{"id":"filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-2)\nPrzytoczona zasada wszystkich zasad wyraża główną ideę programu filozoficznego\nEdmunda Husserla. Podaj jedno podobieństwo i jedną różnicę między programem\nfilozoficznym Edmunda Husserla a empiryzmem Johna Locke’a.\nPodobieństwo:\nRóżnica:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2022\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający rozpoznaje i rozumie problemy […]\nfilozoficzne […].\nIII. Analiza i interpretacja tekstów\nfilozoficznych. […]\nZdający rekonstruuje problemy (pytania)\nzawarte w tekście filozoficznym lub takie, na\nktóre tekst stanowi odpowiedź; rekonstruuje\ntezy i argumenty zawarte w tekście […].\nII. Filozofia nowożytna.\n1. Problematyka epistemologiczna w filozofii\nXVII i XVIII w. Zdający:\n2) rekonstruuje […] epistemologiczne\nstanowiska empirystów, rekonstruuje\nwspierające je argumenty (J. Locke’a\nkoncepcja tabula rasa […]).\nIII. Filozofia współczesna.\n1. Problematyka epistemologiczna\ni problematyka z zakresu filozofii nauki\nw myśli XX w. Zdający:\n1) rekonstruuje […] wybrane stanowiska\nw dwudziestowiecznej epistemologii,\nrekonstruuje wspierające je argumenty ([…]\nmetoda fenomenologiczna E. Husserla […]).\nV. Umiejętności w zakresie analizy\ni interpretacji tekstów filozoficznych. Zdający:\n1. rekonstruuje zawarte w tekście problemy,\ntezy i argumenty;\n5. zestawia poglądy autora z innymi według\nkryterium kontynuacji, modyfikacji lub\nprzeciwstawienia.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wskazanie jednego podobieństwa i jednej różnicy.\n1 pkt - poprawne wskazanie jednego podobieństwa ALBO jednej różnicy.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPodobieństwo: obaj filozofowie opierają poznanie na doświadczeniu (naoczności).\nPrzykładowe różnice:\n- John Locke przyjmował tylko dwie odmiany doświadczenia (zewnętrzne/zmysłowe\npercepcje i wewnętrzne/duchowe refleksje), a Edmund Husserl uważał, że oprócz nich\nistnieje więcej odmian doświadczenia (intuicja aprioryczna, intuicja ejdetyczna,\ndoświadczenie cudzej psychiki, doświadczenie wartości).\n- John Locke interpretował doświadczenie zewnętrzne w sposób realistyczny (wrażenia\nzmysłowe pochodzą od rzeczy fizycznych), a Edmund Husserl w sposób idealistyczny\n(doświadczenie konstytuuje rzeczy).\n- John Locke pojmował doświadczenie zmysłowe asocjacjonistycznie lub sensualistycznie\n(jako wiązkę wrażeń), a Edmund Husserl holistycznie (jako ujmowanie całego przedmiotu\nw pewnym jego aspekcie).\n- John Locke nie negował wartości wiedzy pochodzącej z dotychczasowego\ndoświadczenia, natomiast Edmund Husserl wymagał, aby każdorazowo ugruntowywać\nwiedzę w źródłowo prezentującym doświadczeniu (redukcja fenomenologiczna).","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Podobieństwo:** Zarówno Husserl, jak i Locke opierają poznanie na **doświadczeniu / naoczności** - żaden z nich nie uznaje poznania czysto apriorycznego (bez zakorzenienia w doświadczeniu) za fundament wiedzy.\n\n**Różnica:** John Locke przyjmował tylko dwie odmiany doświadczenia (zewnętrzne - percepcja zmysłowa, i wewnętrzne - refleksja duchowa), natomiast Husserl rozszerzył pojęcie doświadczenia o dodatkowe typy: intuicję aprioryczną, intuicję ejdetyczną (wgląd w istotę), doświadczenie cudzej psychiki czy doświadczenie wartości.\n\n## Sposób 1 - analiza programów filozoficznych\n\n**Edmund Husserl - fenomenologia:**\n- „Zasada wszystkich zasad\": każda *źródłowo prezentująca naoczność* jest źródłem prawomocności.\n- Husserl odwołuje się do intuicji bezpośredniej - nie tylko zmysłowej, ale też ejdetycznej.\n- Motto fenomenologii: *Zu den Sachen selbst!* (Do samych rzeczy!) - czyli do tego, co dana bezpośrednio.\n\n**John Locke - empiryzm klasyczny:**\n- *Esej dotyczący rozumu ludzkiego* (1690): umysł = *tabula rasa*; wiedza pochodzi z doświadczenia.\n- Dwa źródła: percepcja zmysłowa (zewnętrzna) + refleksja (wewnętrzna / introspekcja).\n- Locke interpretuje doświadczenie **realistycznie** - wrażenia odpowiadają cechom realnych rzeczy.\n\n**Wspólny mianownik:** obaj odrzucają czysty racjonalizm (wrodzone idee); obaj uważają, że wiedza musi być zakorzeniona w doświadczeniu (naoczności).\n\n## Sposób 2 - różnice szczegółowe (wybierz jedną)\n\n| Aspekt | John Locke | Edmund Husserl |\n| Liczba typów doświadczenia | 2 (zewn. + wewn.) | Wiele (w tym ejdetyczna, cudza psychika, wartości) |\n| Interpretacja doświadczenia zmysłowego | Realistyczna (wrażenia od rzeczy) | Idealistyczna (doświadczenie konstytuuje rzeczy) |\n| Stosunek do wiedzy potocznej | Nie neguje wiedzy zastanej | Wymaga redukcji fenomenologicznej (epoche) |\n| Model poznania | Asocjacjonistyczny / sensualistyczny | Holistyczny (ujmowanie całego przedmiotu) |\n\n## Schemat CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zadanie 9, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - poprawne wskazanie JEDNEGO podobieństwa I JEDNEJ różnicy.\n> - **1 pkt** - poprawne wskazanie TYLKO podobieństwa ALBO TYLKO różnicy.\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak.\n>\n> **Akceptowane podobieństwo:** obaj opierają poznanie na doświadczeniu / naoczności.\n> **Akceptowane różnice (wystarczy jedna):**\n> - Locke: 2 typy doświadczenia; Husserl: więcej (ejdetyczna, cudza psychika itp.).\n> - Locke: doświadczenie realistyczne; Husserl: idealistyczne (konstytuuje rzeczy).\n> - Locke: nie wymaga redukcji; Husserl: wymaga redukcji fenomenologicznej.\n> - Locke: asocjacjonizm/sensualizm; Husserl: holizm.\n\n## Typowe pułapki\n\n1. **Mylenie podobieństwa z różnicą:** Piszę „obaj są empirystami\" - poprawne podobieństwo, ale **Husserl nie nazywa się empirystą** (to fenomenolog) - bezpieczniej pisać o „doświadczeniu jako fundamencie\".\n2. **Zbyt ogólna różnica:** „Husserl jest bardziej precyzyjny\" - bez merytorycznej treści. Trzeba wskazać konkretny aspekt.\n3. **Zapomnienie o redukcji fenomenologicznej:** To najważniejsza różnica programowa - Husserl wymaga metodycznej „bracketing\" (epoche) wiedzy zastanej, Locke nie.","image":"img/filozofia-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 9. (0-2)<br>Przytoczona zasada wszystkich zasad wyraża główną ideę programu filozoficznego<br>Edmunda Husserla. Podaj jedno podobieństwo i jedną różnicę między programem<br>filozoficznym Edmunda Husserla a empiryzmem Johna Locke’a.<br>Podobieństwo:<br>Różnica:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 9. (0-2)<br>Wymagania egzaminacyjne 2022<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający rozpoznaje i rozumie problemy […]<br>filozoficzne […].<br>III. Analiza i interpretacja tekstów<br>filozoficznych. […]<br>Zdający rekonstruuje problemy (pytania)<br>zawarte w tekście filozoficznym lub takie, na<br>które tekst stanowi odpowiedź; rekonstruuje<br>tezy i argumenty zawarte w tekście […].<br>II. Filozofia nowożytna.</p>\n<ol><li>Problematyka epistemologiczna w filozofii</li></ol>\n<p>XVII i XVIII w. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje […] epistemologiczne</li></ol>\n<p>stanowiska empirystów, rekonstruuje<br>wspierające je argumenty (J. Locke’a<br>koncepcja tabula rasa […]).<br>III. Filozofia współczesna.</p>\n<ol><li>Problematyka epistemologiczna</li></ol>\n<p>i problematyka z zakresu filozofii nauki<br>w myśli XX w. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje […] wybrane stanowiska</li></ol>\n<p>w dwudziestowiecznej epistemologii,<br>rekonstruuje wspierające je argumenty ([…]<br>metoda fenomenologiczna E. Husserla […]).<br>V. Umiejętności w zakresie analizy<br>i interpretacji tekstów filozoficznych. Zdający:</p>\n<ol><li>rekonstruuje zawarte w tekście problemy,</li></ol>\n<p>tezy i argumenty;</p>\n<ol><li>zestawia poglądy autora z innymi według</li></ol>\n<p>kryterium kontynuacji, modyfikacji lub<br>przeciwstawienia.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne wskazanie jednego podobieństwa i jednej różnicy.<br>1 pkt - poprawne wskazanie jednego podobieństwa ALBO jednej różnicy.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Podobieństwo: obaj filozofowie opierają poznanie na doświadczeniu (naoczności).<br>Przykładowe różnice:</p>\n<ul><li>John Locke przyjmował tylko dwie odmiany doświadczenia (zewnętrzne/zmysłowe</li></ul>\n<p>percepcje i wewnętrzne/duchowe refleksje), a Edmund Husserl uważał, że oprócz nich<br>istnieje więcej odmian doświadczenia (intuicja aprioryczna, intuicja ejdetyczna,<br>doświadczenie cudzej psychiki, doświadczenie wartości).</p>\n<ul><li>John Locke interpretował doświadczenie zewnętrzne w sposób realistyczny (wrażenia</li></ul>\n<p>zmysłowe pochodzą od rzeczy fizycznych), a Edmund Husserl w sposób idealistyczny<br>(doświadczenie konstytuuje rzeczy).</p>\n<ul><li>John Locke pojmował doświadczenie zmysłowe asocjacjonistycznie lub sensualistycznie</li></ul>\n<p>(jako wiązkę wrażeń), a Edmund Husserl holistycznie (jako ujmowanie całego przedmiotu<br>w pewnym jego aspekcie).</p>\n<ul><li>John Locke nie negował wartości wiedzy pochodzącej z dotychczasowego</li></ul>\n<p>doświadczenia, natomiast Edmund Husserl wymagał, aby każdorazowo ugruntowywać<br>wiedzę w źródłowo prezentującym doświadczeniu (redukcja fenomenologiczna).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Podobieństwo:</strong> Zarówno Husserl, jak i Locke opierają poznanie na <strong>doświadczeniu / naoczności</strong> - żaden z nich nie uznaje poznania czysto apriorycznego (bez zakorzenienia w doświadczeniu) za fundament wiedzy.</p>\n<p><strong>Różnica:</strong> John Locke przyjmował tylko dwie odmiany doświadczenia (zewnętrzne - percepcja zmysłowa, i wewnętrzne - refleksja duchowa), natomiast Husserl rozszerzył pojęcie doświadczenia o dodatkowe typy: intuicję aprioryczną, intuicję ejdetyczną (wgląd w istotę), doświadczenie cudzej psychiki czy doświadczenie wartości.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza programów filozoficznych</h4>\n<p><strong>Edmund Husserl - fenomenologia:</strong></p>\n<ul><li>„Zasada wszystkich zasad&quot;: każda <em>źródłowo prezentująca naoczność</em> jest źródłem prawomocności.</li><li>Husserl odwołuje się do intuicji bezpośredniej - nie tylko zmysłowej, ale też ejdetycznej.</li><li>Motto fenomenologii: <em>Zu den Sachen selbst!</em> (Do samych rzeczy!) - czyli do tego, co dana bezpośrednio.</li></ul>\n<p><strong>John Locke - empiryzm klasyczny:</strong></p>\n<ul><li><em>Esej dotyczący rozumu ludzkiego</em> (1690): umysł = <em>tabula rasa</em>; wiedza pochodzi z doświadczenia.</li><li>Dwa źródła: percepcja zmysłowa (zewnętrzna) + refleksja (wewnętrzna / introspekcja).</li><li>Locke interpretuje doświadczenie <strong>realistycznie</strong> - wrażenia odpowiadają cechom realnych rzeczy.</li></ul>\n<p><strong>Wspólny mianownik:</strong> obaj odrzucają czysty racjonalizm (wrodzone idee); obaj uważają, że wiedza musi być zakorzeniona w doświadczeniu (naoczności).</p>\n<h4>Sposób 2 - różnice szczegółowe (wybierz jedną)</h4>\n<p>| Aspekt | John Locke | Edmund Husserl |<br>| Liczba typów doświadczenia | 2 (zewn. + wewn.) | Wiele (w tym ejdetyczna, cudza psychika, wartości) |<br>| Interpretacja doświadczenia zmysłowego | Realistyczna (wrażenia od rzeczy) | Idealistyczna (doświadczenie konstytuuje rzeczy) |<br>| Stosunek do wiedzy potocznej | Nie neguje wiedzy zastanej | Wymaga redukcji fenomenologicznej (epoche) |<br>| Model poznania | Asocjacjonistyczny / sensualistyczny | Holistyczny (ujmowanie całego przedmiotu) |</p>\n<h4>Schemat CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 9, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - poprawne wskazanie JEDNEGO podobieństwa I JEDNEJ różnicy.<br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawne wskazanie TYLKO podobieństwa ALBO TYLKO różnicy.<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź błędna lub brak.<br><br><strong>Akceptowane podobieństwo:</strong> obaj opierają poznanie na doświadczeniu / naoczności.<br><strong>Akceptowane różnice (wystarczy jedna):</strong><br>- Locke: 2 typy doświadczenia; Husserl: więcej (ejdetyczna, cudza psychika itp.).<br>- Locke: doświadczenie realistyczne; Husserl: idealistyczne (konstytuuje rzeczy).<br>- Locke: nie wymaga redukcji; Husserl: wymaga redukcji fenomenologicznej.<br>- Locke: asocjacjonizm/sensualizm; Husserl: holizm.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<ol><li><strong>Mylenie podobieństwa z różnicą:</strong> Piszę „obaj są empirystami&quot; - poprawne podobieństwo, ale <strong>Husserl nie nazywa się empirystą</strong> (to fenomenolog) - bezpieczniej pisać o „doświadczeniu jako fundamencie&quot;.</li><li><strong>Zbyt ogólna różnica:</strong> „Husserl jest bardziej precyzyjny&quot; - bez merytorycznej treści. Trzeba wskazać konkretny aspekt.</li><li><strong>Zapomnienie o redukcji fenomenologicznej:</strong> To najważniejsza różnica programowa - Husserl wymaga metodycznej „bracketing&quot; (epoche) wiedzy zastanej, Locke nie.</li></ol>"}]}