{"id":"filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":2,"ptype":"closed","subject":"filozofia","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-2)\nSpośród poniższych zdań (A-E) wybierz to, które jest jedną z przesłanek rozumowania\nnazywanego „zakładem Pascala”, oraz to, które stanowi jego wniosek. Litery\noznaczające dane zdania wpisz we właściwe miejsca w tabeli.\nZdania:\nA. Bóg istnieje.\nB. Wiara w Boga jest opłacalna.\nC. Bóg jest dobry.\nD. Jeśli ktoś wierzy w Boga i Bóg istnieje, to kogoś takiego czeka nieskończone szczęście.\nE. Jeśli ktoś nie wierzy w Boga i Bóg nie istnieje, to kogoś takiego czeka nieskończone\nnieszczęście.\nOznaczenie literowe zdania\nPrzesłanka\nWniosek\n5.\n0-1-2\n6.\n0-1-2\nMFIP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nIII. Znajomość poglądów filozofów\nreprezentatywnych dla poszczególnych\nepok kultury europejskiej.\nIV. Rozumienie ważniejszych pojęć,\nzagadnień i stanowisk głównych dyscyplin\nfilozoficznych.\nV. Umiejętność stawiania pytań\nświatopoglądowych (w tym moralnych)\ni poszukiwania odpowiedzi na nie\nz wykorzystaniem wiedzy filozoficznej.\nVIII. Stosowanie narzędzi logiki w analizie\ntekstu filozoficznego i zawartej w nim\nargumentacji, a także w obronie przed\nmanipulacją.\nI. Kultura logiczna.\n5. Uzasadnianie pośrednie: wnioskowanie\n(rozumowanie) niezawodne (oparte na\nwynikaniu logicznym lub definicyjnym)\ni zawodne, wybrane schematy (reguły)\nwnioskowań. Zdający:\n1) odróżnia w rozumowaniu przesłanki od\nwniosku oraz formułuje przesłanki pominięte\nw entymemacie.\nII. Elementy historii filozofii.\n4. Blaise Pascal. Zdający:\n2) krytycznie rekonstruuje „zakład Pascala”.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wybranie właściwej przesłanki i właściwego wniosku.\n1 pkt - poprawne wybranie właściwej przesłanki ALBO właściwego wniosku.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPrzesłanka: D\nWniosek: B","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Przesłanka: D**\n**Wniosek: B**\n\n| | Oznaczenie |\n| Przesłanka | D |\n| Wniosek | B |\n\n## Sposób 1 - rekonstrukcja zakładu Pascala\n\n**Zakład Pascala** (*pari de Pascal*) to słynny argument Blaise'a Pascala za wiarą w Boga, oparty na rachunku prawdopodobieństwa i teorii oczekiwanej wartości. Pełna rekonstrukcja wygląda następująco:\n\n**Przesłanki zakładu:**\n1. Bóg albo istnieje, albo nie istnieje - musimy podjąć decyzję.\n2. Jeśli ktoś wierzy w Boga i Bóg istnieje, to czeka go **nieskończone szczęście**. (**zdanie D**)\n3. Jeśli ktoś wierzy w Boga i Bóg nie istnieje, to traci jedynie skończone dobra.\n4. (domyślnie) Możliwość nieskończonego szczęścia przewyższa wszelkie skończone straty.\n\n**Wniosek:**\nWiara w Boga jest **opłacalna** - racjonalne jest postawić na jej rzecz. (**zdanie B**)\n\n## Sposób 2 - analiza każdego zdania z listy\n\n- **A. \"Bóg istnieje\"** - to nie jest przesłanka zakładu, lecz kwestia otwarta, o której rozstrzygnięcie Pascal nas NIE prosi. Zakład zakłada, że nie wiemy, czy Bóg istnieje.\n\n- **B. \"Wiara w Boga jest opłacalna\"** - to **WNIOSEK**. Pascal dochodzi do tego po przeanalizowaniu możliwych scenariuszy. To jest konkluzja całego rozumowania.\n\n- **C. \"Bóg jest dobry\"** - zdanie teologiczne, niezwiązane z logiką zakładu.\n\n- **D. \"Jeśli ktoś wierzy w Boga i Bóg istnieje, to kogoś takiego czeka nieskończone szczęście\"** - to **PRZESŁANKA** kluczowa dla zakładu. Bez niej nie można wykazać asymetryczności zysku: nieskończone szczęście vs. skończone straty.\n\n- **E. \"Jeśli ktoś nie wierzy w Boga i Bóg nie istnieje, to kogoś takiego czeka nieskończone nieszczęście\"** - to zdanie **fałszywe** w logice zakładu. Pascalowski ateista, jeśli Bóg nie istnieje, po prostu nic nie traci ani nie zyskuje (śmierć = koniec). Zdanie E zniekształca zakład.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 6, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - poprawne wskazanie przesłanki (D) I wniosku (B)\n> - **1 pkt** - poprawne wskazanie tylko przesłanki (D) ALBO tylko wniosku (B)\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi\n\n**Co zapamiętać?** W zakładzie Pascala kluczowe jest asymetryczne zestawienie zysków i strat: po stronie wiary stoi *nieskończone* szczęście (zysk niepoliczalny), po stronie niewiary - jedynie skończone straty. Ta asymetria (zdanie D) prowadzi do wniosku, że wiara jest opłacalna (zdanie B).","image":"img/filozofia-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Filozofia · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Filozofia","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 6. (0-2)<br>Spośród poniższych zdań (A-E) wybierz to, które jest jedną z przesłanek rozumowania<br>nazywanego „zakładem Pascala”, oraz to, które stanowi jego wniosek. Litery<br>oznaczające dane zdania wpisz we właściwe miejsca w tabeli.<br>Zdania:<br>A. Bóg istnieje.<br>B. Wiara w Boga jest opłacalna.<br>C. Bóg jest dobry.<br>D. Jeśli ktoś wierzy w Boga i Bóg istnieje, to kogoś takiego czeka nieskończone szczęście.<br>E. Jeśli ktoś nie wierzy w Boga i Bóg nie istnieje, to kogoś takiego czeka nieskończone<br>nieszczęście.<br>Oznaczenie literowe zdania<br>Przesłanka<br>Wniosek<br>5.<br>0-1-2<br>6.<br>0-1-2<br>MFIP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 6. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>III. Znajomość poglądów filozofów<br>reprezentatywnych dla poszczególnych<br>epok kultury europejskiej.<br>IV. Rozumienie ważniejszych pojęć,<br>zagadnień i stanowisk głównych dyscyplin<br>filozoficznych.<br>V. Umiejętność stawiania pytań<br>światopoglądowych (w tym moralnych)<br>i poszukiwania odpowiedzi na nie<br>z wykorzystaniem wiedzy filozoficznej.<br>VIII. Stosowanie narzędzi logiki w analizie<br>tekstu filozoficznego i zawartej w nim<br>argumentacji, a także w obronie przed<br>manipulacją.<br>I. Kultura logiczna.</p>\n<ol><li>Uzasadnianie pośrednie: wnioskowanie</li></ol>\n<p>(rozumowanie) niezawodne (oparte na<br>wynikaniu logicznym lub definicyjnym)<br>i zawodne, wybrane schematy (reguły)<br>wnioskowań. Zdający:</p>\n<ol><li>odróżnia w rozumowaniu przesłanki od</li></ol>\n<p>wniosku oraz formułuje przesłanki pominięte<br>w entymemacie.<br>II. Elementy historii filozofii.</p>\n<ol><li>Blaise Pascal. Zdający:</li><li>krytycznie rekonstruuje „zakład Pascala”.</li></ol>\n<p>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne wybranie właściwej przesłanki i właściwego wniosku.<br>1 pkt - poprawne wybranie właściwej przesłanki ALBO właściwego wniosku.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>Przesłanka: D<br>Wniosek: B</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Przesłanka: D</strong><br><strong>Wniosek: B</strong></p>\n<p>| | Oznaczenie |<br>| Przesłanka | D |<br>| Wniosek | B |</p>\n<h4>Sposób 1 - rekonstrukcja zakładu Pascala</h4>\n<p><strong>Zakład Pascala</strong> (<em>pari de Pascal</em>) to słynny argument Blaise&#x27;a Pascala za wiarą w Boga, oparty na rachunku prawdopodobieństwa i teorii oczekiwanej wartości. Pełna rekonstrukcja wygląda następująco:</p>\n<p><strong>Przesłanki zakładu:</strong></p>\n<ol><li>Bóg albo istnieje, albo nie istnieje - musimy podjąć decyzję.</li><li>Jeśli ktoś wierzy w Boga i Bóg istnieje, to czeka go <strong>nieskończone szczęście</strong>. (<strong>zdanie D</strong>)</li><li>Jeśli ktoś wierzy w Boga i Bóg nie istnieje, to traci jedynie skończone dobra.</li><li>(domyślnie) Możliwość nieskończonego szczęścia przewyższa wszelkie skończone straty.</li></ol>\n<p><strong>Wniosek:</strong><br>Wiara w Boga jest <strong>opłacalna</strong> - racjonalne jest postawić na jej rzecz. (<strong>zdanie B</strong>)</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza każdego zdania z listy</h4>\n<ul><li><strong>A. &quot;Bóg istnieje&quot;</strong> - to nie jest przesłanka zakładu, lecz kwestia otwarta, o której rozstrzygnięcie Pascal nas NIE prosi. Zakład zakłada, że nie wiemy, czy Bóg istnieje.</li></ul>\n<ul><li><strong>B. &quot;Wiara w Boga jest opłacalna&quot;</strong> - to <strong>WNIOSEK</strong>. Pascal dochodzi do tego po przeanalizowaniu możliwych scenariuszy. To jest konkluzja całego rozumowania.</li></ul>\n<ul><li><strong>C. &quot;Bóg jest dobry&quot;</strong> - zdanie teologiczne, niezwiązane z logiką zakładu.</li></ul>\n<ul><li><strong>D. &quot;Jeśli ktoś wierzy w Boga i Bóg istnieje, to kogoś takiego czeka nieskończone szczęście&quot;</strong> - to <strong>PRZESŁANKA</strong> kluczowa dla zakładu. Bez niej nie można wykazać asymetryczności zysku: nieskończone szczęście vs. skończone straty.</li></ul>\n<ul><li><strong>E. &quot;Jeśli ktoś nie wierzy w Boga i Bóg nie istnieje, to kogoś takiego czeka nieskończone nieszczęście&quot;</strong> - to zdanie <strong>fałszywe</strong> w logice zakładu. Pascalowski ateista, jeśli Bóg nie istnieje, po prostu nic nie traci ani nie zyskuje (śmierć = koniec). Zdanie E zniekształca zakład.</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zad. 6, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - poprawne wskazanie przesłanki (D) I wniosku (B)<br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawne wskazanie tylko przesłanki (D) ALBO tylko wniosku (B)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi</blockquote>\n<p><strong>Co zapamiętać?</strong> W zakładzie Pascala kluczowe jest asymetryczne zestawienie zysków i strat: po stronie wiary stoi <em>nieskończone</em> szczęście (zysk niepoliczalny), po stronie niewiary - jedynie skończone straty. Ta asymetria (zdanie D) prowadzi do wniosku, że wiara jest opłacalna (zdanie B).</p>"}]}