{"id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-2)\nSformułuj tezę konsekwencjalizmu etycznego. Następnie wyjaśnij, jaką rolę w ocenie\nmoralnej działania przypisują konsekwencjaliści dobrym intencjom sprawcy\nocenianego działania.\nTeza:\nWyjaśnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Znajomość poglądów filozofów\nreprezentatywnych dla poszczególnych\nepok kultury europejskiej.\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych dyscyplin\nfilozoficznych.\nV. Umiejętność stawiania pytań\nświatopoglądowych (w tym moralnych)\ni poszukiwania odpowiedzi na nie\nz wykorzystaniem wiedzy filozoficznej.\nII. Elementy historii filozofii.\n13. Filozofia analityczna. Zdający:\n3) analizuje fragment jednego\nz następujących tekstów: […] Medytacje\no życiu godziwym Tadeusza Kotarbińskiego\n[…].\nIII. Wybrane problemy filozofii.\n4. Wybrane spory antropologiczne. Zdający,\ndefiniując odpowiednie terminy i analizując\nargumenty, rekonstruuje następujące spory:\n3) o wolność woli (libertarianizm - fatalizm -\nkompatybilizm)\n5. Wybrane spory etyczne. Zdający,\ndefiniując odpowiednie terminy\ni analizując argumenty, rekonstruuje\nnastępujące spory:\n2) o sposób formułowania i uzasadniania\nocen moralnych (konsekwencjalizm,\nw szczególności utylitaryzm -\nnonkonsekwencjalizm, w szczególności\ndeontologizm kantowski).\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie poprawnej tezy konsekwencjalizmu wraz z trafnym wyjaśnieniem.\n1 pkt - podanie poprawnej tezy konsekwencjalizmu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nTeza: O moralnej słuszności ocenianych działań przesądzają ich konsekwencje.\nWyjaśnienie: Z punktu widzenia konsekwencjalizmu etycznego dobre intencje sprawcy nie\nodgrywają żadnej istotnej roli, ponieważ o moralnej ocenie działania rozstrzygają jedynie\nskutki działania - tymczasem intencja podmiotu moralnego nie jest skutkiem ocenianego\ndziałania, lecz je poprzedza.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Teza konsekwencjalizmu:** O moralnej slusznosci ocenianych dzialan przesadzaja ich konsekwencje (skutki).\n\n**Wyjasnienie roli intencji:** Z punktu widzenia konsekwencjalizmu dobre intencje sprawcy nie odgrywaja zadnej istotnej roli w moralnej ocenie dzialania. O wartosci moralnej czynu rozstrzygaja wylacznie jego skutki - intencja poprzedza dzialanie i nie jest jego skutkiem, wiec nie podlega moralnej ocenie w ramach konsekwencjalizmu.\n\n## Sposob 1 - definicja i glowni przedstawiciele\n\n**Konsekwencjalizm** to rodzina stanowisk etycznych, ktore ocene moralna czynow opieraja na ich nastepstwach. Najbardziej znana wersja to **utylitaryzm** Jeremiaha Benthama i Johna Stuarta Milla: dzialanie jest moralnie sluszne, jesli maksymalizuje szczescie (pozytecznosc) lub minimalizuje cierpienie wsrod jak najszerszej grupy istot.\n\nW **utylitaryzmie** wazne jest TYLKO, co sie faktycznie wydarzy jako skutek czynu:\n- Jezeli ktos z dobrymi intencjami zaszkodzi - dzialanie jest bledne moralnie.\n- Jezeli ktos ze zlymi intencjami przyniesie dobry skutek - dzialanie jest sluszne moralnie (przynajmniej z perspektywy konsekwencjalistycznej).\n\n## Sposob 2 - kontrast z deontologia\n\nDla porownania: **deontologia** (Immanuel Kant) ocenia dzialanie przez pryzmat **intencji** i zgodnosci z obowiazkiem (imperatywem kategorycznym). Dla Kanta dzialanie ma wartosc moralnia tylko wtedy, gdy wyplyna z poczucia obowiazku - skutki sa irrelewantne.\n\nKonsekwencjalizm i deontologia sa zatem **opozycyjne** w kwestii roli intencji:\n- Konsekwencjalizm: intencje nie maja znaczenia, liczy sie skutek.\n- Deontologia: intencje (motywacje) maja decydujace znaczenie, skutek jest przypadkowy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 8, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - poprawna teza konsekwencjalizmu (\"o moralnej slusznosci przesadzaja konsekwencje/skutki\") + poprawne wyjasnienie roli intencji (dobre intencje nie maja znaczenia, bo liczy sie skutek, a intencja poprzedza dzialanie)\n> - **1 pkt** - sama poprawna teza bez wyjasnienia lub z blednym wyjasnieniem\n> - **0 pkt** - bledna teza lub brak\n\n**Co zapamietac?** Konsekwencjalizm ocenia czyny przez ich skutki - nie przez intencje sprawcy. Utylitaryzm (Bentham, Mill) to jego najwazniejsza wersja: liczy sie to, ile szczescia/cierpienia wynika z czynu, nie to, co sprawca mial na mysli. Kontrast: deontologia (Kant) - intencje sa wazniejsze od skutkow.","image":"img/filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8. (0-2)<br>Sformułuj tezę konsekwencjalizmu etycznego. Następnie wyjaśnij, jaką rolę w ocenie<br>moralnej działania przypisują konsekwencjaliści dobrym intencjom sprawcy<br>ocenianego działania.<br>Teza:<br>Wyjaśnienie:</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8. (0-2)<br>Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>III. Znajomość poglądów filozofów<br>reprezentatywnych dla poszczególnych<br>epok kultury europejskiej.<br>IV. Rozumienie ważniejszych pojęć,<br>zagadnień i stanowisk głównych dyscyplin<br>filozoficznych.<br>V. Umiejętność stawiania pytań<br>światopoglądowych (w tym moralnych)<br>i poszukiwania odpowiedzi na nie<br>z wykorzystaniem wiedzy filozoficznej.<br>II. Elementy historii filozofii.</p>\n<ol><li>Filozofia analityczna. Zdający:</li><li>analizuje fragment jednego</li></ol>\n<p>z następujących tekstów: […] Medytacje<br>o życiu godziwym Tadeusza Kotarbińskiego<br>[…].<br>III. Wybrane problemy filozofii.</p>\n<ol><li>Wybrane spory antropologiczne. Zdający,</li></ol>\n<p>definiując odpowiednie terminy i analizując<br>argumenty, rekonstruuje następujące spory:</p>\n<ol><li>o wolność woli (libertarianizm - fatalizm -</li></ol>\n<p>kompatybilizm)</p>\n<ol><li>Wybrane spory etyczne. Zdający,</li></ol>\n<p>definiując odpowiednie terminy<br>i analizując argumenty, rekonstruuje<br>następujące spory:</p>\n<ol><li>o sposób formułowania i uzasadniania</li></ol>\n<p>ocen moralnych (konsekwencjalizm,<br>w szczególności utylitaryzm -<br>nonkonsekwencjalizm, w szczególności<br>deontologizm kantowski).<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - podanie poprawnej tezy konsekwencjalizmu wraz z trafnym wyjaśnieniem.<br>1 pkt - podanie poprawnej tezy konsekwencjalizmu.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Teza: O moralnej słuszności ocenianych działań przesądzają ich konsekwencje.<br>Wyjaśnienie: Z punktu widzenia konsekwencjalizmu etycznego dobre intencje sprawcy nie<br>odgrywają żadnej istotnej roli, ponieważ o moralnej ocenie działania rozstrzygają jedynie<br>skutki działania - tymczasem intencja podmiotu moralnego nie jest skutkiem ocenianego<br>działania, lecz je poprzedza.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Teza konsekwencjalizmu:</strong> O moralnej slusznosci ocenianych dzialan przesadzaja ich konsekwencje (skutki).</p>\n<p><strong>Wyjasnienie roli intencji:</strong> Z punktu widzenia konsekwencjalizmu dobre intencje sprawcy nie odgrywaja zadnej istotnej roli w moralnej ocenie dzialania. O wartosci moralnej czynu rozstrzygaja wylacznie jego skutki - intencja poprzedza dzialanie i nie jest jego skutkiem, wiec nie podlega moralnej ocenie w ramach konsekwencjalizmu.</p>\n<h4>Sposob 1 - definicja i glowni przedstawiciele</h4>\n<p><strong>Konsekwencjalizm</strong> to rodzina stanowisk etycznych, ktore ocene moralna czynow opieraja na ich nastepstwach. Najbardziej znana wersja to <strong>utylitaryzm</strong> Jeremiaha Benthama i Johna Stuarta Milla: dzialanie jest moralnie sluszne, jesli maksymalizuje szczescie (pozytecznosc) lub minimalizuje cierpienie wsrod jak najszerszej grupy istot.</p>\n<p>W <strong>utylitaryzmie</strong> wazne jest TYLKO, co sie faktycznie wydarzy jako skutek czynu:</p>\n<ul><li>Jezeli ktos z dobrymi intencjami zaszkodzi - dzialanie jest bledne moralnie.</li><li>Jezeli ktos ze zlymi intencjami przyniesie dobry skutek - dzialanie jest sluszne moralnie (przynajmniej z perspektywy konsekwencjalistycznej).</li></ul>\n<h4>Sposob 2 - kontrast z deontologia</h4>\n<p>Dla porownania: <strong>deontologia</strong> (Immanuel Kant) ocenia dzialanie przez pryzmat <strong>intencji</strong> i zgodnosci z obowiazkiem (imperatywem kategorycznym). Dla Kanta dzialanie ma wartosc moralnia tylko wtedy, gdy wyplyna z poczucia obowiazku - skutki sa irrelewantne.</p>\n<p>Konsekwencjalizm i deontologia sa zatem <strong>opozycyjne</strong> w kwestii roli intencji:</p>\n<ul><li>Konsekwencjalizm: intencje nie maja znaczenia, liczy sie skutek.</li><li>Deontologia: intencje (motywacje) maja decydujace znaczenie, skutek jest przypadkowy.</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zad. 8, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - poprawna teza konsekwencjalizmu (&quot;o moralnej slusznosci przesadzaja konsekwencje/skutki&quot;) + poprawne wyjasnienie roli intencji (dobre intencje nie maja znaczenia, bo liczy sie skutek, a intencja poprzedza dzialanie)<br>- <strong>1 pkt</strong> - sama poprawna teza bez wyjasnienia lub z blednym wyjasnieniem<br>- <strong>0 pkt</strong> - bledna teza lub brak</blockquote>\n<p><strong>Co zapamietac?</strong> Konsekwencjalizm ocenia czyny przez ich skutki - nie przez intencje sprawcy. Utylitaryzm (Bentham, Mill) to jego najwazniejsza wersja: liczy sie to, ile szczescia/cierpienia wynika z czynu, nie to, co sprawca mial na mysli. Kontrast: deontologia (Kant) - intencje sa wazniejsze od skutkow.</p>"}]}