{"id":"filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":2,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-2)\nDo poniższych wypowiedzi 1-3 przyporządkuj po jednej odpowiedniej nazwie chwytu\nerystycznego wybranego spośród A-E.\nWypowiedzi\nNazwy chwytów\n1. Jest Pan osobą znaną z wszechstronnej wiedzy, więc\nnie zaprzeczy Pan chyba temu, co właśnie\npowiedziałam.\nA. ad ignorantiam\nB. ad populum\nC. ad personam\nD. ad vanitatem\nE. ad verecundiam\n2. Nie możesz lekceważyć seansów spirytystycznych,\nponieważ traktował je poważnie sam autor opowiadań\no Sherlocku Holmesie.\n3. Wszyscy uczestnicy zgadzają się, że należy to zrobić,\ntrudno zatem pojąć, dlaczego obstaje Pan przy swoim.\n1.\n2.\n3.\n9.\n0-1\n10.\n0-1-2\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nVII. Posługiwanie się podstawowymi\nkategoriami logiki i dbanie o kulturę\nlogiczną wypowiedzi.\nI. Kultura logiczna.\n7. Argumentacja: dyskusja a wymiana\npoglądów, parlamentarne i logiczne kryteria\nrzetelnej dyskusji, nieuczciwe chwyty\nw dyskusji. Zdający:\n3) wskazuje przykładowe chwyty erystyczne\n(ad vanitatem, ad verecundiam, ad\nignorantiam, ad personam, ad populum)\nstosowane w nieuczciwej dyskusji […].\nZasady oceniania\n2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nRozwiązanie\n1. D\n2. E\n3. B","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**1. D (ad vanitatem)**\n**2. E (ad verecundiam)**\n**3. B (ad populum)**\n\n## Sposób 1 - definicje chwytów erystycznych\n\n**Erystyka** to sztuka prowadzenia sporów, niezależnie od prawdy i słuszności argumentów. Artur Schopenhauer skatalogował chwyty erystyczne w dziele *Erystyka, czyli sztuka prowadzenia sporów*.\n\n- **A. ad ignorantiam** - odwołanie do niewiedzy rozmówcy: \"Skoro tego nie wiesz, to masz rację\" lub odwrotnie. Nie o tej sytuacji mowa.\n\n- **B. ad populum** - odwołanie do tłumu, do ogólnej opinii: \"Wszyscy tak myślą, więc to prawda\". Argument z powszechności.\n\n- **C. ad personam** - atak na osobę rozmówcy zamiast na jego argumenty: \"Ty jako idiota nie możesz mieć racji\".\n\n- **D. ad vanitatem** - odwołanie do próżności, schlebianie rozmówcy: \"Ktoś tak mądry jak Pan z pewnością nie zaprzeczy \" Manipulacja przez pochlebstwo.\n\n- **E. ad verecundiam** - odwołanie do autorytetu: \"Skoro ten sławny człowiek tak twierdził, to musi być prawda\". Argument z powagi autorytetu.\n\n## Sposób 2 - analiza każdej wypowiedzi\n\n**Wypowiedź 1:** \"Jest Pan osobą znana z wszechstronnej wiedzy, więc nie zaprzeczy Pan chyba temu, co właśnie powiedziałam.\"\n- Mówca **schlebia** rozmówcy (\"znany z wszechstronnej wiedzy\"), sugerując, że zaprzeczenie byłoby niezgodne z tą reputacją. To manipulacja przez pochlebstwo - **ad vanitatem (D)**.\n\n**Wypowiedź 2:** \"Nie możesz lekceważyć seansów spirytystycznych, ponieważ traktował je poważnie sam autor opowiadań o Sherlocku Holmesie.\"\n- Autor opowiadań o Sherlocku Holmesie (Arthur Conan Doyle) jest przywoływany jako **autorytet**. Jego powaga (zasłużona w literaturze detektywistycznej) ma uwiarygodnić tezę o spirytyzmie. To typowe **ad verecundiam (E)** - \"skoro autorytet tak myślał, to musi być racja\".\n\n**Wypowiedź 3:** \"Wszyscy uczestnicy zgadzają się, że należy to zrobić, trudno zatem pojąć, dlaczego obstaje Pan przy swoim.\"\n- Mówca odwołuje się do **opinii większości** (\"wszyscy uczestnicy zgadzają się\"), sugerując, że odstępstwo jest irracjonalne. To klasyczne **ad populum (B)** - prawda jest mierzona głosami.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 10, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - trzy poprawne odpowiedzi: 1-D, 2-E, 3-B\n> - **1 pkt** - dwie poprawne odpowiedzi\n> - **0 pkt** - jedna lub zero poprawnych odpowiedzi\n\n**Co zapamiętać?** Trzy najczęściej mylone chwyty: *ad vanitatem* (schlebianie = pochlebstwo manipulacyjne), *ad verecundiam* (autorytet = ktoś znany tak mówił), *ad populum* (tłum = wszyscy tak myślą). Żaden z nich nie dotyczy meritum sprawy - to manipulacje omijające rzeczywisty argument.","image":"img/filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 10. (0-2)<br>Do poniższych wypowiedzi 1-3 przyporządkuj po jednej odpowiedniej nazwie chwytu<br>erystycznego wybranego spośród A-E.<br>Wypowiedzi<br>Nazwy chwytów</p>\n<ol><li>Jest Pan osobą znaną z wszechstronnej wiedzy, więc</li></ol>\n<p>nie zaprzeczy Pan chyba temu, co właśnie<br>powiedziałam.<br>A. ad ignorantiam<br>B. ad populum<br>C. ad personam<br>D. ad vanitatem<br>E. ad verecundiam</p>\n<ol><li>Nie możesz lekceważyć seansów spirytystycznych,</li></ol>\n<p>ponieważ traktował je poważnie sam autor opowiadań<br>o Sherlocku Holmesie.</p>\n<ol><li>Wszyscy uczestnicy zgadzają się, że należy to zrobić,</li></ol>\n<p>trudno zatem pojąć, dlaczego obstaje Pan przy swoim.<br>1.<br>2.<br>3.<br>9.<br>0-1<br>10.<br>0-1-2<br>MFIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 10. (0-2)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>VII. Posługiwanie się podstawowymi<br>kategoriami logiki i dbanie o kulturę<br>logiczną wypowiedzi.<br>I. Kultura logiczna.</p>\n<ol><li>Argumentacja: dyskusja a wymiana</li></ol>\n<p>poglądów, parlamentarne i logiczne kryteria<br>rzetelnej dyskusji, nieuczciwe chwyty<br>w dyskusji. Zdający:</p>\n<ol><li>wskazuje przykładowe chwyty erystyczne</li></ol>\n<p>(ad vanitatem, ad verecundiam, ad<br>ignorantiam, ad personam, ad populum)<br>stosowane w nieuczciwej dyskusji […].<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.<br>1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Rozwiązanie</p>\n<ol><li>D</li><li>E</li><li>B</li></ol>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>1. D (ad vanitatem)</strong><br><strong>2. E (ad verecundiam)</strong><br><strong>3. B (ad populum)</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - definicje chwytów erystycznych</h4>\n<p><strong>Erystyka</strong> to sztuka prowadzenia sporów, niezależnie od prawdy i słuszności argumentów. Artur Schopenhauer skatalogował chwyty erystyczne w dziele <em>Erystyka, czyli sztuka prowadzenia sporów</em>.</p>\n<ul><li><strong>A. ad ignorantiam</strong> - odwołanie do niewiedzy rozmówcy: &quot;Skoro tego nie wiesz, to masz rację&quot; lub odwrotnie. Nie o tej sytuacji mowa.</li></ul>\n<ul><li><strong>B. ad populum</strong> - odwołanie do tłumu, do ogólnej opinii: &quot;Wszyscy tak myślą, więc to prawda&quot;. Argument z powszechności.</li></ul>\n<ul><li><strong>C. ad personam</strong> - atak na osobę rozmówcy zamiast na jego argumenty: &quot;Ty jako idiota nie możesz mieć racji&quot;.</li></ul>\n<ul><li><strong>D. ad vanitatem</strong> - odwołanie do próżności, schlebianie rozmówcy: &quot;Ktoś tak mądry jak Pan z pewnością nie zaprzeczy &quot; Manipulacja przez pochlebstwo.</li></ul>\n<ul><li><strong>E. ad verecundiam</strong> - odwołanie do autorytetu: &quot;Skoro ten sławny człowiek tak twierdził, to musi być prawda&quot;. Argument z powagi autorytetu.</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - analiza każdej wypowiedzi</h4>\n<p><strong>Wypowiedź 1:</strong> &quot;Jest Pan osobą znana z wszechstronnej wiedzy, więc nie zaprzeczy Pan chyba temu, co właśnie powiedziałam.&quot;</p>\n<ul><li>Mówca <strong>schlebia</strong> rozmówcy (&quot;znany z wszechstronnej wiedzy&quot;), sugerując, że zaprzeczenie byłoby niezgodne z tą reputacją. To manipulacja przez pochlebstwo - <strong>ad vanitatem (D)</strong>.</li></ul>\n<p><strong>Wypowiedź 2:</strong> &quot;Nie możesz lekceważyć seansów spirytystycznych, ponieważ traktował je poważnie sam autor opowiadań o Sherlocku Holmesie.&quot;</p>\n<ul><li>Autor opowiadań o Sherlocku Holmesie (Arthur Conan Doyle) jest przywoływany jako <strong>autorytet</strong>. Jego powaga (zasłużona w literaturze detektywistycznej) ma uwiarygodnić tezę o spirytyzmie. To typowe <strong>ad verecundiam (E)</strong> - &quot;skoro autorytet tak myślał, to musi być racja&quot;.</li></ul>\n<p><strong>Wypowiedź 3:</strong> &quot;Wszyscy uczestnicy zgadzają się, że należy to zrobić, trudno zatem pojąć, dlaczego obstaje Pan przy swoim.&quot;</p>\n<ul><li>Mówca odwołuje się do <strong>opinii większości</strong> (&quot;wszyscy uczestnicy zgadzają się&quot;), sugerując, że odstępstwo jest irracjonalne. To klasyczne <strong>ad populum (B)</strong> - prawda jest mierzona głosami.</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zad. 10, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - trzy poprawne odpowiedzi: 1-D, 2-E, 3-B<br>- <strong>1 pkt</strong> - dwie poprawne odpowiedzi<br>- <strong>0 pkt</strong> - jedna lub zero poprawnych odpowiedzi</blockquote>\n<p><strong>Co zapamiętać?</strong> Trzy najczęściej mylone chwyty: <em>ad vanitatem</em> (schlebianie = pochlebstwo manipulacyjne), <em>ad verecundiam</em> (autorytet = ktoś znany tak mówił), <em>ad populum</em> (tłum = wszyscy tak myślą). Żaden z nich nie dotyczy meritum sprawy - to manipulacje omijające rzeczywisty argument.</p>"}]}