{"id":"filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-2)\nWyjaśnij, w jaki sposób św. Augustyn zmodyfikował pod wpływem chrześcijaństwa\nplatońską teorię idei i platoński pogląd na temat genezy świata materialnego.\nTeoria idei:\nKoncepcja genezy świata materialnego:\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n3.\n4.1.\n4.2.\n5.\nMaks. liczba pkt\n2\n1\n2\n2\nUzyskana liczba pkt\nEFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy […]\nfilozoficzne, […] rozumie argumenty\nwysuwane przeciwko poszczególnym\ntezom […].\nI. Filozofia starożytna i średniowieczna.\n2. Problematyka ontologiczna w filozofii\nstarożytnej. Zdający:\n1) rekonstruuje i porównuje różne\nrozwiązania problemu tożsamości\ni zmienności bytu, rekonstruuje wspierające\nje argumenty ([…] wieczne idee Platona\n[…]).\n7. Wybrane zagadnienia związane\nz recepcją myśli antycznej. Zdający:\n1) przedstawia związek filozofii św.\nAugustyna z platonizmem i neoplatonizmem,\nprezentując różnice między nimi wynikające\nz chrześcijańskiego charakteru myśli\naugustyńskiej (różnica między emanacją\na stworzeniem z niczego, różnica między\nanamnezą i iluminacją, kwestia zła i łaski).\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie modyfikacji poglądu dotyczącego teorii idei oraz koncepcji\ngenezy świata materialnego.\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie modyfikacji poglądu dotyczącego teorii idei ALBO poprawne\nwyjaśnienie modyfikacji koncepcji genezy świata materialnego.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nTeoria idei: Według św. Augustyna idee nie istnieją niezależnie od umysłu, jak sądził Platon,\nlecz istnieją w umyśle Boga (jako jego pojęcia).\nKoncepcja genezy świata materialnego: Według św. Augustyna świat miał początek i został\nstworzony przez Boga z niczego (bez żadnego uprzedniego materiału), a według Platona\nmateria istniała odwiecznie i została ukształtowana przez Demiurga (Demiurg jest twórcą\nświata z odwiecznej materii).\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Teoria idei:**\nWedług Platona idee istniały samoistnie, niezależnie od jakiegokolwiek umysłu - w oddzielnej, wiecznej sferze bytów. Św. Augustyn, pod wpływem chrześcijaństwa, **przeniósł idee do umysłu Boga**: idee istnieją jako odwieczne myśli / pojęcia / wzorce w Boskim intelekcie, a nie samoistnie.\n\n**Koncepcja genezy świata materialnego:**\nU Platona materia istniała **odwiecznie** - Demiurg (Stwórca) jedynie *ukształtował* istniejącą odwieczną materię według wzorów idei. Według św. Augustyna świat (w tym materia) **miał początek** i został stworzony przez Boga **z niczego** (łac. *creatio ex nihilo*) - nie było żadnego uprzedniego materiału.\n\n## Sposób 1 - porównanie Platon vs. Augustyn\n\n| Aspekt | Platon (*Timaios*, *Fedon*) | Św. Augustyn (*Wyznania*, *Państwo Boże*) |\n| **Idee** | Istnieją samoistnie, poza umysłem | Istnieją w umyśle Boga (Boskie myśli) |\n| **Materia** | Odwieczna, nieuformowana (*hyle*) | Stworzona przez Boga z niczego |\n| **Stwórca** | Demiurg - rzemieślnik, kształtuje materię | Bóg - jedyna przyczyna wszystkiego, stworzył materię i formę |\n| **Genesis świata** | Nie ma początku w czasie (kosmos odwieczny) | Świat ma początek w czasie (stworzenie) |\n\n## Sposób 2 - kontekst: augustynizm jako synteza platonizmu z chrześcijaństwem\n\nŚw. Augustyn (354-430 n.e.) był **neoplatonikiem** zanim nawrócił się na chrześcijaństwo. Przeniósł platońską teorię idei do teologii:\n- **Idee** (gr. *eidos*) = **ratio aeternae** (łac. - wieczne wzorce) w umyśle Boga → idee stają się Bożymi myślami, co ratuje ich transcendencję, ale uzależnia od Boga.\n- **Kreacjonizm** (łac. *creatio ex nihilo*) zastępuje platońskie rozumienie Demiurga - u Platona Demiurg to „budowniczy\", u Augustyna Bóg to jedyna i absolutna przyczyna wszystkiego.\n\n## Schemat CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 5, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - poprawne wyjaśnienie modyfikacji teorii idei ORAZ koncepcji genezy świata.\n> - **1 pkt** - poprawne wyjaśnienie TYLKO teorii idei ALBO TYLKO genezy świata.\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna lub błędna.\n>\n> **Teoria idei - wymagane:** idee nie istnieją samoistnie (jak u Platona), lecz w umyśle Boga.\n> **Geneza świata - wymagane:** stworzenie z niczego (*creatio ex nihilo*) vs. platońskie kształtowanie odwiecznej materii przez Demiurga.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. **Mylenie Demiurga z Bogiem chrześcijańskim:** Platońskiemu Demiurgowi brakuje omnipotencji - jest „budowniczym\", który zastaje gotowy materiał. Bóg Augustyna stwarza absolutnie wszystko z niczego.\n2. **Nieodróżnienie modyfikacji idei od modyfikacji genezy:** To DWA osobne punkty - trzeba wyjaśnić obie zmiany oddzielnie.\n3. **Pisanie tylko o tym, co Platon twierdził**, bez wskazania konkretnej zmiany Augustyna - zadanie pyta o *modyfikację*, więc musi być kontrast.","image":"img/filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 5. (0-2)
Wyjaśnij, w jaki sposób św. Augustyn zmodyfikował pod wpływem chrześcijaństwa
platońską teorię idei i platoński pogląd na temat genezy świata materialnego.
Teoria idei:
Koncepcja genezy świata materialnego:
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
3.
4.1.
4.2.
5.
Maks. liczba pkt
2
1
2
2
Uzyskana liczba pkt
EFIP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 5. (0-2)
Wymagania egzaminacyjne 2022
Wymaganie ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający rozpoznaje i rozumie problemy […]
filozoficzne, […] rozumie argumenty
wysuwane przeciwko poszczególnym
tezom […].
I. Filozofia starożytna i średniowieczna.

\n
  1. Problematyka ontologiczna w filozofii
\n

starożytnej. Zdający:

\n
  1. rekonstruuje i porównuje różne
\n

rozwiązania problemu tożsamości
i zmienności bytu, rekonstruuje wspierające
je argumenty ([…] wieczne idee Platona
[…]).

\n
  1. Wybrane zagadnienia związane
\n

z recepcją myśli antycznej. Zdający:

\n
  1. przedstawia związek filozofii św.
\n

Augustyna z platonizmem i neoplatonizmem,
prezentując różnice między nimi wynikające
z chrześcijańskiego charakteru myśli
augustyńskiej (różnica między emanacją
a stworzeniem z niczego, różnica między
anamnezą i iluminacją, kwestia zła i łaski).
Zasady oceniania
2 pkt - poprawne wyjaśnienie modyfikacji poglądu dotyczącego teorii idei oraz koncepcji
genezy świata materialnego.
1 pkt - poprawne wyjaśnienie modyfikacji poglądu dotyczącego teorii idei ALBO poprawne
wyjaśnienie modyfikacji koncepcji genezy świata materialnego.
0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Teoria idei: Według św. Augustyna idee nie istnieją niezależnie od umysłu, jak sądził Platon,
lecz istnieją w umyśle Boga (jako jego pojęcia).
Koncepcja genezy świata materialnego: Według św. Augustyna świat miał początek i został
stworzony przez Boga z niczego (bez żadnego uprzedniego materiału), a według Platona
materia istniała odwiecznie i została ukształtowana przez Demiurga (Demiurg jest twórcą
świata z odwiecznej materii).
Zasady oceniania rozwiązań zadań

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Teoria idei:
Według Platona idee istniały samoistnie, niezależnie od jakiegokolwiek umysłu - w oddzielnej, wiecznej sferze bytów. Św. Augustyn, pod wpływem chrześcijaństwa, przeniósł idee do umysłu Boga: idee istnieją jako odwieczne myśli / pojęcia / wzorce w Boskim intelekcie, a nie samoistnie.

\n

Koncepcja genezy świata materialnego:
U Platona materia istniała odwiecznie - Demiurg (Stwórca) jedynie ukształtował istniejącą odwieczną materię według wzorów idei. Według św. Augustyna świat (w tym materia) miał początek i został stworzony przez Boga z niczego (łac. creatio ex nihilo) - nie było żadnego uprzedniego materiału.

\n

Sposób 1 - porównanie Platon vs. Augustyn

\n

| Aspekt | Platon (Timaios, Fedon) | Św. Augustyn (Wyznania, Państwo Boże) |
| Idee | Istnieją samoistnie, poza umysłem | Istnieją w umyśle Boga (Boskie myśli) |
| Materia | Odwieczna, nieuformowana (hyle) | Stworzona przez Boga z niczego |
| Stwórca | Demiurg - rzemieślnik, kształtuje materię | Bóg - jedyna przyczyna wszystkiego, stworzył materię i formę |
| Genesis świata | Nie ma początku w czasie (kosmos odwieczny) | Świat ma początek w czasie (stworzenie) |

\n

Sposób 2 - kontekst: augustynizm jako synteza platonizmu z chrześcijaństwem

\n

Św. Augustyn (354-430 n.e.) był neoplatonikiem zanim nawrócił się na chrześcijaństwo. Przeniósł platońską teorię idei do teologii:

\n\n

Schemat CKE

\n
📋 Klucz CKE (zadanie 5, max 2 pkt):
- 2 pkt - poprawne wyjaśnienie modyfikacji teorii idei ORAZ koncepcji genezy świata.
- 1 pkt - poprawne wyjaśnienie TYLKO teorii idei ALBO TYLKO genezy świata.
- 0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna.

Teoria idei - wymagane: idee nie istnieją samoistnie (jak u Platona), lecz w umyśle Boga.
Geneza świata - wymagane: stworzenie z niczego (creatio ex nihilo) vs. platońskie kształtowanie odwiecznej materii przez Demiurga.
\n

Typowe pułapki

\n
  1. Mylenie Demiurga z Bogiem chrześcijańskim: Platońskiemu Demiurgowi brakuje omnipotencji - jest „budowniczym", który zastaje gotowy materiał. Bóg Augustyna stwarza absolutnie wszystko z niczego.
  2. Nieodróżnienie modyfikacji idei od modyfikacji genezy: To DWA osobne punkty - trzeba wyjaśnić obie zmiany oddzielnie.
  3. Pisanie tylko o tym, co Platon twierdził, bez wskazania konkretnej zmiany Augustyna - zadanie pyta o modyfikację, więc musi być kontrast.
"}]}