dusza] rządziła i panowała\"\n\n→ Dwie substancje mają różne role: dusza panuje, ciało służy. Hierarchia, ale *obie istnieją oddzielnie*.\n\n> „dusza do boskiego, a ciało do śmiertelnego\"\n\n→ Różna natura ontologiczna - ciało śmiertelne, dusza boska = nieśmiertelna. Dwie odrębne substancje.\n\n## Sposób 2 - terminologia filozoficzna\n\n**Dualizm psychofizyczny** (Platon, Kartezjusz): człowiek = ciało (materialne, *res extensa*) + dusza/umysł (niematerialna, *res cogitans*). Obie substancje są **realne**, ale **różne co do natury**.\n\nWażne: u Platona relacja ciało-dusza jest **hierarchiczna** (dusza wyższa), co odróżnia go od Kartezjusza (obie substancje równorzędne, problem interakcji).\n\n## Schemat CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 4.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - podanie poprawnej nazwy stanowiska WRAZ z poprawnym wyjaśnieniem.\n> - **0 pkt** - tylko nazwa bez wyjaśnienia lub błędna nazwa.\n>\n> **Akceptowane nazwy:** „dualizm\", „dualizm psychofizyczny\", „dualizm antropologiczny\", „dualizm substancjalny\".\n> **Wyjaśnienie musi zawierać:** człowiek = dwa odrębne składniki (dusza niematerialna + ciało materialne).\n\n## Typowe pułapki\n\n1. **Podanie samej nazwy bez wyjaśnienia** - klucz wymaga OBU elementów (nazwa + wyjaśnienie) za 1 punkt.\n2. **Mylenie dualizmu z dualizmem Kartezjusza** - na maturze wystarczy powiedzieć „dwie odrębne substancje: niematerialna dusza + materialne ciało\"; nie trzeba omawiać Kartezjusza, chyba że zadanie o to prosi.\n3. **Napisanie „monizm\"** - monizm to pogląd, że istnieje JEDNA substancja (materialistyczny lub idealistyczny); dualizm = DWA rodzaje substancji.","image":"img/filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 4.1. (0-1)
Podaj nazwę stanowiska dotyczącego relacji ciała do duszy (umysłu), za którym
argumentuje w przytoczonym tekście Sokrates. Wyjaśnij to stanowisko.
Nazwa stanowiska:
Wyjaśnienie:
EFIP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 4.1. (0-1)
Wymagania egzaminacyjne 2022
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający rozpoznaje i rozumie problemy […]
filozoficzne […].
III. Analiza i interpretacja tekstów
filozoficznych. […]
Zdający rekonstruuje problemy (pytania)
zawarte w tekście filozoficznym lub takie,
na które tekst stanowi odpowiedź;
rekonstruuje tezy i argumenty zawarte
w tekście […].
I. Filozofia starożytna i średniowieczna.

\n
  1. Problematyka ontologiczna w filozofii
\n

starożytnej. Zdający:

\n
  1. rekonstruuje i porównuje różne
\n

rozwiązania problemu tożsamości
i zmienności bytu, rekonstruuje wspierające
je argumenty ([…] wieczne idee Platona
[…]).
V. Umiejętności w zakresie analizy
i interpretacji tekstów filozoficznych.
Zdający:
Zasady oceniania rozwiązań zadań

\n
  1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,
\n

tezy i argumenty;

\n
  1. identyfikuje problematykę tekstu
\n

i reprezentowany w nim kierunek
filozoficzny.
Zasady oceniania
1 pkt - podanie poprawnej nazwy stanowiska wraz z poprawnym wyjaśnieniem.
0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Nazwa stanowiska: dualizm (psychofizyczny / antropologiczny / substancjalny).
Wyjaśnienie: Zgodnie z tezą dualizmu, człowiek składa się z dwóch odrębnych substancji,
duszy i ciała, z których pierwsza jest niematerialna i nieśmiertelna, a druga materialna
i śmiertelna.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Nazwa stanowiska: dualizm (psychofizyczny / antropologiczny / substancjalny)

\n

Wyjaśnienie: Zgodnie z tezą dualizmu człowiek składa się z dwóch odrębnych substancji - duszy i ciała. Dusza jest niematerialna, nieśmiertelna i boska; ciało jest materialne, śmiertelne i zmienne. Obie substancje tworzą razem człowieka, ale mają różną naturę i różny cel.

\n

Sposób 1 - analiza źródła

\n
„Czy nie jest tak, że w nas samych istnieje ciało jak i dusza?"
\n

Sokrates zakłada, że człowiek MA dwa składniki - ciało i duszę - jako dwa różne byty. To definicja dualizmu (gr. dualis - podwójny).

\n
„natura nakazuje, aby [ciało] służyło i było podległe, natomiast [dusza] rządziła i panowała"
\n

→ Dwie substancje mają różne role: dusza panuje, ciało służy. Hierarchia, ale obie istnieją oddzielnie.

\n
„dusza do boskiego, a ciało do śmiertelnego"
\n

→ Różna natura ontologiczna - ciało śmiertelne, dusza boska = nieśmiertelna. Dwie odrębne substancje.

\n

Sposób 2 - terminologia filozoficzna

\n

Dualizm psychofizyczny (Platon, Kartezjusz): człowiek = ciało (materialne, res extensa) + dusza/umysł (niematerialna, res cogitans). Obie substancje są realne, ale różne co do natury.

\n

Ważne: u Platona relacja ciało-dusza jest hierarchiczna (dusza wyższa), co odróżnia go od Kartezjusza (obie substancje równorzędne, problem interakcji).

\n

Schemat CKE

\n
📋 Klucz CKE (zadanie 4.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - podanie poprawnej nazwy stanowiska WRAZ z poprawnym wyjaśnieniem.
- 0 pkt - tylko nazwa bez wyjaśnienia lub błędna nazwa.

Akceptowane nazwy: „dualizm", „dualizm psychofizyczny", „dualizm antropologiczny", „dualizm substancjalny".
Wyjaśnienie musi zawierać: człowiek = dwa odrębne składniki (dusza niematerialna + ciało materialne).
\n

Typowe pułapki

\n
  1. Podanie samej nazwy bez wyjaśnienia - klucz wymaga OBU elementów (nazwa + wyjaśnienie) za 1 punkt.
  2. Mylenie dualizmu z dualizmem Kartezjusza - na maturze wystarczy powiedzieć „dwie odrębne substancje: niematerialna dusza + materialne ciało"; nie trzeba omawiać Kartezjusza, chyba że zadanie o to prosi.
  3. Napisanie „monizm" - monizm to pogląd, że istnieje JEDNA substancja (materialistyczny lub idealistyczny); dualizm = DWA rodzaje substancji.
"}]}