{"id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-2)\nWskaż, które spośród zdań A-C wynika logicznie ze zbioru zdań I-II. Uzasadnij swoją\nodpowiedź.\nI. Jeśli publiczność ma odpowiednie przygotowanie literackie, to będzie wrażliwa na piękno.\nII. Jeśli publiczność będzie wrażliwa na piękno, to na dzisiejszym wieczorze literackim czeka\nnas niezapomniane przeżycie estetyczne.\nA. Na dzisiejszym wieczorze literackim czeka nas niezapomniane przeżycie estetyczne.\nB. Jeśli publiczność ma odpowiednie przygotowanie literackie, to na dzisiejszym wieczorze\nliterackim czeka nas niezapomniane przeżycie estetyczne.\nC. Jeśli na dzisiejszym wieczorze literackim czeka nas niezapomniane przeżycie estetyczne,\nto publiczność ma odpowiednie przygotowanie literackie.\nZe zdań I-II wynika logicznie zdanie\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych dyscyplin\nfilozoficznych.\nVII. Posługiwanie się podstawowymi\nkategoriami logiki i dbanie o kulturę\nlogiczną wypowiedzi.\nI. Kultura logiczna.\n5. Uzasadnianie pośrednie: wnioskowanie\n(rozumowanie) niezawodne (oparte na\nwynikaniu logicznym lub definicyjnym)\ni zawodne, wybrane schematy (reguły)\nwnioskowań. Zdający:\n2) rozstrzyga, czy dane zdanie wynika\nlogicznie lub definicyjnie z innego zdania lub\nzbioru zdań;\n3) odtwarza schemat, na którym opiera się\nokreślone wnioskowanie;\n4) zna i stosuje przykładowe schematy\nwnioskowań ([…] sylogizm hipotetyczny\n[…]).\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wskazanie, które ze zdań A-C wynika logicznie ze zbioru I-II oraz\npoprawne uzasadnienie.\n1 pkt - poprawne wskazanie, które ze zdań A-C wynika logicznie ze zbioru I-II.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nZe zbioru zdań I-II wynika logicznie zdanie B.\nPrzykładowe uzasadnienie: Zdanie B wynika logicznie ze zbioru zdań I-II według schematu\nsylogizmu hipotetycznego: [(p → q) ˄ (q → r)] → (p → r), co jest równoznaczne z tym, że\nnie może być tak, aby konkluzja zdań I. i II. była prawdziwa, a wniosek był zdaniem\nfałszywym.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Ze zdan I-II wynika logicznie zdanie B.**\n\n**Uzasadnienie:** Zdania I i II tworza sylogizm hipotetyczny. Schemat: [(p -> q) i (q -> r)] -> (p -> r). Zastepujac zmienne: p = publicznosc ma odpowiednie przygotowanie literackie, q = publicznosc bedzie wrazliwa na piekno, r = na dzisiejszym wieczorze czeka nas niezapomniane przezycie estetyczne. Zdanie B to wlasnie (p -> r), co wynika z polaczenia I i II.\n\n## Sposob 1 - analiza formalna\n\n**Podstawmy symbole:**\n- p = \"Publicznosc ma odpowiednie przygotowanie literackie\"\n- q = \"Publicznosc bedzie wrazliwa na piekno\"\n- r = \"Na dzisiejszym wieczorze literackim czeka nas niezapomniane przezycie estetyczne\"\n\n**Zdanie I:** p -> q (\"Jesli przygotowanie, to wrazliwosc\")\n**Zdanie II:** q -> r (\"Jesli wrazliwosc, to niezapomniane przezycie\")\n\n**Sylogizm hipotetyczny** (hypothetical syllogism): [(p -> q) i (q -> r)] -> (p -> r)\n\nTo poprawne prawo logiki - jest tautologia. Zatem z I i II logicznie wynika: p -> r, czyli zdanie **B**: \"Jesli publicznosc ma odpowiednie przygotowanie literackie, to na dzisiejszym wieczorze czeka nas niezapomniane przezycie estetyczne\".\n\n**Dlaczego nie A?** Zdanie A (\"Na dzisiejszym wieczorze czeka nas niezapomniane przezycie estetyczne\") to po prostu r. Aby uzysk r z (p->r), musielibysmy miec rowniez p jako zdanie. Ale p nie jest dane - mamy tylko warunkowe I. Z I i II nie mozemy uzysk bezwarunkowego r.\n\n**Dlaczego nie C?** Zdanie C to r -> p (odwrocenie B). Odwrocenie implikacji NIE wynika z oryginalnej implikacji: z (p->q) nie wynika (q->p). Zatem (r->p) nie musi byc prawdziwa.\n\n## Sposob 2 - sprawdzenie kontrprzykladu dla A i C\n\nDla A: Wyobrazmy sobie sytuacje, w ktorej I i II sa prawdziwe, ale dzisiejsza widownia w ogole nie ma przygotowania literackiego (p = falsz). Wtedy r moze byc falszywe. Tak wiec A nie wynika logicznie.\n\nDla C: Wyobrazmy sobie, ze wieczor byl niezapomniany (r = prawda), ale nie dlatego ze publicznosc miala przygotowanie literackie - np. bo pojawily sie niespodzianki. C twierdziloby wtedy, ze publicznosc ma przygotowanie - co moze byc falszywe. C jest wiec zwykla bldem konwersji.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 10, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - wskazanie B + poprawne uzasadnienie (odwolanie do sylogizmu hipotetycznego lub wykazanie, ze I i II daja lancuch implikacji prowadzacy do B)\n> - **1 pkt** - samo wskazanie B bez uzasadnienia lub z niepelnym uzasadnieniem\n> - **0 pkt** - bledne wskazanie lub brak\n\n**Co zapamietac?** Sylogizm hipotetyczny: jezeli (p->q) i (q->r), to wynika (p->r). Jest to jedno z podstawowych praw logiki zdaniowej - lancuch implikacji mozna \"skrocic\". Uwaga na bledne odwrocenie implikacji: z (p->q) nie wynika (q->p).","image":"img/filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 10. (0-2)
Wskaż, które spośród zdań A-C wynika logicznie ze zbioru zdań I-II. Uzasadnij swoją
odpowiedź.
I. Jeśli publiczność ma odpowiednie przygotowanie literackie, to będzie wrażliwa na piękno.
II. Jeśli publiczność będzie wrażliwa na piękno, to na dzisiejszym wieczorze literackim czeka
nas niezapomniane przeżycie estetyczne.
A. Na dzisiejszym wieczorze literackim czeka nas niezapomniane przeżycie estetyczne.
B. Jeśli publiczność ma odpowiednie przygotowanie literackie, to na dzisiejszym wieczorze
literackim czeka nas niezapomniane przeżycie estetyczne.
C. Jeśli na dzisiejszym wieczorze literackim czeka nas niezapomniane przeżycie estetyczne,
to publiczność ma odpowiednie przygotowanie literackie.
Ze zdań I-II wynika logicznie zdanie
Uzasadnienie:

","answer_text_html":"

Zadanie 10. (0-2)
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
IV. Rozumienie ważniejszych pojęć,
zagadnień i stanowisk głównych dyscyplin
filozoficznych.
VII. Posługiwanie się podstawowymi
kategoriami logiki i dbanie o kulturę
logiczną wypowiedzi.
I. Kultura logiczna.

\n
  1. Uzasadnianie pośrednie: wnioskowanie
\n

(rozumowanie) niezawodne (oparte na
wynikaniu logicznym lub definicyjnym)
i zawodne, wybrane schematy (reguły)
wnioskowań. Zdający:

\n
  1. rozstrzyga, czy dane zdanie wynika
\n

logicznie lub definicyjnie z innego zdania lub
zbioru zdań;

\n
  1. odtwarza schemat, na którym opiera się
\n

określone wnioskowanie;

\n
  1. zna i stosuje przykładowe schematy
\n

wnioskowań ([…] sylogizm hipotetyczny
[…]).
Zasady oceniania
2 pkt - poprawne wskazanie, które ze zdań A-C wynika logicznie ze zbioru I-II oraz
poprawne uzasadnienie.
1 pkt - poprawne wskazanie, które ze zdań A-C wynika logicznie ze zbioru I-II.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Ze zbioru zdań I-II wynika logicznie zdanie B.
Przykładowe uzasadnienie: Zdanie B wynika logicznie ze zbioru zdań I-II według schematu
sylogizmu hipotetycznego: [(p → q) ˄ (q → r)] → (p → r), co jest równoznaczne z tym, że
nie może być tak, aby konkluzja zdań I. i II. była prawdziwa, a wniosek był zdaniem
fałszywym.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Ze zdan I-II wynika logicznie zdanie B.

\n

Uzasadnienie: Zdania I i II tworza sylogizm hipotetyczny. Schemat: [(p -> q) i (q -> r)] -> (p -> r). Zastepujac zmienne: p = publicznosc ma odpowiednie przygotowanie literackie, q = publicznosc bedzie wrazliwa na piekno, r = na dzisiejszym wieczorze czeka nas niezapomniane przezycie estetyczne. Zdanie B to wlasnie (p -> r), co wynika z polaczenia I i II.

\n

Sposob 1 - analiza formalna

\n

Podstawmy symbole:

\n\n

Zdanie I: p -> q ("Jesli przygotowanie, to wrazliwosc")
Zdanie II: q -> r ("Jesli wrazliwosc, to niezapomniane przezycie")

\n

Sylogizm hipotetyczny (hypothetical syllogism): [(p -> q) i (q -> r)] -> (p -> r)

\n

To poprawne prawo logiki - jest tautologia. Zatem z I i II logicznie wynika: p -> r, czyli zdanie B: "Jesli publicznosc ma odpowiednie przygotowanie literackie, to na dzisiejszym wieczorze czeka nas niezapomniane przezycie estetyczne".

\n

Dlaczego nie A? Zdanie A ("Na dzisiejszym wieczorze czeka nas niezapomniane przezycie estetyczne") to po prostu r. Aby uzysk r z (p->r), musielibysmy miec rowniez p jako zdanie. Ale p nie jest dane - mamy tylko warunkowe I. Z I i II nie mozemy uzysk bezwarunkowego r.

\n

Dlaczego nie C? Zdanie C to r -> p (odwrocenie B). Odwrocenie implikacji NIE wynika z oryginalnej implikacji: z (p->q) nie wynika (q->p). Zatem (r->p) nie musi byc prawdziwa.

\n

Sposob 2 - sprawdzenie kontrprzykladu dla A i C

\n

Dla A: Wyobrazmy sobie sytuacje, w ktorej I i II sa prawdziwe, ale dzisiejsza widownia w ogole nie ma przygotowania literackiego (p = falsz). Wtedy r moze byc falszywe. Tak wiec A nie wynika logicznie.

\n

Dla C: Wyobrazmy sobie, ze wieczor byl niezapomniany (r = prawda), ale nie dlatego ze publicznosc miala przygotowanie literackie - np. bo pojawily sie niespodzianki. C twierdziloby wtedy, ze publicznosc ma przygotowanie - co moze byc falszywe. C jest wiec zwykla bldem konwersji.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 10, max 2 pkt):
- 2 pkt - wskazanie B + poprawne uzasadnienie (odwolanie do sylogizmu hipotetycznego lub wykazanie, ze I i II daja lancuch implikacji prowadzacy do B)
- 1 pkt - samo wskazanie B bez uzasadnienia lub z niepelnym uzasadnieniem
- 0 pkt - bledne wskazanie lub brak
\n

Co zapamietac? Sylogizm hipotetyczny: jezeli (p->q) i (q->r), to wynika (p->r). Jest to jedno z podstawowych praw logiki zdaniowej - lancuch implikacji mozna "skrocic". Uwaga na bledne odwrocenie implikacji: z (p->q) nie wynika (q->p).

"}]}