{"id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-2)\nDo każdej spośród kategorii 1-3 dobierz jedno z wyrażeń A-D. Odpowiedzi zapisz\nw wyznaczonych miejscach.\n1. zdanie w sensie logicznym\n2. imperatyw\n3. nazwa\nA. Dike, która strzeże sprawiedliwości między\nśmiertelnymi.\nB. Czcij bliskich zmarłych.\nC. Przewyższały boskie.\nD. Tylko ci, co dzierżą władzę, mówią i robią, co\nim się podoba.\n1.\n2.\n3.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n1. zdanie w sensie logicznym - **D**\n2. imperatyw - **B**\n3. nazwa - **A**\n\n## Sposob 1 - analiza kazdego wyrazenia\n\n**A. \"Dike, ktora strzeze sprawiedliwosci miedzy smiertelnymi.\"**\nTo **nazwa** - wyrazenie oznaczajace konkretny podmiot (Dike, boska uosabienie sprawiedliwosci). Nazwa to wyrazenie, ktore oznacza jakis przedmiot lub klase przedmiotow, nie stwierdza nic o tym przedmiocie (nie jest ani prawdziwe, ani falszywe samo w sobie). \"Dike, ktora strzeze sprawiedliwosci\" to opis - nazwa wlasna z deskrypcja.\n\n**B. \"Czcij bliskich zmarlych.\"**\nTo **imperatyw** (rozkaz, nakaz, norma) - wyrazenie wyrazazace polecenie lub nakaz. Nie jest zdaniem w sensie logicznym, bo nie mozna go ocenic jako prawdziwe lub falszywe - to polecenie, norma postepowania. Gramatycznie: tryb rozkazujacy (\"czcij\" - 2 os. sg. trybu rozkazujacego).\n\n**C. \"Przewyzszaly boskie.\"**\nTo fragment zdania (orzeczenie lub czesc orzeczenia) - niekompletna wypowiedz, nie jest to samodzielna kategoria logiczna. Opcja C nie jest zadna z trzech kategorii, dlatego nie figuruje w rozwiazaniu.\n\n**D. \"Tylko ci, co dzierza wladze, mowia i robia, co im sie podoba.\"**\nTo **zdanie w sensie logicznym** - wyrazenie, ktore jest albo prawdziwe, albo falszywe (ma wartosc logiczna). Stwierdza cos o swiecie: opisuje zachowanie tych, co dzierza wladze. Mozna spytac: czy to prawda czy falsz? - jest wiec zdaniem w sensie logicznym.\n\n## Sposob 2 - definicje kategorii\n\n**Zdanie w sensie logicznym** (ang. *proposition*): wyrazenie, ktore ma wartosc logiczna prawdy lub falszu. Np. \"2 + 2 = 4\" (prawda), \"Krakow jest stolica Polski\" (falsz). Odpowiada mu opcja D.\n\n**Imperatyw**: wyrazenie wyrazazace nakaz, polecenie, probe lub zakaz. Nie ma wartosci logicznej - nie jest ani prawdziwe, ani falszywe. Np. \"Zamknij drzwi!\", \"Nie zabijaj\", \"Czcij bliskich zmarlych\" (opcja B).\n\n**Nazwa**: wyrazenie oznaczajace jakis przedmiot lub klase przedmiotow. Moze byc jednoznaczna (\"Jan Kowalski\") lub ogolna (\"czlowiek\"). W logice: wyrazenie, ktore mozna uzyc jako podmiot zdania predykatywnego. Opcja A (\"Dike, ktora strzeze sprawiedliwosci\") to opis oznaczajacy konkretna boginie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 15, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - wszystkie trzy poprawne: 1-D, 2-B, 3-A\n> - **1 pkt** - dwie poprawne\n> - **0 pkt** - mniej niz dwie poprawne lub brak\n\n**Co zapamietac?** Zdanie logiczne (D) - ma wartosc prawdy/falszu. Imperatyw (B) - nakaz, nie ma wartosci logicznej. Nazwa (A) - wyrazenie oznaczajace przedmiot, nie stwierdza nic o swiecie. Opcja C (\"Przewyzszaly boskie\") to tylko fragment zdania - nie pasuje do zadnej kategorii.","image":"img/filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 15. (0-2)<br>Do każdej spośród kategorii 1-3 dobierz jedno z wyrażeń A-D. Odpowiedzi zapisz<br>w wyznaczonych miejscach.</p>\n<ol><li>zdanie w sensie logicznym</li><li>imperatyw</li><li>nazwa</li></ol>\n<p>A. Dike, która strzeże sprawiedliwości między<br>śmiertelnymi.<br>B. Czcij bliskich zmarłych.<br>C. Przewyższały boskie.<br>D. Tylko ci, co dzierżą władzę, mówią i robią, co<br>im się podoba.<br>1.<br>2.<br>3.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<ol><li>zdanie w sensie logicznym - <strong>D</strong></li><li>imperatyw - <strong>B</strong></li><li>nazwa - <strong>A</strong></li></ol>\n<h4>Sposob 1 - analiza kazdego wyrazenia</h4>\n<p><strong>A. &quot;Dike, ktora strzeze sprawiedliwosci miedzy smiertelnymi.&quot;</strong><br>To <strong>nazwa</strong> - wyrazenie oznaczajace konkretny podmiot (Dike, boska uosabienie sprawiedliwosci). Nazwa to wyrazenie, ktore oznacza jakis przedmiot lub klase przedmiotow, nie stwierdza nic o tym przedmiocie (nie jest ani prawdziwe, ani falszywe samo w sobie). &quot;Dike, ktora strzeze sprawiedliwosci&quot; to opis - nazwa wlasna z deskrypcja.</p>\n<p><strong>B. &quot;Czcij bliskich zmarlych.&quot;</strong><br>To <strong>imperatyw</strong> (rozkaz, nakaz, norma) - wyrazenie wyrazazace polecenie lub nakaz. Nie jest zdaniem w sensie logicznym, bo nie mozna go ocenic jako prawdziwe lub falszywe - to polecenie, norma postepowania. Gramatycznie: tryb rozkazujacy (&quot;czcij&quot; - 2 os. sg. trybu rozkazujacego).</p>\n<p><strong>C. &quot;Przewyzszaly boskie.&quot;</strong><br>To fragment zdania (orzeczenie lub czesc orzeczenia) - niekompletna wypowiedz, nie jest to samodzielna kategoria logiczna. Opcja C nie jest zadna z trzech kategorii, dlatego nie figuruje w rozwiazaniu.</p>\n<p><strong>D. &quot;Tylko ci, co dzierza wladze, mowia i robia, co im sie podoba.&quot;</strong><br>To <strong>zdanie w sensie logicznym</strong> - wyrazenie, ktore jest albo prawdziwe, albo falszywe (ma wartosc logiczna). Stwierdza cos o swiecie: opisuje zachowanie tych, co dzierza wladze. Mozna spytac: czy to prawda czy falsz? - jest wiec zdaniem w sensie logicznym.</p>\n<h4>Sposob 2 - definicje kategorii</h4>\n<p><strong>Zdanie w sensie logicznym</strong> (ang. <em>proposition</em>): wyrazenie, ktore ma wartosc logiczna prawdy lub falszu. Np. &quot;2 + 2 = 4&quot; (prawda), &quot;Krakow jest stolica Polski&quot; (falsz). Odpowiada mu opcja D.</p>\n<p><strong>Imperatyw</strong>: wyrazenie wyrazazace nakaz, polecenie, probe lub zakaz. Nie ma wartosci logicznej - nie jest ani prawdziwe, ani falszywe. Np. &quot;Zamknij drzwi!&quot;, &quot;Nie zabijaj&quot;, &quot;Czcij bliskich zmarlych&quot; (opcja B).</p>\n<p><strong>Nazwa</strong>: wyrazenie oznaczajace jakis przedmiot lub klase przedmiotow. Moze byc jednoznaczna (&quot;Jan Kowalski&quot;) lub ogolna (&quot;czlowiek&quot;). W logice: wyrazenie, ktore mozna uzyc jako podmiot zdania predykatywnego. Opcja A (&quot;Dike, ktora strzeze sprawiedliwosci&quot;) to opis oznaczajacy konkretna boginie.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zad. 15, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - wszystkie trzy poprawne: 1-D, 2-B, 3-A<br>- <strong>1 pkt</strong> - dwie poprawne<br>- <strong>0 pkt</strong> - mniej niz dwie poprawne lub brak</blockquote>\n<p><strong>Co zapamietac?</strong> Zdanie logiczne (D) - ma wartosc prawdy/falszu. Imperatyw (B) - nakaz, nie ma wartosci logicznej. Nazwa (A) - wyrazenie oznaczajace przedmiot, nie stwierdza nic o swiecie. Opcja C (&quot;Przewyzszaly boskie&quot;) to tylko fragment zdania - nie pasuje do zadnej kategorii.</p>"}]}