Zadanie 4. (0-2)
Porównaj koncepcję człowieka przedstawioną we fragmencie Mowy o godności
człowieka Giovanniego Pico della Mirandoli z koncepcją człowieka Jean-Paula
Sartre’a. Podaj jedno podobieństwo i jedną różnicę.
Podobieństwo:
Różnica:
3.
0-1
4.
0-1-2
MFIP-R0_100
Zadanie 4. (0-2)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
III. Znajomość poglądów filozofów
reprezentatywnych dla poszczególnych
epok kultury europejskiej.
IV. Rozumienie ważniejszych pojęć,
zagadnień i stanowisk głównych dyscyplin
filozoficznych.
II. Elementy historii filozofii.
i przedstawicieli (w tym prekursorów)
egzystencjalizmu;
humanistycznego egzystencjalizmu Jean-
-Paula Sartre’a.
Zasady oceniania
2 pkt - poprawne wskazanie jednego podobieństwa i jednej różnicy.
1 pkt - poprawne wskazanie jednego podobieństwa ALBO jednej różnicy.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązanie
Przykładowe podobieństwa:
Obaj autorzy przypisują człowiekowi radykalną wolność.
Przykładowa różnica: Według Pico della Mirandoli człowiek jest dziełem Boga, natomiast
według Sartre’a Bóg nie istnieje, zatem nie może być stwórcą człowieka.
Podobienstwo: Zarówno Pico della Mirandola, jak i Jean-Paul Sartre twierdzą, że człowiek sam określa swoją naturę - jest twórcą siebie samego.
\nRóżnica: Według Pico della Mirandoli człowiek jest stworzeniem Boga, natomiast według Sartre'a Bóg nie istnieje i nie ma żadnego stwórcy człowieka.
\nPico della Mirandola (renesans, 1463-1494) pisze:
\n"oddaję cię w twoje własne ręce, abyś swą naturę sam sobie określił [ ] będziesz mógł [ ] wznosić się do rzędu istot boskich"\n
Człowiek nie ma z góry wyznaczonej natury - jest "dziełem o nieokreślonym kształcie". To właśnie ta nieokreśloność i wolność stanowi o jego wyjątkowości.
\nJean-Paul Sartre (egzystencjalizm, 1905-1980) głosi słynną tezę: "egzystencja poprzedza esencję". Człowiek najpierw istnieje, a dopiero potem - przez swoje wybory i działania - tworzy swą istotę (naturę). Nie ma żadnej z góry danej "natury ludzkiej", którą by można odkryć.
\nPodobieństwo: Obaj odrzucają tezę o z góry wyznaczonej, stałej naturze człowieka. Obaj twierdzą, że człowiek staje się tym, czym chce być.
\nPico della Mirandola umieszcza wolność człowieka w ramach teistycznego świata. Bóg stworzył człowieka i to właśnie Stwórca obdarza go wolnością: "Bóg, zgodnie z tajemnymi prawami mądrości, zbudował ten [ ] dom świata". Człowiek jest radykalnie wolny, ale wolność ta jest darem Bożym.
\nSartre jest ateistą. W słynnym eseju Egzystencjalizm jest humanizmem pisze, że skoro Bóg nie istnieje, nikt nie mógł pomyśleć natury ludzkiej przed jej zaistnieniem. Wolność człowieka nie jest darem - jest ontologiczną koniecznością: jesteśmy "skazani na wolność".
\nRóżnica: Punkt wyjścia jest diametralnie odmienny - u Pico wolność człowieka jest osadzona w teizmie (Bóg jako dawca wolności), u Sartre'a - w ateizmie (wolność jako konsekwencja braku Boga).
\nKlucz CKE (zad. 4, max 2 pkt):\n
- 2 pkt - poprawne wskazanie jednego podobieństwa I jednej różnicy
- 1 pkt - poprawne wskazanie tylko podobieństwa ALBO tylko różnicy
- 0 pkt - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi
- Akceptowane podobieństwa: radykalna wolność, człowiek jako twórca siebie, brak z góry wyznaczonej natury
- Akceptowane różnice: rola Boga (teizm vs. ateizm); u Pico człowiek jest stworzeniem Boga, u Sartre'a nie
Co zapamiętać? Pico della Mirandola jest "proto-egzystencjalistą" - jego koncepcja wolności i autokreacji antycypuje Sartre'a o niemal 500 lat, ale radykalnie różni się tym, że Pico osadza wolność w horyzoncie teistycznym, a Sartre - w ateistycznym.
"}]}