{"id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":3,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nPoniższa reprodukcja obrazu Angeliki Kauffman Sąd Parysa przedstawia Parysa, który za\nchwilę wręczy jabłko najpiękniejszej z kobiet - jednej z trzech bogiń stojących obok niego:\nHerze, Atenie albo Afrodycie.\nAngelica Kauffman, Sąd Parysa, ok. 1781, Museo de Arte de Ponce w Portoryko\n5.\n0-1-2\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n**Nazwa stanowiska:** teizm\n\n**Teza:** Bog istnieje (i jest bytem osobowym, doskonalym, nieskonczoym, stworzycielskim).\n\n**Podobienstwo (Descartes vs. Spinoza):** Obaj filozofowie twierdza, ze Bog jest bytem koniecznym i mozna dowiesc Jego istnienia rozumowo.\n\n**Roznica:** Wedlug Descartes'a Bog jest niematerialny - nie posiada rozciaglosci (res cogitans, nie res extensa). Wedlug Spinozy rozciaglosc (*extensio*) jest jednym z nieskonczonej liczby atrybutow Boga/Natury - Bog jest i myslacy, i rozlegly.\n\n## Sposob 1 - analiza zrodla (stanowisko Descartes'a)\n\nZ tekstu:\n> \"wysledzic, od kogoz to nauczylem sie myslec o czyms doskonalszym od siebie; rozpoznalem [ ] ze musialo to byc od istoty, ktorej natura rzeczywiscie byla doskonalsza [ ] ktora posiadala w sobie wszystkie doskonalosci\"\n\n→ Descartes wnioskuje o istnieniu Boga jako bytu absolutnie doskonalego - to jest argumentacja charakterystyczna dla **teizmu** (gr. *theos* = Bog).\n\n> \"nie brak nam rozsadku, ze mamy dostateczne przyczyny, by nie byc tak calkowicie co do nich upewnionymi [ ] jesli z gory nie zalozylyby istnienia Boga\"\n\n→ Bog jest konieczny epistemicznie (gwarant prawdy) i ontologicznie (byt konieczny).\n\n## Sposob 2 - porownanie z Baruchem Spinoza\n\n**Baruch Spinoza (1632-1677) - *Etyka* (1677):**\n- **Monizm** - istnieje tylko jedna substancja: Bog lub Natura (*Deus sive Natura*)\n- Bog posiada **nieskonczona liczbe atrybutow**, z ktorych ludzie poznaja dwa: myslenie (*cogitatio*) i rozciaglosc (*extensio*)\n- Bog Spinozy NIE jest osobowy - to bezosobowa konieczna substancja, nie Bog-Stworzyciel\n- Uwaga: czesc badaczy kwestionuje, czy Spinoza to teista - niektorzy mowia o **panteizmie** (*Deus sive Natura*). Klucz CKE uznaje \"podobienstwo\" na poziomie bytu koniecznego i dowodowalnosci.\n\n| Aspekt | Descartes | Spinoza |\n| Natura Boga | Niematerialny, osobowy, Stworzyciel | Substancja jedyna (Bog=Natura), bezosobowa |\n| Atrybuty | Tylko myslenie (res cogitans) | Myslenie + rozciaglosc (+ nieskonczone inne) |\n| Dowod istnienia | Ontologiczny + z niedoskonalosci skonczonych istot | Dowod ontologiczny z definicji substancji nieskonczonej |\n| Relacja do swiata | Dualizm (Bog - stworzenie) | Monizm (Bog = wszystko) |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktow za co\n\n> Klucz CKE (zadanie 6, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - nazwa (teizm) + teza (Bog istnieje) + podobienstwo + roznica\n> - **2 pkt** - nazwa + teza + podobienstwo LUB nazwa + teza + roznica\n> - **1 pkt** - sama nazwa + teza\n> - **0 pkt** - brak lub blad rzeczowy w nazwie/tezie\n\nCo MUSISZ napisac:\n- Nazwa: **teizm** (nie \"racjonalizm\", \"dualizm\")\n- Teza: **Bog istnieje** (lub: Bog jest bytem doskonalym i koniecznym)\n- Podobienstwo: np. Bog jako byt konieczny / mozna dowiesc Jego istnienia\n- Roznica: Descartes - Bog niematerialny; Spinoza - rozciaglosc jako atrybut Boga\n\n## Reference filozoficzny\n\n**Baruch (Benedykt) Spinoza (1632-1677):**\nFilozof niderlandzki zydowskiego pochodzenia. Glowne dzielo: *Etyka* (1677, *more geometrico*). Pogladow religijnych: klaty przez wspolnote zydowska w Amsterdamie (1656). Panteizm lub panteistyczny teizm: Bog = Natura. Substance jest jedna, nieistnieja dwie substancje (contra Descartes). Wolnosc = zrozumienie koniecznosci (*sub specie aeternitatis* - z perspektywy wiecznosci).\n\n## Typowe pulapki\n\n- Nie pisac \"dualizm\" jako nazwy stanowiska Descartes'a wobec Boga - dualizm dotyczy ciala i duszy, nie stosunku do Boga.\n- Spinoza to panteista lub teista (zaleznie od interpretacji) - ale na poziomie matury: Bog Spinozy to substancja konieczna, o ktorej mozna dowiesc rozumowo → podobienstwo z Descartes'em.\n- Nie mylic atrybutow Spinozy z wlasciwosciami Boga u Descartes'a: u Descartes'a Bog ma tylko myslenie (jest res cogitans); u Spinozy rozciaglosc jest rownie pierwotna co myslenie.","image":"img/filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 6.
Poniższa reprodukcja obrazu Angeliki Kauffman Sąd Parysa przedstawia Parysa, który za
chwilę wręczy jabłko najpiękniejszej z kobiet - jednej z trzech bogiń stojących obok niego:
Herze, Atenie albo Afrodycie.
Angelica Kauffman, Sąd Parysa, ok. 1781, Museo de Arte de Ponce w Portoryko
5.
0-1-2
MFIP-R0_100

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

Nazwa stanowiska: teizm

\n

Teza: Bog istnieje (i jest bytem osobowym, doskonalym, nieskonczoym, stworzycielskim).

\n

Podobienstwo (Descartes vs. Spinoza): Obaj filozofowie twierdza, ze Bog jest bytem koniecznym i mozna dowiesc Jego istnienia rozumowo.

\n

Roznica: Wedlug Descartes'a Bog jest niematerialny - nie posiada rozciaglosci (res cogitans, nie res extensa). Wedlug Spinozy rozciaglosc (extensio) jest jednym z nieskonczonej liczby atrybutow Boga/Natury - Bog jest i myslacy, i rozlegly.

\n

Sposob 1 - analiza zrodla (stanowisko Descartes'a)

\n

Z tekstu:

\n
"wysledzic, od kogoz to nauczylem sie myslec o czyms doskonalszym od siebie; rozpoznalem [ ] ze musialo to byc od istoty, ktorej natura rzeczywiscie byla doskonalsza [ ] ktora posiadala w sobie wszystkie doskonalosci"
\n

→ Descartes wnioskuje o istnieniu Boga jako bytu absolutnie doskonalego - to jest argumentacja charakterystyczna dla teizmu (gr. theos = Bog).

\n
"nie brak nam rozsadku, ze mamy dostateczne przyczyny, by nie byc tak calkowicie co do nich upewnionymi [ ] jesli z gory nie zalozylyby istnienia Boga"
\n

→ Bog jest konieczny epistemicznie (gwarant prawdy) i ontologicznie (byt konieczny).

\n

Sposob 2 - porownanie z Baruchem Spinoza

\n

Baruch Spinoza (1632-1677) - Etyka (1677):

\n\n

| Aspekt | Descartes | Spinoza |
| Natura Boga | Niematerialny, osobowy, Stworzyciel | Substancja jedyna (Bog=Natura), bezosobowa |
| Atrybuty | Tylko myslenie (res cogitans) | Myslenie + rozciaglosc (+ nieskonczone inne) |
| Dowod istnienia | Ontologiczny + z niedoskonalosci skonczonych istot | Dowod ontologiczny z definicji substancji nieskonczonej |
| Relacja do swiata | Dualizm (Bog - stworzenie) | Monizm (Bog = wszystko) |

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktow za co

\n
Klucz CKE (zadanie 6, max 3 pkt):
- 3 pkt - nazwa (teizm) + teza (Bog istnieje) + podobienstwo + roznica
- 2 pkt - nazwa + teza + podobienstwo LUB nazwa + teza + roznica
- 1 pkt - sama nazwa + teza
- 0 pkt - brak lub blad rzeczowy w nazwie/tezie
\n

Co MUSISZ napisac:

\n\n

Reference filozoficzny

\n

Baruch (Benedykt) Spinoza (1632-1677):
Filozof niderlandzki zydowskiego pochodzenia. Glowne dzielo: Etyka (1677, more geometrico). Pogladow religijnych: klaty przez wspolnote zydowska w Amsterdamie (1656). Panteizm lub panteistyczny teizm: Bog = Natura. Substance jest jedna, nieistnieja dwie substancje (contra Descartes). Wolnosc = zrozumienie koniecznosci (sub specie aeternitatis - z perspektywy wiecznosci).

\n

Typowe pulapki

\n"}]}