{"id":"filozofia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad/11","paper_id":"filozofia-2024-grudzien-probna-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"probna","year":2024,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-2)\nSpośród poniższych stanowisk filozoficznych wybierz to, które jest zgodne\nz przekonaniami ontologicznymi podzielanymi zarówno przez Platona, jak\ni Kartezjusza. Uzasadnij swoją odpowiedź w odniesieniu do twierdzeń obu filozofów.\nStanowiska filozoficzne: monizm, racjonalizm, dualizm, aprioryzm\nStanowisko:\nUzasadnienie:\nPrzeczytaj tekst i wykonaj zadania.\nHenryk Sienkiewicz\nQuo vadis\nChilo pochylił się ku Winicjuszowi i szepnął:\n- To ten! Pierwszy uczeń Chrestosa, rybak! […]\nTymczasem Piotr począł mówić […]. Nakazywał im, by wyrzekli się zbytków i rozkoszy,\nmiłowali zaś ubóstwo, czystość obyczajów, prawdę, by znosili cierpliwie krzywdy\ni prześladowania, słuchali przełożonych i władzy, wystrzegali się zdrady, obłudy\ni obmówiska, a w końcu, żeby dawali przykład i jedni drugim między sobą, i nawet poganom.\nWinicjusza […] dotknęły i rozgniewały niektóre z tych rad […]. […] „Cóżem nowego usłyszał\n- mówił sobie. - Toż ma być owa nieznana nauka? Każdy to wie, każdy to słyszał, wszak\nubóstwo i ograniczenie potrzeb zalecają i cynicy, wszak cnotę polecał i Sokrates, jako rzecz\nstarą a dobrą; wszak pierwszy lepszy stoik, nawet taki Seneka, który ma pięćset stołów\ncytrynowych, sławi umiarkowanie, zaleca prawdę, cierpliwość w przeciwnościach, stałość\nw nieszczęściu, i to wszystko jest jakoby zleżałe zboże, które myszy jedzą, ludzie zaś już\njeść nie chcą, dlatego że ze starości zatęchło”. I obok gniewu doznał jakby uczucia zawodu,\nspodziewał się bowiem odkrycia jakichś nieznanych, czarodziejskich tajemnic,\na przynajmniej mniemał, że usłyszy jakiegoś zadziwiającego swą wymową retora,\ntymczasem słyszał jeno słowa ogromnie proste, pozbawione wszelkich ozdób. Dziwiła go\ntylko ta cisza i to skupienie, z jakim tłum słuchał. Lecz starzec mówił dalej do tych\nzasłuchanych ludzi, że mają być dobrzy, cisi, sprawiedliwi, ubodzy i czyści nie dlatego, by za\nżycia mieć spokój, ale by po śmierci żyć wiecznie w Chrystusie, w takim weselu, w takiej\nchwale, rozkwicie i radości, jakich nikt na ziemi nigdy nie dostąpił. I tu Winicjusz, jakkolwiek\nuprzedzony przed chwilą niechętnie, nie mógł nie zauważyć, że jednak jest różnica między\nnauką starca a tym, co mówili cynicy, stoicy lub inni filozofowie, ci bowiem dobro i cnotę\nzalecali jako rzecz rozumną i jedynie w życiu praktyczną, on zaś obiecywał za nią\nnieśmiertelność, i to nie jakąś lichą nieśmiertelność pod ziemią, w nudzie, czczości,\n11.\n0-1-2\nMFIP-R0_100\npustkowiu, ale wspaniałą, równą niemal bytowi bogów. Mówił przy tym o niej jak o rzeczy\nzupełnie pewnej, więc wobec takiej wiary cnota nabierała ceny po prostu bez granic, a klęski\nżycia stawały się czymś niesłychanie błahym, albowiem cierpieć chwilowo, dla\nnieprzebranego szczęścia, jest rzeczą zupełnie inną niż cierpieć dlatego tylko, że taki jest\nporządek natury. Lecz starzec mówił dalej, że cnotę i prawdę należy miłować dla nich\nsamych, albowiem najwyższym przedwiecznym dobrem i przedwieczną cnotą jest Bóg, kto\nwięc je miłuje, ten miłuje Boga i przez to sam staje się jego umiłowanym dzieckiem. […] Ale\nnajwiększe zdumienie ogarnęło młodego człowieka, gdy starzec począł nauczać, że Bóg jest\nrównież wszechmiłością, kto więc kocha ludzi, ten spełnia najwyższe jego przykazanie.\nH. Sienkiewicz, Quo vadis, Kraków 2015.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Znajomość poglądów filozofów\nreprezentatywnych dla poszczególnych\nepok kultury europejskiej.\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych dyscyplin\nfilozoficznych.\nII. Elementy historii filozofii.\n1. Filozofia starożytna. Zdający opanowuje\nwszystkie treści nauczania zawarte\nw podstawie programowej do filozofii\nzakresu podstawowego.\nVI. Filozofia Platona jako paradygmat\nantynaturalizmu. Zdający:\n1) wyjaśnia platońską teorię idei jako\nniematerialnych, niezmiennych i wiecznych\nwzorców dla zmiennych i czasowych rzeczy\nfizycznych;\n2) objaśnia platońską koncepcję człowiek;\n3) rekonstruuje spór o to, czy ludzkie\nczynności umysłowe można wyjaśnić\nwyłącznie w odwołaniu do procesów\nfizycznych: materializm (naturalizm) vs.\ndualizm (antynaturalizm).\n3. René Descartes. Zdający:\n1) wyjaśnia, na czym polega kartezjański\nracjonalizm, sceptycyzm metodyczny\ni dualizm psychofizyczny;\n3) krytycznie rekonstruuje kartezjański\nargument na rzecz istnienia świata\nzewnętrznego.\nZasady oceniania rozwiązań zadań.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne podanie nazwy stanowiska oraz trafne uzasadnienie zawierające\nodwołanie do Platona i Kartezjusza.\n1 pkt - poprawne podanie nazwy stanowiska.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nStanowisko: dualizm\nPrzykładowe uzasadnienie: Dualizm jest poglądem na temat natury rzeczywistości (całości\nbytu). Wedle tego poglądu natura rzeczywistości jest dwoista (dualna). Platon wyróżnia\nniematerialne i niezmienne idee (formy) oraz materialną, zmienną rzeczywistość świata\nempirycznego. Kartezjusz wyróżnia byty myślące (res cogitans) i byty rozciągłe (ciała - res\nextensa).","solution":null,"image":"img/filozofia-2024-grudzien-probna-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura próbna · grudzień 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura próbna","text_html":"<p>Zadanie 11. (0-2)<br>Spośród poniższych stanowisk filozoficznych wybierz to, które jest zgodne<br>z przekonaniami ontologicznymi podzielanymi zarówno przez Platona, jak<br>i Kartezjusza. Uzasadnij swoją odpowiedź w odniesieniu do twierdzeń obu filozofów.<br>Stanowiska filozoficzne: monizm, racjonalizm, dualizm, aprioryzm<br>Stanowisko:<br>Uzasadnienie:<br>Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.<br>Henryk Sienkiewicz<br>Quo vadis<br>Chilo pochylił się ku Winicjuszowi i szepnął:</p>\n<ul><li>To ten! Pierwszy uczeń Chrestosa, rybak! […]</li></ul>\n<p>Tymczasem Piotr począł mówić […]. Nakazywał im, by wyrzekli się zbytków i rozkoszy,<br>miłowali zaś ubóstwo, czystość obyczajów, prawdę, by znosili cierpliwie krzywdy<br>i prześladowania, słuchali przełożonych i władzy, wystrzegali się zdrady, obłudy<br>i obmówiska, a w końcu, żeby dawali przykład i jedni drugim między sobą, i nawet poganom.<br>Winicjusza […] dotknęły i rozgniewały niektóre z tych rad […]. […] „Cóżem nowego usłyszał</p>\n<ul><li>mówił sobie. - Toż ma być owa nieznana nauka? Każdy to wie, każdy to słyszał, wszak</li></ul>\n<p>ubóstwo i ograniczenie potrzeb zalecają i cynicy, wszak cnotę polecał i Sokrates, jako rzecz<br>starą a dobrą; wszak pierwszy lepszy stoik, nawet taki Seneka, który ma pięćset stołów<br>cytrynowych, sławi umiarkowanie, zaleca prawdę, cierpliwość w przeciwnościach, stałość<br>w nieszczęściu, i to wszystko jest jakoby zleżałe zboże, które myszy jedzą, ludzie zaś już<br>jeść nie chcą, dlatego że ze starości zatęchło”. I obok gniewu doznał jakby uczucia zawodu,<br>spodziewał się bowiem odkrycia jakichś nieznanych, czarodziejskich tajemnic,<br>a przynajmniej mniemał, że usłyszy jakiegoś zadziwiającego swą wymową retora,<br>tymczasem słyszał jeno słowa ogromnie proste, pozbawione wszelkich ozdób. Dziwiła go<br>tylko ta cisza i to skupienie, z jakim tłum słuchał. Lecz starzec mówił dalej do tych<br>zasłuchanych ludzi, że mają być dobrzy, cisi, sprawiedliwi, ubodzy i czyści nie dlatego, by za<br>życia mieć spokój, ale by po śmierci żyć wiecznie w Chrystusie, w takim weselu, w takiej<br>chwale, rozkwicie i radości, jakich nikt na ziemi nigdy nie dostąpił. I tu Winicjusz, jakkolwiek<br>uprzedzony przed chwilą niechętnie, nie mógł nie zauważyć, że jednak jest różnica między<br>nauką starca a tym, co mówili cynicy, stoicy lub inni filozofowie, ci bowiem dobro i cnotę<br>zalecali jako rzecz rozumną i jedynie w życiu praktyczną, on zaś obiecywał za nią<br>nieśmiertelność, i to nie jakąś lichą nieśmiertelność pod ziemią, w nudzie, czczości,<br>11.<br>0-1-2<br>MFIP-R0_100<br>pustkowiu, ale wspaniałą, równą niemal bytowi bogów. Mówił przy tym o niej jak o rzeczy<br>zupełnie pewnej, więc wobec takiej wiary cnota nabierała ceny po prostu bez granic, a klęski<br>życia stawały się czymś niesłychanie błahym, albowiem cierpieć chwilowo, dla<br>nieprzebranego szczęścia, jest rzeczą zupełnie inną niż cierpieć dlatego tylko, że taki jest<br>porządek natury. Lecz starzec mówił dalej, że cnotę i prawdę należy miłować dla nich<br>samych, albowiem najwyższym przedwiecznym dobrem i przedwieczną cnotą jest Bóg, kto<br>więc je miłuje, ten miłuje Boga i przez to sam staje się jego umiłowanym dzieckiem. […] Ale<br>największe zdumienie ogarnęło młodego człowieka, gdy starzec począł nauczać, że Bóg jest<br>również wszechmiłością, kto więc kocha ludzi, ten spełnia najwyższe jego przykazanie.<br>H. Sienkiewicz, Quo vadis, Kraków 2015.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 11. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>III. Znajomość poglądów filozofów<br>reprezentatywnych dla poszczególnych<br>epok kultury europejskiej.<br>IV. Rozumienie ważniejszych pojęć,<br>zagadnień i stanowisk głównych dyscyplin<br>filozoficznych.<br>II. Elementy historii filozofii.</p>\n<ol><li>Filozofia starożytna. Zdający opanowuje</li></ol>\n<p>wszystkie treści nauczania zawarte<br>w podstawie programowej do filozofii<br>zakresu podstawowego.<br>VI. Filozofia Platona jako paradygmat<br>antynaturalizmu. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia platońską teorię idei jako</li></ol>\n<p>niematerialnych, niezmiennych i wiecznych<br>wzorców dla zmiennych i czasowych rzeczy<br>fizycznych;</p>\n<ol><li>objaśnia platońską koncepcję człowiek;</li><li>rekonstruuje spór o to, czy ludzkie</li></ol>\n<p>czynności umysłowe można wyjaśnić<br>wyłącznie w odwołaniu do procesów<br>fizycznych: materializm (naturalizm) vs.<br>dualizm (antynaturalizm).</p>\n<ol><li>René Descartes. Zdający:</li><li>wyjaśnia, na czym polega kartezjański</li></ol>\n<p>racjonalizm, sceptycyzm metodyczny<br>i dualizm psychofizyczny;</p>\n<ol><li>krytycznie rekonstruuje kartezjański</li></ol>\n<p>argument na rzecz istnienia świata<br>zewnętrznego.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne podanie nazwy stanowiska oraz trafne uzasadnienie zawierające<br>odwołanie do Platona i Kartezjusza.<br>1 pkt - poprawne podanie nazwy stanowiska.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Stanowisko: dualizm<br>Przykładowe uzasadnienie: Dualizm jest poglądem na temat natury rzeczywistości (całości<br>bytu). Wedle tego poglądu natura rzeczywistości jest dwoista (dualna). Platon wyróżnia<br>niematerialne i niezmienne idee (formy) oraz materialną, zmienną rzeczywistość świata<br>empirycznego. Kartezjusz wyróżnia byty myślące (res cogitans) i byty rozciągłe (ciała - res<br>extensa).</p>","solutions":[]}