{"id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-2)\nW rozmowie z Kreonem Antygona przyznaje, że sprzeciwiła się - wydanemu przez\nwładcę Teb - zakazowi grzebania Polinejka, jednego z dwóch braci poległych w bitwie.\nNa podstawie przytoczonego fragmentu tekstu podaj dwie różne racje Antygony za\ntym, że należało złamać zakaz wydany przez Kreona.\nRacja 1.:\nRacja 2.:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Racja 1:** Zakaz Kreona byl niezgodny z prawami boskimi (prawem boskim, wiecznym, trwalym, niepisanym) - Antygona jako corka Oidipa byla zobowiazana przestrzegac wyszego, bozego porządku, ktory nakazuje grzebac zmarlych.\n\n**Racja 2:** Pogrzebanie brata jest najwyzsza chwala i wyrazem milosci - Antygona poczuwala sie do obowiazku milosci wobec brata, niezaleznie od jego czynu politycznego.\n\n## Sposob 1 - cytaty z tekstu Antygony\n\n**Racja 1 - prawo boskie ponad ludzkim:**\n\n> \"Tak, bo nie stoi za nim ani Zeus, ani podziemna Dike, ktora strzeze sprawiedliwosci miedzy smiertelnymi; a nie uwazam, aby twoje prawa, bad co bad, ludzkie, przewyzszaly boskie - odwieczne, trwale, chociaz niepisane - ustanowione nie dzis ani wczoraj, lecz przed wiekami - nie wiadomo kiedy.\"\n\nAntygona wyraznie hierarchizuje prawa: **prawo boskie** (wieczne, trwale, niepisane, przekraczajace czas i miejsce) jest nadrzedne wobec **prawa ludzkiego** (tymczasowego, ustanowionego przez konkretnego wladce). Kreaon wydal nakaz ludzki - Antygona sluchala nakazu boskiego.\n\n**Racja 2 - milosc braterska i chwala:**\n\n> \"A jednak nie ma wiekszej chwaly od tej, jaka przynosi pogrzebanie brata!\"\n\nAntygona wskazuje na wartosc milosci do bliskich i spelniony obowiazek wobec rodziny. Polinesikes byl jej bratem - bez wzgledu na jego zbrodnie polityczne, wiazy krwi i milosc nakazywaly Antygonie otoczenie go nalezna cza. Prawo boskie Hadesa jest \"rowne dla wszystkich\" (wedlug Antygony).\n\n## Sposob 2 - filozoficzne znaczenie sporu\n\nSpor Antygony z Kreonem to jeden z najbardziej znanych przykladow konfliktu miedzy:\n- **Prawem naturalnym** (lub boskim) - wiecznym, niezmiennym, przekraczajacym ustanowione przepisy\n- **Prawem pozytywnym** (ludzkim) - ustanowionym przez suwelena, obowiazujacym w okreslonym czasie i miejscu\n\nAntygona reprezentuje tradycje prawa naturalnego - jest to wazne pojecie z filozofii prawa (zwiazane pozniej z Tomaszem z Akwinu, Hugo Grotiusem, Johnem Lockiem).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 12, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - dwie poprawne racje Antygony z tekstu: (1) zakaz niezgodny z prawem boskim + (2) chwala/milosc braterska lub inna poprawna racja z tekstu\n> - **1 pkt** - jedna poprawna racja\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\n**Co zapamietac?** Antygona broni pierwszenstwa prawa boskiego (wiecznego, naturalnego) nad prawem ludzkim (ustanowionym przez wladce). To klasyczny przykad konfliktu prawo naturalne vs. prawo pozytywne w filozofii prawa.","image":"img/filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 12. (0-2)
W rozmowie z Kreonem Antygona przyznaje, że sprzeciwiła się - wydanemu przez
władcę Teb - zakazowi grzebania Polinejka, jednego z dwóch braci poległych w bitwie.
Na podstawie przytoczonego fragmentu tekstu podaj dwie różne racje Antygony za
tym, że należało złamać zakaz wydany przez Kreona.
Racja 1.:
Racja 2.:

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Racja 1: Zakaz Kreona byl niezgodny z prawami boskimi (prawem boskim, wiecznym, trwalym, niepisanym) - Antygona jako corka Oidipa byla zobowiazana przestrzegac wyszego, bozego porządku, ktory nakazuje grzebac zmarlych.

\n

Racja 2: Pogrzebanie brata jest najwyzsza chwala i wyrazem milosci - Antygona poczuwala sie do obowiazku milosci wobec brata, niezaleznie od jego czynu politycznego.

\n

Sposob 1 - cytaty z tekstu Antygony

\n

Racja 1 - prawo boskie ponad ludzkim:

\n
"Tak, bo nie stoi za nim ani Zeus, ani podziemna Dike, ktora strzeze sprawiedliwosci miedzy smiertelnymi; a nie uwazam, aby twoje prawa, bad co bad, ludzkie, przewyzszaly boskie - odwieczne, trwale, chociaz niepisane - ustanowione nie dzis ani wczoraj, lecz przed wiekami - nie wiadomo kiedy."
\n

Antygona wyraznie hierarchizuje prawa: prawo boskie (wieczne, trwale, niepisane, przekraczajace czas i miejsce) jest nadrzedne wobec prawa ludzkiego (tymczasowego, ustanowionego przez konkretnego wladce). Kreaon wydal nakaz ludzki - Antygona sluchala nakazu boskiego.

\n

Racja 2 - milosc braterska i chwala:

\n
"A jednak nie ma wiekszej chwaly od tej, jaka przynosi pogrzebanie brata!"
\n

Antygona wskazuje na wartosc milosci do bliskich i spelniony obowiazek wobec rodziny. Polinesikes byl jej bratem - bez wzgledu na jego zbrodnie polityczne, wiazy krwi i milosc nakazywaly Antygonie otoczenie go nalezna cza. Prawo boskie Hadesa jest "rowne dla wszystkich" (wedlug Antygony).

\n

Sposob 2 - filozoficzne znaczenie sporu

\n

Spor Antygony z Kreonem to jeden z najbardziej znanych przykladow konfliktu miedzy:

\n\n

Antygona reprezentuje tradycje prawa naturalnego - jest to wazne pojecie z filozofii prawa (zwiazane pozniej z Tomaszem z Akwinu, Hugo Grotiusem, Johnem Lockiem).

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 12, max 2 pkt):
- 2 pkt - dwie poprawne racje Antygony z tekstu: (1) zakaz niezgodny z prawem boskim + (2) chwala/milosc braterska lub inna poprawna racja z tekstu
- 1 pkt - jedna poprawna racja
- 0 pkt - bledna odpowiedz lub brak
\n

Co zapamietac? Antygona broni pierwszenstwa prawa boskiego (wiecznego, naturalnego) nad prawem ludzkim (ustanowionym przez wladce). To klasyczny przykad konfliktu prawo naturalne vs. prawo pozytywne w filozofii prawa.

"}]}