{"id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-2)\nWedług Niccola Machiavellego ludzie jedynie z konieczności zdolni są do czynienia dobra;\njeśli zaś pozostawić im swobodę wyboru i dać sposobność do swawoli, od razu wszędzie\nzapanują nieporządek i rozpasanie.\nOpisaną przez Niccola Machiavellego niedoskonałość natury ludzkiej dostrzegali także\nfilozofowie wcześniejsi. Podaj przyczynę tej niedoskonałości wskazaną przez Platona\ni przyczynę tej niedoskonałości wskazaną przez św. Augustyna z Hippony.\nPrzyczyna wskazana przez Platona:\nPrzyczyna wskazana przez św. Augustyna z Hippony:\n8.\n0-1-2\n9.\n0-1-2\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Znajomość poglądów filozofów\nreprezentatywnych dla poszczególnych\nepok kultury europejskiej.\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych dyscyplin\nfilozoficznych.\nII. Elementy historii filozofii.\n1. Filozofia starożytna. Zdający opanowuje\nnastępujące treści nauczania zawarte\nw podstawie programowej do filozofii\npoziomu podstawowego:\n2) filozofia Platona jako paradygmat\nmetafizyki antynaturalistycznej (punkt VI);\n7) początki filozoficznej teologii (punkt XI).\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne podanie przyczyny niedoskonałości wskazanej przez Platona i przez\nśw. Augustyna z Hippony.\n1 pkt - poprawne podanie przyczyny niedoskonałości wskazanej przez Platona ALBO przez\nśw. Augustyna z Hippony.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPrzyczyna wskazana przez Platona: Upadek duszy ze świata Idei lub połączenie duszy\nz ciałem.\nPrzyczyna wskazana przez św. Augustyna z Hippony: Grzech pierworodny lub utrata łaski\nboskiej.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Przyczyna wskazana przez Platona:** Upadek duszy ze swiata Idei (boskiego swiata czystych form) lub - rownowazne - polaczenie duszy niematerialnej z materialnym cialem.\n\n**Przyczyna wskazana przez sw. Augustyna z Hippony:** Grzech pierworodny (upadek Adama i Ewy) lub utrata laski bozej przez czlowieka.\n\n## Sposob 1 - Platon: dusza i cialo\n\nW filozofii **Platona** (ok. 428-348 p.n.e.) dusza jest z natury dobra i rozumna - w swiecie Idei (doskonalym, wecznym) kontemplowala prawde, dobro i piekno. Jednak dusze \"upadly\" (zostaly wrzucone) w swiaat materialny i polaczono je z cialami.\n\n**Cialo** jest zrodlem wszelkich niedoskonalosci:\n- Cialo ma pragnienia, instynkty, namizetnosci, ktore odciagaja dusze od rozumu.\n- Cialo jest zmienne i przemijalne, Idee sa wieczne - kontakt z materia psuje czlowieka.\n- W dialogu *Fedon* Sokrates mowi, ze cialo \"zapraszja nieurozmyslnosc, niewiedzę, lenistwo\".\n- W *Fajdrosie* Platon opisuje dusze jako rydwan z dwoma konmi (rozumna i zmyslowa czesc) - czesc zmyslowa caly czas ciagle w dol, ku cielesnosci.\n\nNiedoskonalosc ludzka pochodzi wiec z **polaczenia doskonalej duszy z niedoskonalym cialem** oraz ze **straty pamieci o swiecie Idei** (poznanie to anamneza - przypominanie sobie).\n\n## Sposob 2 - swiety Augustyn: grzech pierworodny\n\n**Swiety Augustyn z Hippony** (354-430 n.e.) wyjasnia ludzka niedoskonalosc teologicznie: pierwsza para ludzka - Adam i Ewa - zgrzeszyla poprzez **grzech pierworodny** (upadek w Raju). Skutkiem tego grzechu jest:\n- Utrata laski bozej (gratia), ktora umozliwiala czlowiekowi wierne podazanie za dobrem.\n- **Concupiscentia** - pozadliwos, sklonosc do grzechu, ktora przeszla na wszystkich potomkow Adama.\n- Czlowiek bez bozej laski jest bezsilny wobec zlych sklonnosci - dopiero laska Boga moze go z nich wybawic.\n\nDla Augustyna niedoskonalosc nie wyplyna z natury czlowieka jako takiej (Bog stworzyl czlowieka dobrym), ale z historycznego faktu pierwszego grzechu i utraty stanu pierwotnej laskawosci.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 9, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - poprawne podanie przyczyny wg Platona (polaczenie duszy z cialem LUB upadek duszy ze swiata Idei) + przyczyny wg sw. Augustyna (grzech pierworodny LUB utrata laski bozej)\n> - **1 pkt** - poprawne podanie jednej z przyczyn\n> - **0 pkt** - obie bledne lub brak\n\n**Co zapamietac?** Platon: zrodlem ludzkiej niedoskonalosci jest polaczenie duszy z cialem (materia jest zlym zrodlem). Augustyn: zrodlem jest grzech pierworodny i utrata bozej laski. Obie koncepcje wyjasniaja, dlaczego czlowiek sklonny jest do zla - mimo ze \"z natury\" (Platon: dusza, Augustyn: twor Boga) powinien byc dobry.","image":"img/filozofia-2023-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2023 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 9. (0-2)<br>Według Niccola Machiavellego ludzie jedynie z konieczności zdolni są do czynienia dobra;<br>jeśli zaś pozostawić im swobodę wyboru i dać sposobność do swawoli, od razu wszędzie<br>zapanują nieporządek i rozpasanie.<br>Opisaną przez Niccola Machiavellego niedoskonałość natury ludzkiej dostrzegali także<br>filozofowie wcześniejsi. Podaj przyczynę tej niedoskonałości wskazaną przez Platona<br>i przyczynę tej niedoskonałości wskazaną przez św. Augustyna z Hippony.<br>Przyczyna wskazana przez Platona:<br>Przyczyna wskazana przez św. Augustyna z Hippony:<br>8.<br>0-1-2<br>9.<br>0-1-2<br>MFIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 9. (0-2)<br>Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>III. Znajomość poglądów filozofów<br>reprezentatywnych dla poszczególnych<br>epok kultury europejskiej.<br>IV. Rozumienie ważniejszych pojęć,<br>zagadnień i stanowisk głównych dyscyplin<br>filozoficznych.<br>II. Elementy historii filozofii.</p>\n<ol><li>Filozofia starożytna. Zdający opanowuje</li></ol>\n<p>następujące treści nauczania zawarte<br>w podstawie programowej do filozofii<br>poziomu podstawowego:</p>\n<ol><li>filozofia Platona jako paradygmat</li></ol>\n<p>metafizyki antynaturalistycznej (punkt VI);</p>\n<ol><li>początki filozoficznej teologii (punkt XI).</li></ol>\n<p>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne podanie przyczyny niedoskonałości wskazanej przez Platona i przez<br>św. Augustyna z Hippony.<br>1 pkt - poprawne podanie przyczyny niedoskonałości wskazanej przez Platona ALBO przez<br>św. Augustyna z Hippony.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Przyczyna wskazana przez Platona: Upadek duszy ze świata Idei lub połączenie duszy<br>z ciałem.<br>Przyczyna wskazana przez św. Augustyna z Hippony: Grzech pierworodny lub utrata łaski<br>boskiej.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Przyczyna wskazana przez Platona:</strong> Upadek duszy ze swiata Idei (boskiego swiata czystych form) lub - rownowazne - polaczenie duszy niematerialnej z materialnym cialem.</p>\n<p><strong>Przyczyna wskazana przez sw. Augustyna z Hippony:</strong> Grzech pierworodny (upadek Adama i Ewy) lub utrata laski bozej przez czlowieka.</p>\n<h4>Sposob 1 - Platon: dusza i cialo</h4>\n<p>W filozofii <strong>Platona</strong> (ok. 428-348 p.n.e.) dusza jest z natury dobra i rozumna - w swiecie Idei (doskonalym, wecznym) kontemplowala prawde, dobro i piekno. Jednak dusze &quot;upadly&quot; (zostaly wrzucone) w swiaat materialny i polaczono je z cialami.</p>\n<p><strong>Cialo</strong> jest zrodlem wszelkich niedoskonalosci:</p>\n<ul><li>Cialo ma pragnienia, instynkty, namizetnosci, ktore odciagaja dusze od rozumu.</li><li>Cialo jest zmienne i przemijalne, Idee sa wieczne - kontakt z materia psuje czlowieka.</li><li>W dialogu <em>Fedon</em> Sokrates mowi, ze cialo &quot;zapraszja nieurozmyslnosc, niewiedzę, lenistwo&quot;.</li><li>W <em>Fajdrosie</em> Platon opisuje dusze jako rydwan z dwoma konmi (rozumna i zmyslowa czesc) - czesc zmyslowa caly czas ciagle w dol, ku cielesnosci.</li></ul>\n<p>Niedoskonalosc ludzka pochodzi wiec z <strong>polaczenia doskonalej duszy z niedoskonalym cialem</strong> oraz ze <strong>straty pamieci o swiecie Idei</strong> (poznanie to anamneza - przypominanie sobie).</p>\n<h4>Sposob 2 - swiety Augustyn: grzech pierworodny</h4>\n<p><strong>Swiety Augustyn z Hippony</strong> (354-430 n.e.) wyjasnia ludzka niedoskonalosc teologicznie: pierwsza para ludzka - Adam i Ewa - zgrzeszyla poprzez <strong>grzech pierworodny</strong> (upadek w Raju). Skutkiem tego grzechu jest:</p>\n<ul><li>Utrata laski bozej (gratia), ktora umozliwiala czlowiekowi wierne podazanie za dobrem.</li><li><strong>Concupiscentia</strong> - pozadliwos, sklonosc do grzechu, ktora przeszla na wszystkich potomkow Adama.</li><li>Czlowiek bez bozej laski jest bezsilny wobec zlych sklonnosci - dopiero laska Boga moze go z nich wybawic.</li></ul>\n<p>Dla Augustyna niedoskonalosc nie wyplyna z natury czlowieka jako takiej (Bog stworzyl czlowieka dobrym), ale z historycznego faktu pierwszego grzechu i utraty stanu pierwotnej laskawosci.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zad. 9, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - poprawne podanie przyczyny wg Platona (polaczenie duszy z cialem LUB upadek duszy ze swiata Idei) + przyczyny wg sw. Augustyna (grzech pierworodny LUB utrata laski bozej)<br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawne podanie jednej z przyczyn<br>- <strong>0 pkt</strong> - obie bledne lub brak</blockquote>\n<p><strong>Co zapamietac?</strong> Platon: zrodlem ludzkiej niedoskonalosci jest polaczenie duszy z cialem (materia jest zlym zrodlem). Augustyn: zrodlem jest grzech pierworodny i utrata bozej laski. Obie koncepcje wyjasniaja, dlaczego czlowiek sklonny jest do zla - mimo ze &quot;z natury&quot; (Platon: dusza, Augustyn: twor Boga) powinien byc dobry.</p>"}]}