{"id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-2)\nW swojej wypowiedzi Antygona krótko charakteryzuje „boskie prawa” (moralne).\nPodaj dwie cechy, które przypisuje Antygona „prawom boskim”, a następnie\nrozstrzygnij, które ze stanowisk - Antygony czy Kreona - jest zbieżne z pozytywizmem\nprawniczym. Swoją odpowiedź uzasadnij, odwołując się do wybranej tezy\npozytywizmu prawniczego.\nCechy „boskich praw”:\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n12.\n0-1-2\n13.\n0-1-2\n14.\n0-1-2\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Dwie cechy praw boskich (wedlug Antygony):** **odwiecznosc** i **trwalosc**.\n\n**Rozstrzygniecie:** Do pozytywizmu prawniczego jest bardziej zblizone stanowisko **Kreona**.\n\n**Uzasadnienie:** Pozytywizm prawniczy glosi, ze normy prawne nie wymagaja ugruntowania w normach moralnych ani boskich - prawo pochodzi od suwerena i obowiazuje wylacznie dlatego, ze zostalo ustanowione przez wladze. Kreon postawil sie w roli suwerena ustanawiajacego zakaz - jego prawo jest typowo \"pozytywistyczne\": obowiazuje, bo tak postanowil wladca Teb, bez odwolania do wartosci moralnych czy boskich. Antygona natomiast reprezentuje tradycje **prawa naturalnego** (lub boskiego) - prawo musi byc zakorzenione w wartosciach wyzszych niz wola suwerena.\n\n## Sposob 1 - cechy praw boskich z tekstu\n\n> \"A nie uwazam, aby twoje prawa, bad co bad, ludzkie, przewyzszaly boskie - odwieczne, trwale, chociaz niepisane - ustanowione nie dzis ani wczoraj, lecz przed wiekami - nie wiadomo kiedy.\"\n\nAntygona wymiena wprost cechy praw boskich:\n1. **Odwiecznosc** - \"ustanowione nie dzis ani wczoraj, lecz przed wiekami - nie wiadomo kiedy\" - nie maja historycznego poczatku w czasie\n2. **Trwalosc** - \"trwale\" - nie zmieniaja sie, nie przemijaja jak prawa ludzkie\n\nDodatkowo sa **niepisane** - nie potrzebuja formy ustanowionego, skodyfikowanego prawa.\n\n## Sposob 2 - pozytywizm prawniczy\n\n**Pozytywizm prawniczy** (John Austin, Hans Kelsen, H.L.A. Hart) to stanowisko w filozofii prawa gloszace:\n1. Prawo to normy ustanowione przez kompetentna wladze (suwelena).\n2. Obowiazywanie prawa nie zalezy od jego moralnej wartosci - prawo niesprawiedliwe to nadal prawo.\n3. Nalezy odroznic \"prawo, jakie jest\" od \"prawa, jakie powinno byc\".\n\nKreon idealnie reprezentuje te pozycje: \"moje prawa obowiazuja, bo ja jestem wladca Teb\". Nie pyta, czy sa sprawiedliwe w sensie boskim lub moralnym - wystarczy, ze sa ustanowione przez niego.\n\n**Prawo naturalne** (Antygona) jest przeciwne: prawo musi byc zgodne z wyzsza norma moralna lub boska - jesli nie, traci swoj obowiazujacy charakter.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 14, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - DWIE poprawne cechy praw boskich (odwiecznosc + trwalosc) + rozstrzygniecie: Kreon blizszy pozytywizmowi prawnicznemu + uzasadnienie z odwolaniem do tezy pozytywizmu\n> - **1 pkt** - poprawne podanie dwoch cech ALBO poprawne rozstrzygniecie z uzasadnieniem\n> - **0 pkt** - bledna odpowiedz lub brak\n\n**Co zapamietac?** Dwie cechy praw boskich u Antygony: odwiecznosc i trwalosc. Kreon = pozytywizm prawniczy (prawo pochodzi od suwerena, nie wymaga moralnego ugruntowania). Antygona = prawo naturalne (prawo musi byc zgodne z wyzszym, boskim porzadkiem).","image":"img/filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 14. (0-2)
W swojej wypowiedzi Antygona krótko charakteryzuje „boskie prawa” (moralne).
Podaj dwie cechy, które przypisuje Antygona „prawom boskim”, a następnie
rozstrzygnij, które ze stanowisk - Antygony czy Kreona - jest zbieżne z pozytywizmem
prawniczym. Swoją odpowiedź uzasadnij, odwołując się do wybranej tezy
pozytywizmu prawniczego.
Cechy „boskich praw”:
Rozstrzygnięcie:
Uzasadnienie:
12.
0-1-2
13.
0-1-2
14.
0-1-2
MFIP-R0_100

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Dwie cechy praw boskich (wedlug Antygony): odwiecznosc i trwalosc.

\n

Rozstrzygniecie: Do pozytywizmu prawniczego jest bardziej zblizone stanowisko Kreona.

\n

Uzasadnienie: Pozytywizm prawniczy glosi, ze normy prawne nie wymagaja ugruntowania w normach moralnych ani boskich - prawo pochodzi od suwerena i obowiazuje wylacznie dlatego, ze zostalo ustanowione przez wladze. Kreon postawil sie w roli suwerena ustanawiajacego zakaz - jego prawo jest typowo "pozytywistyczne": obowiazuje, bo tak postanowil wladca Teb, bez odwolania do wartosci moralnych czy boskich. Antygona natomiast reprezentuje tradycje prawa naturalnego (lub boskiego) - prawo musi byc zakorzenione w wartosciach wyzszych niz wola suwerena.

\n

Sposob 1 - cechy praw boskich z tekstu

\n
"A nie uwazam, aby twoje prawa, bad co bad, ludzkie, przewyzszaly boskie - odwieczne, trwale, chociaz niepisane - ustanowione nie dzis ani wczoraj, lecz przed wiekami - nie wiadomo kiedy."
\n

Antygona wymiena wprost cechy praw boskich:

\n
  1. Odwiecznosc - "ustanowione nie dzis ani wczoraj, lecz przed wiekami - nie wiadomo kiedy" - nie maja historycznego poczatku w czasie
  2. Trwalosc - "trwale" - nie zmieniaja sie, nie przemijaja jak prawa ludzkie
\n

Dodatkowo sa niepisane - nie potrzebuja formy ustanowionego, skodyfikowanego prawa.

\n

Sposob 2 - pozytywizm prawniczy

\n

Pozytywizm prawniczy (John Austin, Hans Kelsen, H.L.A. Hart) to stanowisko w filozofii prawa gloszace:

\n
  1. Prawo to normy ustanowione przez kompetentna wladze (suwelena).
  2. Obowiazywanie prawa nie zalezy od jego moralnej wartosci - prawo niesprawiedliwe to nadal prawo.
  3. Nalezy odroznic "prawo, jakie jest" od "prawa, jakie powinno byc".
\n

Kreon idealnie reprezentuje te pozycje: "moje prawa obowiazuja, bo ja jestem wladca Teb". Nie pyta, czy sa sprawiedliwe w sensie boskim lub moralnym - wystarczy, ze sa ustanowione przez niego.

\n

Prawo naturalne (Antygona) jest przeciwne: prawo musi byc zgodne z wyzsza norma moralna lub boska - jesli nie, traci swoj obowiazujacy charakter.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 14, max 2 pkt):
- 2 pkt - DWIE poprawne cechy praw boskich (odwiecznosc + trwalosc) + rozstrzygniecie: Kreon blizszy pozytywizmowi prawnicznemu + uzasadnienie z odwolaniem do tezy pozytywizmu
- 1 pkt - poprawne podanie dwoch cech ALBO poprawne rozstrzygniecie z uzasadnieniem
- 0 pkt - bledna odpowiedz lub brak
\n

Co zapamietac? Dwie cechy praw boskich u Antygony: odwiecznosc i trwalosc. Kreon = pozytywizm prawniczy (prawo pochodzi od suwerena, nie wymaga moralnego ugruntowania). Antygona = prawo naturalne (prawo musi byc zgodne z wyzszym, boskim porzadkiem).

"}]}