{"id":"filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"filozofia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-1)\nGiovanni Pico della Mirandola i Blaise Pascal podzielają tezę, że człowiek zajmuje\nwyróżnione miejsce w świecie i z tego względu posiada szczególną wartość nazywaną\ngodnością. Rozstrzygnij, czy rozumieją oni godność człowieka w taki sam sposób.\nSwoją odpowiedź uzasadnij, odwołując się do zamieszczonych tekstów źródłowych.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Znajomość poglądów filozofów\nreprezentatywnych dla poszczególnych\nepok kultury europejskiej.\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych dyscyplin\nfilozoficznych.\nII. Elementy historii filozofii.\n4. Blaise Pascal. Zdający:\n3) analizuje fragment Myśli (cz. I, rozdz.\n1: Miejsce człowieka w naturze. Dwie\nnieskończoności).\nIII. Wybrane problemy filozofii.\n4. Wybrane spory antropologiczne. Zdający,\ndefiniując odpowiednie terminy i analizując\nargumenty, rekonstruuje następujące spory:\n1) o istotę człowieka (naturalizm lub\nredukcjonizm biologiczny lub społeczny -\nantynaturalizm lub antyredukcjonizm, np.\npersonalizm).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Pico della Mirandola i Blaise Pascal rozumieją istotę godności odmiennie.\nPrzykładowe uzasadnienie: Według Pico della Mirandoli o godności człowieka decyduje jego\nradykalna wolność, natomiast według Blaise’a Pascala podstawą godności człowieka jest\nsamoświadomość.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Rozstrzygnięcie: NIE - Giovanni Pico della Mirandola i Blaise Pascal rozumieją godność człowieka odmiennie.**\n\n## Sposób 1 - analiza podstawy godności u obu filozofów\n\nOba teksty mówią o godności człowieka, jednak każdy z filozofów wskazuje na zupełnie inną jej podstawę:\n\n**Pico della Mirandola - godność jako WOLNOŚĆ:**\n\n> \"oddaję cię w twoje własne ręce, abyś swą naturę sam sobie określił, zgodnie z twoją wolą\"\n\nU Giovanniego Pico della Mirandoli (1463-1494) godność człowieka polega na jego **radykalnej wolności i nieokreśloności natury**. Człowiek jest wyjątkowy, bo jako jedyna istota nie ma z góry wyznaczonej natury - sam ją tworzy. Może wznosić się ku aniołom lub staczać ku zwierzętom. Godność wynika więc ze zdolności do **samostworzenia** (autokreacji).\n\n**Pascal - godność jako SAMOŚWIADOMOŚĆ:**\n\n> \"Człowiek jest tylko trzciną, najwątlejszą w przyrodzie, ale trzciną myślącą\"\n> \"Cała nasza godność spoczywa tedy w myśli.\"\n\nU Blaise'a Pascala (1623-1662) godność człowieka nie polega na wolności, lecz na **samoświadomości** - zdolności do myślenia i uświadomienia sobie własnej nędzy. Człowiek jest fizycznie słaby, lecz szlachetniejszy od wszechświata, bo *wie*, że umiera. Godność ma charakter **epistemiczny i egzystencjalny**, nie ontologiczny.\n\n## Sposób 2 - synteza różnicy\n\n| | Pico della Mirandola | Pascal |\n| Podstawa godności | Radykalna wolność, brak z góry określonej natury | Samoświadomość, myślenie, wiedza o własnej kondycji |\n| Charakter godności | Ontologiczny (miejsce w hierarchii bytu) | Epistemiczny (zdolność poznawcza) |\n| Człowiek jako | Kameleon, twórca siebie samego | Trzcina myśląca |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - poprawne rozstrzygnięcie (\"odmiennie\") WRAZ z uzasadnieniem odwołującym się do tekstów\n> - **0 pkt** - brak rozstrzygnięcia, błędne rozstrzygnięcie lub brak uzasadnienia\n> - **Akceptowane:** wskazanie, że Pico = wolność/autokreacja, Pascal = samoświadomość/myślenie\n\n**Co zapamiętać?** Obaj filozofowie zgadzają się, że człowiek jest wyjątkowy, ale Pico widzi jego wyjątkowość w możności kształtowania siebie (wolność ontologiczna), a Pascal - w zdolności do refleksji nad własną kondycją (myśl jako podstawa godności).","image":"img/filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 3. (0-1)
Giovanni Pico della Mirandola i Blaise Pascal podzielają tezę, że człowiek zajmuje
wyróżnione miejsce w świecie i z tego względu posiada szczególną wartość nazywaną
godnością. Rozstrzygnij, czy rozumieją oni godność człowieka w taki sam sposób.
Swoją odpowiedź uzasadnij, odwołując się do zamieszczonych tekstów źródłowych.
Rozstrzygnięcie:
Uzasadnienie:

","answer_text_html":"

Zadanie 3. (0-1)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
III. Znajomość poglądów filozofów
reprezentatywnych dla poszczególnych
epok kultury europejskiej.
IV. Rozumienie ważniejszych pojęć,
zagadnień i stanowisk głównych dyscyplin
filozoficznych.
II. Elementy historii filozofii.

\n
  1. Blaise Pascal. Zdający:
  2. analizuje fragment Myśli (cz. I, rozdz.
\n

1: Miejsce człowieka w naturze. Dwie
nieskończoności).
III. Wybrane problemy filozofii.

\n
  1. Wybrane spory antropologiczne. Zdający,
\n

definiując odpowiednie terminy i analizując
argumenty, rekonstruuje następujące spory:

\n
  1. o istotę człowieka (naturalizm lub
\n

redukcjonizm biologiczny lub społeczny -
antynaturalizm lub antyredukcjonizm, np.
personalizm).
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
Rozstrzygnięcie: Pico della Mirandola i Blaise Pascal rozumieją istotę godności odmiennie.
Przykładowe uzasadnienie: Według Pico della Mirandoli o godności człowieka decyduje jego
radykalna wolność, natomiast według Blaise’a Pascala podstawą godności człowieka jest
samoświadomość.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Rozstrzygnięcie: NIE - Giovanni Pico della Mirandola i Blaise Pascal rozumieją godność człowieka odmiennie.

\n

Sposób 1 - analiza podstawy godności u obu filozofów

\n

Oba teksty mówią o godności człowieka, jednak każdy z filozofów wskazuje na zupełnie inną jej podstawę:

\n

Pico della Mirandola - godność jako WOLNOŚĆ:

\n
"oddaję cię w twoje własne ręce, abyś swą naturę sam sobie określił, zgodnie z twoją wolą"
\n

U Giovanniego Pico della Mirandoli (1463-1494) godność człowieka polega na jego radykalnej wolności i nieokreśloności natury. Człowiek jest wyjątkowy, bo jako jedyna istota nie ma z góry wyznaczonej natury - sam ją tworzy. Może wznosić się ku aniołom lub staczać ku zwierzętom. Godność wynika więc ze zdolności do samostworzenia (autokreacji).

\n

Pascal - godność jako SAMOŚWIADOMOŚĆ:

\n
"Człowiek jest tylko trzciną, najwątlejszą w przyrodzie, ale trzciną myślącą"
"Cała nasza godność spoczywa tedy w myśli."
\n

U Blaise'a Pascala (1623-1662) godność człowieka nie polega na wolności, lecz na samoświadomości - zdolności do myślenia i uświadomienia sobie własnej nędzy. Człowiek jest fizycznie słaby, lecz szlachetniejszy od wszechświata, bo wie, że umiera. Godność ma charakter epistemiczny i egzystencjalny, nie ontologiczny.

\n

Sposób 2 - synteza różnicy

\n

| | Pico della Mirandola | Pascal |
| Podstawa godności | Radykalna wolność, brak z góry określonej natury | Samoświadomość, myślenie, wiedza o własnej kondycji |
| Charakter godności | Ontologiczny (miejsce w hierarchii bytu) | Epistemiczny (zdolność poznawcza) |
| Człowiek jako | Kameleon, twórca siebie samego | Trzcina myśląca |

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 3, max 1 pkt):
- 1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie ("odmiennie") WRAZ z uzasadnieniem odwołującym się do tekstów
- 0 pkt - brak rozstrzygnięcia, błędne rozstrzygnięcie lub brak uzasadnienia
- Akceptowane: wskazanie, że Pico = wolność/autokreacja, Pascal = samoświadomość/myślenie
\n

Co zapamiętać? Obaj filozofowie zgadzają się, że człowiek jest wyjątkowy, ale Pico widzi jego wyjątkowość w możności kształtowania siebie (wolność ontologiczna), a Pascal - w zdolności do refleksji nad własną kondycją (myśl jako podstawa godności).

"}]}