{"id":"filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-1)\nUzupełnij przesłankę 2. w poniższym rozumowaniu tak, aby otrzymać formalnie\npoprawne rozumowanie dedukcyjne.\nPrzesłanka 1.: Jeśli idee są wieczne, to nieprawda, że dusze są śmiertelne.\nPrzesłanka 2.:\nWniosek: Nieprawda, że dusze są wieczne.\nPrzeczytaj tekst i wykonaj zadania.\nEdmund Husserl\nIdee czystej fenomenologii i fenomenologicznej filozofii\nŻadna teoria, jaką by można wymyślić, nie może nas zwieść na manowce co do tej zasady\nwszystkich zasad: że każda źródłowo prezentująca naoczność jest źródłem prawomocności\npoznania, że wszystko, co się nam w «intuicji» źródłowo (by się tak wyrazić: w swej\ncielesnej rzeczywistości) przedstawia, należy po prostu przyjąć jako to, jako co się\nprezentuje, ale także jedynie w tych granicach, w jakich się tu prezentuje.\nEdmund Husserl, Idee czystej fenomenologii i fenomenologicznej filozofii, Warszawa 1975.\nEFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy […]\nfilozoficzne […].\nIV. Umiejętności logiczne. Zdający:\n3. odróżnia przesłanki i wniosek\nw rozumowaniu i potrafi wskazać\nprzesłankę, która nie jest wyrażona wprost;\n4. odróżnia rozumowania dedukcyjne od\nniededukcyjnych (niezawodne od\nzawodnych) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzupełnienie przesłanki 2.\n0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nPrzesłanka 2.: Jeśli jest tak, że jeśli idee są wieczne, to nieprawda, że dusze są śmiertelne,\nto nieprawda, że dusze są wieczne.\nPrzesłanka 2.: Idee są wieczne i jeśli nieprawda, że dusze są śmiertelne, to nieprawda, że\ndusze są wieczne.\nUwaga: Przesłanka 2. może przybrać wiele postaci - wystarczy, by uzupełniony układ zdań\n(niekoniecznie spójny semantycznie) był podstawieniem dowolnej tautologii logicznej, np.:\n„Idee są wieczne i dusze są śmiertelne”, „Idee są wieczne i nieprawda, że dusze są wieczne”.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nUzupełnienie Przesłanki 2. (przykłady poprawnych odpowiedzi):\n\n**Wariant A (najprostszy):**\n> Przesłanka 2.: Jeśli jest tak, że jeśli idee są wieczne, to nieprawda, że dusze są śmiertelne - to nieprawda, że dusze są wieczne.\n\n**Wariant B:**\n> Przesłanka 2.: Idee są wieczne i jeśli nieprawda, że dusze są śmiertelne, to nieprawda, że dusze są wieczne.\n\n**Wariant C (tautologia logiczna):**\n> Przesłanka 2.: Idee są wieczne i dusze są śmiertelne.\n\n## Sposób 1 - analiza struktury formalnej\n\nRozumowanie ma postać:\n- **P1:** Jeśli idee są wieczne → nieprawda, że dusze są śmiertelne. [P1: A → ¬B]\n- **P2:** ???\n- **Wniosek:** Nieprawda, że dusze są wieczne. [W: ¬C]\n\nZadanie: uzupełnić P2 tak, żeby P1 ∧ P2 |= W było *formalnie poprawnym* rozumowaniem dedukcyjnym.\n\n**Klucz:** W logice zdaniowej wystarczy, żeby cały układ zdań (P1 ∧ P2) implikował W jako **tautologia** (podstawienie schematu poprawnej formuły logicznej). Nie musi być semantycznie spójny.\n\nNajprostsze rozwiązanie: P2 samo w sobie implikuje wniosek, np.:\n- P2: „Nieprawda, że dusze są wieczne\" → wtedy wniosek jest po prostu powtórzeniem P2 (modus ponens trywialny).\nAlbo:\n- P2 razem z P1 tworzy łańcuch prowadzący do wniosku przez *modus ponens* lub *modus tollens*.\n\n**Wariant A** (podany w kluczu CKE) to przykład zastosowania schematu:\n*Jeśli [P1], to [W]* - a P2 po prostu „twierdzi, że P1 jest prawdziwe\".\n\n## Sposób 2 - intuicja logiczna (bez symboli)\n\nMamy już zdanie P1: „Jeśli idee są wieczne, to dusze nie są śmiertelne.\"\nWniosek: „Dusze nie są wieczne.\"\n\nŻeby dostać ten wniosek dedukcyjnie, P2 musi być zdaniem, które razem z P1 **logicznie wymusza** wniosek.\n\nNajprostszy wariant: P2 powiada, że P1 prowadzi już do wniosku:\n> „Jeśli (jeśli idee wieczne → dusze nieśmiertelne), to (dusze niewieczne).\"\n\nLub P2 po prostu dostarcza brakującego kroku:\n> „Idee są wieczne i dusze są śmiertelne\" → razem z P1 (przez modus tollens) daje „nieprawda, że dusze są wieczne\".\n\n## Schemat CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 7, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - poprawne uzupełnienie Przesłanki 2. (dowolny wariant, który czyni rozumowanie formalnie poprawnym).\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi.\n>\n> **Uwaga CKE:** P2 może przybrać wiele postaci - wystarczy, by uzupełniony układ zdań był podstawieniem dowolnej **tautologii logicznej**. Może być nawet semantycznie niespójny (np. „Idee są wieczne i dusze są śmiertelne\" - sprzeczne z P1, ale formalnie czyni rozumowanie poprawnym).\n\n## Typowe pułapki\n\n1. **Próba budowania „sensownego\" rozumowania filozoficznego:** zadanie pyta o formalną poprawność dedukcji, nie o zgodność z Platońską filozofią.\n2. **Zostawienie P2 pustego lub zbyt krótkiego:** P2 musi być pełnym zdaniem logicznym, nie fragmentem.\n3. **Zapomnienie o formalizmie:** „Dusze nie są wieczne, bo Platon tak mówi\" - to nie jest formalna dedukcja, a właśnie dedukcja jest wymagana.","image":"img/filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 7. (0-1)
Uzupełnij przesłankę 2. w poniższym rozumowaniu tak, aby otrzymać formalnie
poprawne rozumowanie dedukcyjne.
Przesłanka 1.: Jeśli idee są wieczne, to nieprawda, że dusze są śmiertelne.
Przesłanka 2.:
Wniosek: Nieprawda, że dusze są wieczne.
Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.
Edmund Husserl
Idee czystej fenomenologii i fenomenologicznej filozofii
Żadna teoria, jaką by można wymyślić, nie może nas zwieść na manowce co do tej zasady
wszystkich zasad: że każda źródłowo prezentująca naoczność jest źródłem prawomocności
poznania, że wszystko, co się nam w «intuicji» źródłowo (by się tak wyrazić: w swej
cielesnej rzeczywistości) przedstawia, należy po prostu przyjąć jako to, jako co się
prezentuje, ale także jedynie w tych granicach, w jakich się tu prezentuje.
Edmund Husserl, Idee czystej fenomenologii i fenomenologicznej filozofii, Warszawa 1975.
EFIP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 7. (0-1)
Wymagania egzaminacyjne 2022
Wymaganie ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający rozpoznaje i rozumie problemy […]
filozoficzne […].
IV. Umiejętności logiczne. Zdający:

\n
  1. odróżnia przesłanki i wniosek
\n

w rozumowaniu i potrafi wskazać
przesłankę, która nie jest wyrażona wprost;

\n
  1. odróżnia rozumowania dedukcyjne od
\n

niededukcyjnych (niezawodne od
zawodnych) […].
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne uzupełnienie przesłanki 2.
0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
Przesłanka 2.: Jeśli jest tak, że jeśli idee są wieczne, to nieprawda, że dusze są śmiertelne,
to nieprawda, że dusze są wieczne.
Przesłanka 2.: Idee są wieczne i jeśli nieprawda, że dusze są śmiertelne, to nieprawda, że
dusze są wieczne.
Uwaga: Przesłanka 2. może przybrać wiele postaci - wystarczy, by uzupełniony układ zdań
(niekoniecznie spójny semantycznie) był podstawieniem dowolnej tautologii logicznej, np.:
„Idee są wieczne i dusze są śmiertelne”, „Idee są wieczne i nieprawda, że dusze są wieczne”.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Uzupełnienie Przesłanki 2. (przykłady poprawnych odpowiedzi):

\n

Wariant A (najprostszy):

\n
Przesłanka 2.: Jeśli jest tak, że jeśli idee są wieczne, to nieprawda, że dusze są śmiertelne - to nieprawda, że dusze są wieczne.
\n

Wariant B:

\n
Przesłanka 2.: Idee są wieczne i jeśli nieprawda, że dusze są śmiertelne, to nieprawda, że dusze są wieczne.
\n

Wariant C (tautologia logiczna):

\n
Przesłanka 2.: Idee są wieczne i dusze są śmiertelne.
\n

Sposób 1 - analiza struktury formalnej

\n

Rozumowanie ma postać:

\n\n

Zadanie: uzupełnić P2 tak, żeby P1 ∧ P2 |= W było formalnie poprawnym rozumowaniem dedukcyjnym.

\n

Klucz: W logice zdaniowej wystarczy, żeby cały układ zdań (P1 ∧ P2) implikował W jako tautologia (podstawienie schematu poprawnej formuły logicznej). Nie musi być semantycznie spójny.

\n

Najprostsze rozwiązanie: P2 samo w sobie implikuje wniosek, np.:

\n\n

Albo:

\n\n

Wariant A (podany w kluczu CKE) to przykład zastosowania schematu:
Jeśli [P1], to [W] - a P2 po prostu „twierdzi, że P1 jest prawdziwe".

\n

Sposób 2 - intuicja logiczna (bez symboli)

\n

Mamy już zdanie P1: „Jeśli idee są wieczne, to dusze nie są śmiertelne."
Wniosek: „Dusze nie są wieczne."

\n

Żeby dostać ten wniosek dedukcyjnie, P2 musi być zdaniem, które razem z P1 logicznie wymusza wniosek.

\n

Najprostszy wariant: P2 powiada, że P1 prowadzi już do wniosku:

\n
„Jeśli (jeśli idee wieczne → dusze nieśmiertelne), to (dusze niewieczne)."
\n

Lub P2 po prostu dostarcza brakującego kroku:

\n
„Idee są wieczne i dusze są śmiertelne" → razem z P1 (przez modus tollens) daje „nieprawda, że dusze są wieczne".
\n

Schemat CKE

\n
📋 Klucz CKE (zadanie 7, max 1 pkt):
- 1 pkt - poprawne uzupełnienie Przesłanki 2. (dowolny wariant, który czyni rozumowanie formalnie poprawnym).
- 0 pkt - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi.

Uwaga CKE: P2 może przybrać wiele postaci - wystarczy, by uzupełniony układ zdań był podstawieniem dowolnej tautologii logicznej. Może być nawet semantycznie niespójny (np. „Idee są wieczne i dusze są śmiertelne" - sprzeczne z P1, ale formalnie czyni rozumowanie poprawnym).
\n

Typowe pułapki

\n
  1. Próba budowania „sensownego" rozumowania filozoficznego: zadanie pyta o formalną poprawność dedukcji, nie o zgodność z Platońską filozofią.
  2. Zostawienie P2 pustego lub zbyt krótkiego: P2 musi być pełnym zdaniem logicznym, nie fragmentem.
  3. Zapomnienie o formalizmie: „Dusze nie są wieczne, bo Platon tak mówi" - to nie jest formalna dedukcja, a właśnie dedukcja jest wymagana.
"}]}