{"id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":2,"ptype":"true_false","subject":"filozofia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-2)\nNa podstawie przytoczonego fragmentu tekstu oceń prawdziwość poniższych zdań.\nZaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nWedług Tadeusza Kotarbińskiego istnienie umysłu\nwszechwiedzącego wykluczałoby wolną wolę człowieka.\nP\nF\n2.\nWedług Tadeusza Kotarbińskiego wolny wybór jest złudzeniem,\nponieważ determinizm wyklucza wolną wolę.\nP\nF\n3.\nWedług fatalisty wolny wybór zakładałby istnienie co najmniej dwóch\nmożliwości działania.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Znajomość poglądów filozofów\nreprezentatywnych dla poszczególnych\nepok kultury europejskiej.\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych dyscyplin\nfilozoficznych.\nII. Elementy historii filozofii.\n13. Filozofia analityczna. Zdający:\n3) analizuje fragment jednego\nz następujących tekstów: […] Medytacje\no życiu godziwym Tadeusza Kotarbińskiego\n[…].\nIII. Wybrane problemy filozofii.\n2. Wybrane spory metafizyczne\n(ontologiczne). Zdający, definiując\nodpowiednie terminy i analizując argumenty,\nrekonstruuje następujące spory:\n4) o przyczynowość (determinizm -\nindeterminizm).\n4. Wybrane spory antropologiczne. Zdający,\ndefiniując odpowiednie terminy i analizując\nargumenty, rekonstruuje następujące spory:\n3) o wolność woli (libertarianizm - fatalizm -\nkompatybilizm).\nZasady oceniania\n2 pkt - zaznaczanie trzech poprawnych odpowiedzi.\n1 pkt - zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. F\n2. F\n3. P","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n1. **F** (Falsz)\n2. **F** (Falsz)\n3. **P** (Prawda)\n\n## Sposob 1 - analiza kazdego zdania\n\n**Zdanie 1: \"Wedlug Tadeusza Kotarbinskiego istnienie umyslu wszechwiedzacego wykluczaloby wolna wole czlowieka.\" - FALSZ**\n\nKotarbinski wyjasnia, ze nawet jezeli jakis umysl wszechwiedzacy z gory przewidywalby nasze dzialania, to nie pozbawia nas to wolnego wyboru. W tekscie: \"to nowe - inne zgola - rozumienie mozliwosci nie kwestionuje racjonalnosci przedsiebrania dzialan. Bo nieprawda, ze czyn jest daremny, jezeli mozna slusznie przewidziec jego dokonanie.\" Wszechwiedza kogokolwiek nie wyklucza tego, ze mozemy porownac opcje, ocenic je i wybrac - i to wlasnie jest wolny wybor w ujeciu Kotarbinskiego.\n\n**Zdanie 2: \"Wedlug Tadeusza Kotarbinskiego wolny wybor jest zludzeniem, poniewaz determinizm wyklucza wolna wole.\" - FALSZ**\n\nKotarbinski expressis verbis stwierdza cos odwrotnego: determinizm NIE wyklucza wolnej woli. Autor konczy tekst slowami: \"mozna wyznawac determinizm, nie bedac bynajmniej fatalistą\". Wolny wybor u Kotarbinskiego jest mozliwy rowniez w swiecie deterministycznym - bo ludzkie rozumne dzialanie jest samo ogniwem lancucha przyczynowego.\n\n**Zdanie 3: \"Wedlug fatalisty wolny wybor zakladalbby istnienie co najmniej dwoch mozliwosci dzialania.\" - PRAWDA**\n\nKotarbinski przytacza argument fatalisty: \"zalezy cos ode mnie dopiero wtedy, kiedy moge dokonac wyboru sposrod roznych mozliwosci, a przeciez, jezeli wszystko jest z gory jednoznacznie wyznaczone, to nie moze byc mowy o roznych mozliwosciach\". Fatalista wlasnie definiuje wolny wybor jako koniecznosc posiadania wielu opcji - a poniewaz twierdzi, ze takich opcji nie ma (jest tylko jedna przyczynowo wyznaczona), dlatego odrzuca wolna wole.\n\n## Sposob 2 - schemat logiczny\n\nZdanie 1 i 2 to falsz, bo Kotarbinski jest **kompatybilista** (determinizm zgodny z wolna wola). Zdanie 3 to prawda, bo opisuje pozycje samego fatalisty - jego wlasna definicje wolnego wyboru.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 3, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - wszystkie trzy odpowiedzi poprawne: F, F, P\n> - **1 pkt** - dwie poprawne odpowiedzi\n> - **0 pkt** - mniej niz dwie poprawne lub brak odpowiedzi\n\n**Co zapamietac?** Kotarbinski reprezentuje kompatybilizm: determinizm i wolna wola sa zgodne. Fatalista natomiast uwaza, ze wolny wybor wymagalby wielu realnych mozliwosci - co przy determinizmie jest niemozliwe. Kotarbinski odpiera ten argument, pokazujac, ze wybor mozna rozumiec inaczej.","image":"img/filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 3. (0-2)<br>Na podstawie przytoczonego fragmentu tekstu oceń prawdziwość poniższych zdań.<br>Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.<br>1.<br>Według Tadeusza Kotarbińskiego istnienie umysłu<br>wszechwiedzącego wykluczałoby wolną wolę człowieka.<br>P<br>F<br>2.<br>Według Tadeusza Kotarbińskiego wolny wybór jest złudzeniem,<br>ponieważ determinizm wyklucza wolną wolę.<br>P<br>F<br>3.<br>Według fatalisty wolny wybór zakładałby istnienie co najmniej dwóch<br>możliwości działania.<br>P<br>F</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 3. (0-2)<br>Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>III. Znajomość poglądów filozofów<br>reprezentatywnych dla poszczególnych<br>epok kultury europejskiej.<br>IV. Rozumienie ważniejszych pojęć,<br>zagadnień i stanowisk głównych dyscyplin<br>filozoficznych.<br>II. Elementy historii filozofii.</p>\n<ol><li>Filozofia analityczna. Zdający:</li><li>analizuje fragment jednego</li></ol>\n<p>z następujących tekstów: […] Medytacje<br>o życiu godziwym Tadeusza Kotarbińskiego<br>[…].<br>III. Wybrane problemy filozofii.</p>\n<ol><li>Wybrane spory metafizyczne</li></ol>\n<p>(ontologiczne). Zdający, definiując<br>odpowiednie terminy i analizując argumenty,<br>rekonstruuje następujące spory:</p>\n<ol><li>o przyczynowość (determinizm -</li></ol>\n<p>indeterminizm).</p>\n<ol><li>Wybrane spory antropologiczne. Zdający,</li></ol>\n<p>definiując odpowiednie terminy i analizując<br>argumenty, rekonstruuje następujące spory:</p>\n<ol><li>o wolność woli (libertarianizm - fatalizm -</li></ol>\n<p>kompatybilizm).<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - zaznaczanie trzech poprawnych odpowiedzi.<br>1 pkt - zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie</p>\n<ol><li>F</li><li>F</li><li>P</li></ol>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<ol><li><strong>F</strong> (Falsz)</li><li><strong>F</strong> (Falsz)</li><li><strong>P</strong> (Prawda)</li></ol>\n<h4>Sposob 1 - analiza kazdego zdania</h4>\n<p><strong>Zdanie 1: &quot;Wedlug Tadeusza Kotarbinskiego istnienie umyslu wszechwiedzacego wykluczaloby wolna wole czlowieka.&quot; - FALSZ</strong></p>\n<p>Kotarbinski wyjasnia, ze nawet jezeli jakis umysl wszechwiedzacy z gory przewidywalby nasze dzialania, to nie pozbawia nas to wolnego wyboru. W tekscie: &quot;to nowe - inne zgola - rozumienie mozliwosci nie kwestionuje racjonalnosci przedsiebrania dzialan. Bo nieprawda, ze czyn jest daremny, jezeli mozna slusznie przewidziec jego dokonanie.&quot; Wszechwiedza kogokolwiek nie wyklucza tego, ze mozemy porownac opcje, ocenic je i wybrac - i to wlasnie jest wolny wybor w ujeciu Kotarbinskiego.</p>\n<p><strong>Zdanie 2: &quot;Wedlug Tadeusza Kotarbinskiego wolny wybor jest zludzeniem, poniewaz determinizm wyklucza wolna wole.&quot; - FALSZ</strong></p>\n<p>Kotarbinski expressis verbis stwierdza cos odwrotnego: determinizm NIE wyklucza wolnej woli. Autor konczy tekst slowami: &quot;mozna wyznawac determinizm, nie bedac bynajmniej fatalistą&quot;. Wolny wybor u Kotarbinskiego jest mozliwy rowniez w swiecie deterministycznym - bo ludzkie rozumne dzialanie jest samo ogniwem lancucha przyczynowego.</p>\n<p><strong>Zdanie 3: &quot;Wedlug fatalisty wolny wybor zakladalbby istnienie co najmniej dwoch mozliwosci dzialania.&quot; - PRAWDA</strong></p>\n<p>Kotarbinski przytacza argument fatalisty: &quot;zalezy cos ode mnie dopiero wtedy, kiedy moge dokonac wyboru sposrod roznych mozliwosci, a przeciez, jezeli wszystko jest z gory jednoznacznie wyznaczone, to nie moze byc mowy o roznych mozliwosciach&quot;. Fatalista wlasnie definiuje wolny wybor jako koniecznosc posiadania wielu opcji - a poniewaz twierdzi, ze takich opcji nie ma (jest tylko jedna przyczynowo wyznaczona), dlatego odrzuca wolna wole.</p>\n<h4>Sposob 2 - schemat logiczny</h4>\n<p>Zdanie 1 i 2 to falsz, bo Kotarbinski jest <strong>kompatybilista</strong> (determinizm zgodny z wolna wola). Zdanie 3 to prawda, bo opisuje pozycje samego fatalisty - jego wlasna definicje wolnego wyboru.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zad. 3, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - wszystkie trzy odpowiedzi poprawne: F, F, P<br>- <strong>1 pkt</strong> - dwie poprawne odpowiedzi<br>- <strong>0 pkt</strong> - mniej niz dwie poprawne lub brak odpowiedzi</blockquote>\n<p><strong>Co zapamietac?</strong> Kotarbinski reprezentuje kompatybilizm: determinizm i wolna wola sa zgodne. Fatalista natomiast uwaza, ze wolny wybor wymagalby wielu realnych mozliwosci - co przy determinizmie jest niemozliwe. Kotarbinski odpiera ten argument, pokazujac, ze wybor mozna rozumiec inaczej.</p>"}]}