{"id":"filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-2)\nPodaj dwa dowolne przykłady tzw. tropów sceptyckich przytaczanych od czasów\nstarożytności oraz wymień jednego starożytnego przedstawiciela sceptycyzmu.\nTrop pierwszy:\nTrop drugi:\nPrzedstawiciel:\n14.\n0-1\n-2-3\n15.\n0-1-2\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Rozpoznawanie związków między\nfilozofią a innymi działami kultury\neuropejskiej, zwłaszcza między filozofią\na sztuką (w tym literaturą piękną), religią\ni nauką.\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych dyscyplin\nfilozoficznych.\nII. Elementy historii filozofii.\n1. Filozofia starożytna. Zdający opanowuje\nnastępujące treści nauczania zawarte\nw podstawie programowej do filozofii\npoziomu podstawowego:\n6) tropy sceptyczne jako ponadczasowe\nwyzwanie dla epistemologii (punkt X).\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie dwóch tropów sceptyckich oraz wskazanie starożytnego przedstawiciela\nsceptycyzmu.\n1 pkt - podanie dwóch tropów sceptyckich\nALBO\npodanie jednego tropu sceptyckiego i wskazanie starożytnego przedstawiciela\nsceptycyzmu.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPrzykładowe tropy sceptyckie:\n• fakt występowania złudzeń zmysłowych (względność spostrzeżeń)\n• błędne koło w dowodzeniu\n• przyjmowania nieuzasadnionych przesłanek\n• rozbieżność ocen występująca pomiędzy różnymi istotami żywymi doznającymi tych\nsamych wrażeń w aspekcie przyjemności czy pożytku.\nPrzedstawiciel, np.: Pirron / Pyrron z Elidy","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Trop pierwszy:** Fakt występowania złudzeń zmysłowych (względność spostrzeżeń)\n**Trop drugi:** Błędne koło w dowodzeniu (regressus in infinitum lub circulus in probando)\n**Przedstawiciel:** Pirron z Elidy (Pyrron)\n\n## Sposób 1 - czym są tropy sceptyckie?\n\n**Tropy sceptyckie** (gr. *tropoi*) to klasyczne argumenty sceptyckie, wskazujące na niemozliwość osiągnięcia pewnej wiedzy. Starożytni sceptycy (głównie Enezydem i Agrypa) skatalogowali tropy jako systematyczne powody, dla których zawieszenie sądu (*epoché*) jest uzasadnione.\n\n## Sposób 2 - opis wybranych tropów\n\n**Trop 1: Złudzenia zmysłowe (względność spostrzeżeń)**\n\nNasze zmysły zwodzą nas - wiosło zanurzone w wodzie wydaje się zgięte, chociaż jest proste. Ten sam przedmiot wydaje się inny osobom o różnym stanie zdrowia, różnych zmysłach lub w różnych warunkach. Skoro zmysły mogą nas zwodzić, nie mamy pewności, że kiedykolwiek dają nam rzetelny obraz rzeczywistości. To jeden z najstarszych tropów, przywoływanych już przez Platona w *Teajtecie*.\n\n**Trop 2: Błędne koło (regressus in infinitum) lub diallele**\n\nKażde uzasadnienie wymaga z kolei uzasadnienia - albo wchodzamy w nieskończony regres, albo zataczamy koło (uzasadniamy A przez B, a B przez A). Agrypa sformułował ten trop jako jeden z tzw. pięciu tropów: każde twierdzenie wymaga dowodu, każdy dowód wymaga kolejnego dowodu bez końca. Bez pewnych punktów wyjścia wiedza pewna jest niemożliwa.\n\n**Inne przykłady akceptowanych tropów:**\n- Przyjmowanie nieuzasadnionych przesłanek (hipoteza arbitralna)\n- Względność spostrzeżeń względem różnych istot żywych (psy, ludzie, muchy percypują świat inaczej)\n- Sprzeczność teorii filozofów między sobą\n\n## Sposób 3 - Pirron z Elidy\n\n**Pirron z Elidy** (ok. 365-275 p.n.e.) - założyciel starożytnego sceptycyzmu. Głosił:\n- *Epoché* (zawieszenie sądu) jako jedynie możliwą postawę wobec rzeczy\n- *Ataraksja* (spokój ducha) jako cel życia - osiągany przez nieangażowanie się w niemozliwe do rozstrzygnięcia spory\n- \"Nic nie jest ani piękne, ani szpetne, ani sprawiedliwe, ani niesprawiedliwe\"\n\nInni starożytni sceptycy: Enezydem, Sekstus Empiryk, Akademia Platońska (Arkezlaos, Karneades).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 15, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - dwa tropy sceptyckie ORAZ jeden starożytny przedstawiciel\n> - **1 pkt** - dwa tropy sceptyckie (bez przedstawiciela) ALBO jeden trop + przedstawiciel\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna lub błędna\n\n**Co zapamiętac?** Starożytny sceptycyzm rozwinął całą systematykę argumentów (tropów) przeciwko mozliwości pewnego poznania. Pirron z Elidy to ojciec sceptycyzmu - jego odpowiedzią na nemozliwość wiedzy była *epoché* (zawieszenie sądu) i *ataraksja* (spokój ducha).","image":"img/filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 15. (0-2)
Podaj dwa dowolne przykłady tzw. tropów sceptyckich przytaczanych od czasów
starożytności oraz wymień jednego starożytnego przedstawiciela sceptycyzmu.
Trop pierwszy:
Trop drugi:
Przedstawiciel:
14.
0-1
-2-3
15.
0-1-2
MFIP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 15. (0-2)
Wymagania ogólne
Wymaganie szczegółowe
II. Rozpoznawanie związków między
filozofią a innymi działami kultury
europejskiej, zwłaszcza między filozofią
a sztuką (w tym literaturą piękną), religią
i nauką.
IV. Rozumienie ważniejszych pojęć,
zagadnień i stanowisk głównych dyscyplin
filozoficznych.
II. Elementy historii filozofii.

\n
  1. Filozofia starożytna. Zdający opanowuje
\n

następujące treści nauczania zawarte
w podstawie programowej do filozofii
poziomu podstawowego:

\n
  1. tropy sceptyczne jako ponadczasowe
\n

wyzwanie dla epistemologii (punkt X).
Zasady oceniania
2 pkt - podanie dwóch tropów sceptyckich oraz wskazanie starożytnego przedstawiciela
sceptycyzmu.
1 pkt - podanie dwóch tropów sceptyckich
ALBO
podanie jednego tropu sceptyckiego i wskazanie starożytnego przedstawiciela
sceptycyzmu.
0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Przykładowe tropy sceptyckie:
• fakt występowania złudzeń zmysłowych (względność spostrzeżeń)
• błędne koło w dowodzeniu
• przyjmowania nieuzasadnionych przesłanek
• rozbieżność ocen występująca pomiędzy różnymi istotami żywymi doznającymi tych
samych wrażeń w aspekcie przyjemności czy pożytku.
Przedstawiciel, np.: Pirron / Pyrron z Elidy

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Trop pierwszy: Fakt występowania złudzeń zmysłowych (względność spostrzeżeń)
Trop drugi: Błędne koło w dowodzeniu (regressus in infinitum lub circulus in probando)
Przedstawiciel: Pirron z Elidy (Pyrron)

\n

Sposób 1 - czym są tropy sceptyckie?

\n

Tropy sceptyckie (gr. tropoi) to klasyczne argumenty sceptyckie, wskazujące na niemozliwość osiągnięcia pewnej wiedzy. Starożytni sceptycy (głównie Enezydem i Agrypa) skatalogowali tropy jako systematyczne powody, dla których zawieszenie sądu (epoché) jest uzasadnione.

\n

Sposób 2 - opis wybranych tropów

\n

Trop 1: Złudzenia zmysłowe (względność spostrzeżeń)

\n

Nasze zmysły zwodzą nas - wiosło zanurzone w wodzie wydaje się zgięte, chociaż jest proste. Ten sam przedmiot wydaje się inny osobom o różnym stanie zdrowia, różnych zmysłach lub w różnych warunkach. Skoro zmysły mogą nas zwodzić, nie mamy pewności, że kiedykolwiek dają nam rzetelny obraz rzeczywistości. To jeden z najstarszych tropów, przywoływanych już przez Platona w Teajtecie.

\n

Trop 2: Błędne koło (regressus in infinitum) lub diallele

\n

Każde uzasadnienie wymaga z kolei uzasadnienia - albo wchodzamy w nieskończony regres, albo zataczamy koło (uzasadniamy A przez B, a B przez A). Agrypa sformułował ten trop jako jeden z tzw. pięciu tropów: każde twierdzenie wymaga dowodu, każdy dowód wymaga kolejnego dowodu bez końca. Bez pewnych punktów wyjścia wiedza pewna jest niemożliwa.

\n

Inne przykłady akceptowanych tropów:

\n\n

Sposób 3 - Pirron z Elidy

\n

Pirron z Elidy (ok. 365-275 p.n.e.) - założyciel starożytnego sceptycyzmu. Głosił:

\n\n

Inni starożytni sceptycy: Enezydem, Sekstus Empiryk, Akademia Platońska (Arkezlaos, Karneades).

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 15, max 2 pkt):
- 2 pkt - dwa tropy sceptyckie ORAZ jeden starożytny przedstawiciel
- 1 pkt - dwa tropy sceptyckie (bez przedstawiciela) ALBO jeden trop + przedstawiciel
- 0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna
\n

Co zapamiętac? Starożytny sceptycyzm rozwinął całą systematykę argumentów (tropów) przeciwko mozliwości pewnego poznania. Pirron z Elidy to ojciec sceptycyzmu - jego odpowiedzią na nemozliwość wiedzy była epoché (zawieszenie sądu) i ataraksja (spokój ducha).

"}]}