{"id":"filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-1)\nOceń, czy poniższa propozycja podziału logicznego jest formalnie poprawna.\nUzasadnij swoją odpowiedź.\nZ punktu widzenia filozofii Platona wszystkie byty dzielą się na wieczne idee i nietrwałe ciała.\nOcena poprawności:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy […]\nfilozoficzne […].\nIV. Umiejętności logiczne. Zdający:\n1. w poprawny sposób wykonuje operacje\ndefiniowania, podziału logicznego\n(klasyfikacji) oraz typologii.\nZasady oceniania\n1 pkt - trafna ocena dotycząca poprawności logicznej podanego przykładu wraz\nz poprawnym uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nOcena poprawności: Podane zdanie (na gruncie filozofii Platona) nie przedstawia\npoprawnego podziału logicznego.\nPrzykładowe uzasadnienie:\n- Podział ten jest niepoprawny, ponieważ nie jest wyczerpujący - pomija np. nieśmiertelne\ndusze, które nie należą ani do podzbioru wiecznych idei, ani do podzbioru nietrwałych\nciał.\n- W filozofii Platona występują także dusze - byty, które nie są ani ideami, ani ciałami\n(rzeczami materialnymi).","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Ocena poprawności:** Podany podział logiczny **nie jest poprawny** (na gruncie filozofii Platona).\n\n**Uzasadnienie:** Podział jest **niewyczerpujący** - pomija trzecią kategorię bytów w ontologii platońskiej, a mianowicie **dusze**. Dusze w filozofii Platona nie są ideami (nie są wiecznymi, samoistnymi powszechnikami), ale też nie są ciałami (nie są materialne ani śmiertelne). Są to byty pośrednie - niematerialne i nieśmiertelne, ale nie idee. Poprawny podział musiałby obejmować wszystkie trzy kategorie: idee, dusze i ciała.\n\n## Sposób 1 - reguły poprawnego podziału logicznego\n\nPoprawny podział logiczny musi spełniać trzy warunki:\n1. **Wyczerpujący** (rozłączny i zupełny) - każdy element dziedziny należy do dokładnie jednej klasy.\n2. **Rozłączny** - klasy nie zachodzą na siebie.\n3. **Odpowiedni fundament** - podział przeprowadzony według jednego kryterium.\n\nProponowany podział:\n- Klasa 1: wieczne idee\n- Klasa 2: nietrwałe ciała\n\nNaruszenie warunku 1 (**niewyczerpujący**): Dusze w filozofii Platona to byty:\n- Niematerialne → nie są ciałami\n- Nieśmiertelne → nie są „nietrwałe\"\n- Ale też nie są ideami (nie są samoistnymi powszechnikami)\n→ Dusze „wypadają poza\" podział, co czyni go niepoprawnym.\n\n## Sposób 2 - ontologia platońska (trzy sfery bytu)\n\n| Sfera | Cechy | Przykłady |\n| Idee (*eidos*) | Wieczne, niezmienne, niematerialne, samoistne | Idea piękna, dobra, równości |\n| **Dusze** (*psyche*) | Niematerialne, nieśmiertelne, ale *nie* idee | Dusze ludzi, demonów |\n| Ciała (*soma*) | Materialne, śmiertelne, zmienne | Ludzie, kamienie, konie |\n\nProponowany podział uwzględnia tylko skrajne klasy (idee + ciała), pomijając dusze.\n\n## Schemat CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 6, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - trafna ocena (podział niepoprawny) WRAZ z poprawnym uzasadnieniem (wskazanie na dusze jako byt pominięty).\n> - **0 pkt** - brak uzasadnienia lub błędna ocena.\n>\n> **Wymagane w uzasadnieniu:** wskazanie, że podział pomija dusze, które nie są ani ideami, ani ciałami (materialnymi bytami).\n\n## Typowe pułapki\n\n1. **Stwierdzenie, że podział jest poprawny** - błąd; dusze to byt pośredni w ontologii Platona, który nie mieści się w żadnej z dwóch klas.\n2. **Uzasadnienie przez wskazanie innego błędu** (np. „idee i ciała to różne poziomy bytu\") - zbyt ogólne; kluczowe jest wskazanie **duszy** jako pominętego bytu.\n3. **Nieznajomość triady Platona:** Wielu uczniów zna tylko dwa poziomy (idee + materia) i zapomina o duszy jako osobnym bycie.","image":"img/filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 6. (0-1)<br>Oceń, czy poniższa propozycja podziału logicznego jest formalnie poprawna.<br>Uzasadnij swoją odpowiedź.<br>Z punktu widzenia filozofii Platona wszystkie byty dzielą się na wieczne idee i nietrwałe ciała.<br>Ocena poprawności:<br>Uzasadnienie:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 6. (0-1)<br>Wymagania egzaminacyjne 2022<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy […]<br>filozoficzne […].<br>IV. Umiejętności logiczne. Zdający:</p>\n<ol><li>w poprawny sposób wykonuje operacje</li></ol>\n<p>definiowania, podziału logicznego<br>(klasyfikacji) oraz typologii.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - trafna ocena dotycząca poprawności logicznej podanego przykładu wraz<br>z poprawnym uzasadnieniem.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Ocena poprawności: Podane zdanie (na gruncie filozofii Platona) nie przedstawia<br>poprawnego podziału logicznego.<br>Przykładowe uzasadnienie:</p>\n<ul><li>Podział ten jest niepoprawny, ponieważ nie jest wyczerpujący - pomija np. nieśmiertelne</li></ul>\n<p>dusze, które nie należą ani do podzbioru wiecznych idei, ani do podzbioru nietrwałych<br>ciał.</p>\n<ul><li>W filozofii Platona występują także dusze - byty, które nie są ani ideami, ani ciałami</li></ul>\n<p>(rzeczami materialnymi).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Ocena poprawności:</strong> Podany podział logiczny <strong>nie jest poprawny</strong> (na gruncie filozofii Platona).</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Podział jest <strong>niewyczerpujący</strong> - pomija trzecią kategorię bytów w ontologii platońskiej, a mianowicie <strong>dusze</strong>. Dusze w filozofii Platona nie są ideami (nie są wiecznymi, samoistnymi powszechnikami), ale też nie są ciałami (nie są materialne ani śmiertelne). Są to byty pośrednie - niematerialne i nieśmiertelne, ale nie idee. Poprawny podział musiałby obejmować wszystkie trzy kategorie: idee, dusze i ciała.</p>\n<h4>Sposób 1 - reguły poprawnego podziału logicznego</h4>\n<p>Poprawny podział logiczny musi spełniać trzy warunki:</p>\n<ol><li><strong>Wyczerpujący</strong> (rozłączny i zupełny) - każdy element dziedziny należy do dokładnie jednej klasy.</li><li><strong>Rozłączny</strong> - klasy nie zachodzą na siebie.</li><li><strong>Odpowiedni fundament</strong> - podział przeprowadzony według jednego kryterium.</li></ol>\n<p>Proponowany podział:</p>\n<ul><li>Klasa 1: wieczne idee</li><li>Klasa 2: nietrwałe ciała</li></ul>\n<p>Naruszenie warunku 1 (<strong>niewyczerpujący</strong>): Dusze w filozofii Platona to byty:</p>\n<ul><li>Niematerialne → nie są ciałami</li><li>Nieśmiertelne → nie są „nietrwałe&quot;</li><li>Ale też nie są ideami (nie są samoistnymi powszechnikami)</li></ul>\n<p>→ Dusze „wypadają poza&quot; podział, co czyni go niepoprawnym.</p>\n<h4>Sposób 2 - ontologia platońska (trzy sfery bytu)</h4>\n<p>| Sfera | Cechy | Przykłady |<br>| Idee (<em>eidos</em>) | Wieczne, niezmienne, niematerialne, samoistne | Idea piękna, dobra, równości |<br>| <strong>Dusze</strong> (<em>psyche</em>) | Niematerialne, nieśmiertelne, ale <em>nie</em> idee | Dusze ludzi, demonów |<br>| Ciała (<em>soma</em>) | Materialne, śmiertelne, zmienne | Ludzie, kamienie, konie |</p>\n<p>Proponowany podział uwzględnia tylko skrajne klasy (idee + ciała), pomijając dusze.</p>\n<h4>Schemat CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 6, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - trafna ocena (podział niepoprawny) WRAZ z poprawnym uzasadnieniem (wskazanie na dusze jako byt pominięty).<br>- <strong>0 pkt</strong> - brak uzasadnienia lub błędna ocena.<br><br><strong>Wymagane w uzasadnieniu:</strong> wskazanie, że podział pomija dusze, które nie są ani ideami, ani ciałami (materialnymi bytami).</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li><strong>Stwierdzenie, że podział jest poprawny</strong> - błąd; dusze to byt pośredni w ontologii Platona, który nie mieści się w żadnej z dwóch klas.</li><li><strong>Uzasadnienie przez wskazanie innego błędu</strong> (np. „idee i ciała to różne poziomy bytu&quot;) - zbyt ogólne; kluczowe jest wskazanie <strong>duszy</strong> jako pominętego bytu.</li><li><strong>Nieznajomość triady Platona:</strong> Wielu uczniów zna tylko dwa poziomy (idee + materia) i zapomina o duszy jako osobnym bycie.</li></ol>"}]}